“Để ngăn chặn và xử lý kịp thời hành vi trái pháp luật xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, nạn nhân cần lưu lại những thông tin bịa đặt, thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh và làm đơn tố cáo hoặc báo cho cơ quan điều tra..."

Đây là quan điểm của luật sư Phạm Ngọc Minh (Công ty Luật TNHH Everest) khi trả lời phỏng vấn Infonet xung quanh tình huống quan chức bị “bôi nhọ” trên mạng xã hội.

Luật sư Phạm Ngọc Minh
Câu chuyện cá nhân hoặc quan chức bị “bôi nhọ” trên mạng xã hội hiện nay không còn xa lạ, quan điểm của luật sư về vấn đề này như thế nào? Hành vi của người tung tin đồn "bôi nhọ" có vi phạm pháp luật hay không?

 

Luật sư Phạm Ngọc Minh: Theo quy định của Luật Phòng chống tham nhũng, cơ quan, tổ chức, đơn vị trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm“tiếp nhận, xử lý kịp thời báo cáo, tố giác, tố cáo và thông tin khác về hành vi tham nhũng” (điểm b khoản 1 Điều 5). 

Bộ luật Tố tụng Hình sự cũng quy định, “tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng” (internet được xác định là một loại thông tin đại chúng) được coi là căn cứ để các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố vụ án hình sự. 

Vì vậy, đối với trường hợp này, cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm vào cuộc, điều tra, tìm hiểu, làm rõ vấn đề liên quan. Nếu sự việc liên quan tới một vị Ủy viên Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội thì việc xem xét thẩm tra còn liên quan tới nhiều cơ quan Đảng, Nhà nước và tuân theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Luật Tổ chức Quốc hội…

Theo tôi, thông tin mạng nêu trên là thật hay giả, hoặc là thật mấy phần và giả mấy phần, còn quá sớm để kết luận. Tuy nhiên có thể thấy, thông tin như vậy ảnh hưởng đa chiều, nghiêm trọng tới an ninh, trật tự xã hội.

Do đó, nếu là những thông tin bịa đặt, bôi nhọ uy tín, danh dự của cán bộ thì cơ quan chức năng cần sớm xác minh, làm rõ, phải xử lý nghiêm khắc tổ chức, cá nhân vi phạm.

Với những cán bộ đương chức, việc "bôi nhọ" này ảnh hưởng rất lớn đến uy tín, danh dự của họ. Theo luật sư, trong tình huống này, "bị hại" cần phải làm gì để bảo vệ bản thân?

Luật sư Phạm Ngọc Minh: Trước hết anh/chị cần làm rõ mục đích của những người có hành vi tung tin đồn, bôi nhọ danh dự đó. Sau đó, để ngăn chặn và xử lý kịp thời hành vi trái pháp luật xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, anh/chị cần lưu lại những thông tin bịa đặt đó, thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh. 

Khi đã có những tài liệu đó, anh/chị có thể làm đơn tố cáo để xử lý vi phạm hành chính hoặc báo cho cơ quan điều tra để cơ quan này xem xét, tiến hành điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi vi phạm pháp luật.

Điều 37, Bộ luật Dân sự 2005 quy định:

"Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ"

Ngoài ra, có thể áp dụng Điểm d, Khoản 1, Điều 5 Nghị định số 72/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 15.07.2013 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng:

“Điều 5. Các hành vi bị cấm

1. Lợi dụng việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng nhằm mục đích:

“d) Đưa thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân”.

Trong trường hợp cơ quan công an vào cuộc, xác định rõ việc tung tin trên mạng xã hội là sai sự thật thì người tung tin ấy chịu hình phạt nào?

Luật sư Phạm Ngọc Minh: Nếu những thông tin đó là đồn thổi,vu khống thì việc sử dụng trái phép các thông tin cá nhân, hình ảnh của người khác vào nhiều mục đích khác nhau, có thể xử lý ở nhiều tội danh tùy từng trường hợp, mức độ và hậu quả của hành vi giả mạo, sử dụng hình ảnh của người khác. Nếu đơn giản thì có thể xử lí bằng hành chính nhưng nếu nghiêm trọng thì có thể xử lí bằng hình sự.

- Xử phạt vi phạm hành chính:

Nghị định 174/2013 ngày 13 tháng 11 năm 2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện:

"3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

g) Cung cấp, trao đổi, truyền đưa hoặc lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm đe dọa, quấy rối, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác;"

-  Hình phạt hình sự:

“Điều 122. Tội vu khống

1. Người nào bịa đặt, loan truyền những điều biết rõ là bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc bịa đặt là người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ một năm đến bảy năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Đối với nhiều người;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh cho mình;

đ) Đối với người thi hành công vụ;

e) Vu khống người khác phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ một triệu đồng đến mười triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.”

Đối với trường hợp cụ thể hiện nay là Bí thư Tỉnh Thanh Hóa bị lan truyền thông tin trên mạng xã hội là có "bồ nhí". Tỉnh ủy Thanh Hóa đã bác thông tin này. Theo luật sư để xử lý được người tung tin thì phải làm thế nào?

Luật sư Phạm Ngọc Minh: Dưới góc độ truyền thông, cơ quan chức năng cần có thông điệp nhanh chóng và rõ ràng đối với người dân, để mọi công dân hiểu rõ, tránh tâm lý hoang mang, hoặc bất mãn thiếu căn cứ.

Nếu thông tin lan truyền trên mạng xã hội là bịa đặt, hoặc giúp sức để truyền bá những thông tin bịa đặt, người sai phạm phải bị xử lý nghiêm khắc ở mức cao nhất. 

Cụ thể, Bộ luật Hình sự có quy định tội vu khống (Điều 122 BLHS), Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân (Điều 258 BLHS).

Thậm chí, nếu những thông tin này liên quan tới lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước ảnh hưởng tới sự tồn tại, vững mạnh của chính quyền nhân dân, xâm phạm an ninh đối nội và đối ngoại của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam… có thể xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự người vi phạm về các tội phạm về xâm phạm an ninh quốc gia (Chương XI của BLHS).

Tất nhiên là trong quá trình đó, để khắc phục hậu quả thông tin sai lệch tốn rất nhiều công sức, chi phí và niềm tin của người dân bị suy giảm.

Quay lại vụ việc cụ thể này, theo quan điểm của tôi, Tỉnh ủy Thanh Hóa có quyền phản bác thông tin nhưng không có trách nhiệm phải chứng minh, mà trách nhiệm điều tra, chứng minh thuộc cơ quan cảnh sát điều tra, cơ quan công an.

Xin cảm ơn luật sư!

N. Huyền (thực hiện)