Tổng thống Poroshenko mới đây đã đề xuất thành lập Nhà thờ Chính thống giáo thống nhất ở Ukraine. Theo ông, sự xuất hiện của tổ chức này là rất quan trọng đối với Ukraine trong bối cảnh “quốc gia láng giềng đang gia tăng các hành động xâm lược....".

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc thực hiện hành động này sẽ có thể khiến Ukraine rơi vào “cuộc chiến tôn giáo” mới.

Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko.

Trong phiên họp mới đây của Hội đồng Nhà thờ toàn Ukraine với các tổ chức tôn giáo, Tổng thống Ukraine đã đề nghị thành lập tổ chức trên. Theo ông Poroshenko, hiện đang có nhiều người “không hài lòng với sự phân tách của Chính thống giáo Ukraine như hiện nay”.

“Trên thực tế tất cả các ý tưởng này đều là sự cố gắng của ông Poroshenko trong việc kiểm soát toàn bộ hệ thống Nhà thời Chính thống giáo Ukraine, buộc họ phải chịu sự phục tùng và sử dụng họ vào các mục đích chính trị”, tờ Quan điểm Nga nhận định.

“Không nên coi thường nguyện vọng của nhân dân”

“Tất nhiên, tôi kịch liệt phản đối việc nhà nước can thiệp vào mối quan hệ liên tôn giáo. Tôi sẽ không cho phép điều này xảy ra vì đó là việc của những người theo đạo và của Nhà thờ. Nhưng cũng không nên coi thường nguyện vọng của nhân dân”- ông Poroshenko tuyên bố.

Theo lời Poroshenko, các cuộc thăm dò dư luận xã hội đã cho thấy sự gia tăng số lượng người Ukraine theo đạo Chính thống giáo và những người này đang mong muốn đến sự xuất hiện của các nhà thờ hỗn hợp (giữa các tôn giáo).

Tổng thống Ukraine bày tỏ sự sẵn sàng giúp đỡ việc thực hiện các giải pháp do phía hiệp hội nhà thờ Ukraine đề xuất. Việc thành lập nhà thờ kiểu này, theo Poroshenko, là đặc biệt quan trọng “trong bối cảnh quốc gia láng giềng đang gia tăng các hành động xâm lược Ukraine” vì các kẻ thù của Ukraine đang cố gắng sử dụng nhân tố tôn giáo phục vụ cho các lợi ích riêng của mình.

Được biết, hiện ở Ukraine đã có một Nhà thờ Chính thống giáo Ukraine đang hoạt động. Đây là nhà thờ tự điều hành nhưng nằm trong thành phần của Nhà thờ Chính thống giáo Moscow, cũng như nằm trong thành phần của hệ thống Nhà thờ Chính thống giáo Kiev (chưa được thế giới công nhận). Nhà thờ Chính thống giáo Kiev được hình thành sau cuộc cách mạng tháng 2/1917 ở Nga.

Những tuyên bố của ông Poroshenko đang vấp phải chỉ trích mạnh mẽ của một số chính trị gia. Nhà ngoại giao Ukraine Bogdan Yaremenko đã chỉ trích mạnh mẽ tuyên bố của ông Poroshenko. Theo nhà ngoại giao này, những tuyên bố trên của ông Poroshenko được đưa ra nhằm phục vụ cho các cuộc bầu cử sắp tới.

“Vẫn như thường lệ, càng gần đến các cuộc bầu cử và khi uy tín xuống thấp thì Tổng thống lại càng tích cực lợi dụng “tâm lý yêu nước” dựa vào chính thống giáo để phục vụ các lợi ích của mình”- Bogdan Yaremenko nhận định.

Tổng thống Ukraine Poroshenko và Tổng thống Nga Putin (bên phải).

Nhằm phục vụ các mục đích chính trị?

Theo Bogdan Bezpalko, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Ukraine và Belarus thuộc trường đại học tổng hợp mang tên Lomonosov (MGU), ý tưởng của ông Poroshenko là không mới và những đề xuất tương tự đã được đưa ra từ những năm 1990.

“Trên thực tế, những ý tưởng này là mong muốn chế ngự toàn bộ hệ thống nhà thờ Chính thống giáo Ukraine, buộc họ phải chịu sự kiểm soát và sử dụng họ vào các mục đích chính trị của giới lãnh đạo Ukraine”- Bogdan Bezpalko nói.

Chuyên gia này cũng khẳng định rằng những ý tưởng tương tự được đưa ra chủ yếu là nhằm vào hệ thống Nhà thờ Chính thống giáo Moscow và “tại sao không ai nói rằng Nhà thờ Thiên chúa giáo Ukraine phụ thuộc nhiều hơn vào Vatican so với Nhà thờ Chính thống giáo Ukraine phụ thuộc vào hệ thống Nhà thờ Chính thống giáo Moscow”.

“Trên thực tế, hệ thống Nhà thờ Chính thống giáo Ukraine là hoàn toàn độc lập và chỉ có sự thống nhất về ý tưởng với hệ thống Nhà thờ Chính thống giáo Nga. Điều đó có nghĩa là ẩn chứa phía sau tuyên bố của ông Poroshenko là âm mưu chia rẽ sự thống nhất này”- Bogdan Bezpalko đánh giá.

Theo Bogdan Bezpalko, việc thực hiện ý tưởng của ông Poroshenko sẽ tiếp tục gây chia rẽ Ukraine.

Trước đó, người đứng đầu bộ phận quan hệ đối ngoại của Nhà thờ Chính thống giáo Moscow - Volokolamsky Ilarion tuyên bố quan ngại đối với tình hình ở Ukraine và khẳng định rằng “Hệ thống Nhà thờ Chính thống giáo thống nhất sẽ luôn sát cánh với Nhà thờ Chính thống giáo Ukraine”.

Hồi tháng 1/2016, Đại giáo chủ Moscow và toàn Nga Kirill tuyên bố rằng hệ thống 15 nhà thờ Chính thống giáo toàn thế giới chỉ thừa nhận tính chính thống của Nhà thờ Chính thống giáo Ukraine, đứng đầu là giáo chủ Onufrie.

Trước đó, cuối năm 2015, trên trang web của Hội đồng thành phố Kiev đã xuất hiện một đơn thỉnh cầu về việc chuyển tu viện Kievo-Pechersky từ Chính thống giáo Moscow sang thuộc quyền quản lý Chính thống giáo Kiev.

Hiện nay đơn thỉnh cầu này đã nhận được chữ ký ủng hộ của 10.000 người. Bản thỉnh cầu này ghi rõ rằng sở dĩ bản thỉnh cầu này được đưa ra là do “quan điểm thù địch của Ukraine đối với phần lớn người theo Chính thống giáo ở Ukraine và cá nhân giáo chủ Onufrie”.

Được biết, tu viện Kievo-Pechersky là một trong những tu viện được thành lập đầu tiên của nước Nga cổ đại. Tu viện này được thành lập năm 1051 dưới thời giáo chủ Antonie.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ tờ báo Quan điểm, một trong những tờ báo điện tử uy tín tại Nga.

Đào Cảnh (lược dịch)