Theo ông Trương Minh Hoàng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT của QH, sự vụ Formosa là bài học cảnh báo, bây giờ quá trình thực hiện bất cứ dự án nào, không riêng gì dự án thép Cà Ná, có yếu tố tác động môi trường thì đều phải tăng cường giám sát.

- Tập đoàn Hoa Sen vừa xin phép Chính phủ và UBND tỉnh Ninh Thuận đầu tư xây dựng khu liên hợp chế biến thép hơn 10,6 tỷ USD ở Cà Ná. Quan điểm của ông về việc này thế nào?

Ông Trương Minh Hoàng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội: Vừa rồi họ đã cam kết nếu gây ô nhiễm họ sẽ tự đóng cửa. Họ đã có cam kết như vậy thì mình phải tăng cường giám sát. Việc này quan điểm của Chính phủ đã rất rõ ràng.

Về vấn đề bảo vệ môi trường thì Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Khoa học Công nghệ của Quốc hội cũng đang xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát. Họ đã cam kết nếu như phát hiện ô nhiễm môi trường họ tự giác đóng cửa, thì mình phải tiếp tục giám sát.

- Ông cho rằng phải tăng cường giám sát. Vậy việc giám sát nên như thế nào?

Quá trình họ triển khai, khi họ làm mình đưa ra các tiêu chí, tăng cường giám sát theo kỹ thuật bằng phương pháp, nghiệp vụ của mình để giám sát, kiểm tra chặt chẽ. Mình có những thiết bị buộc họ phải thực hiện theo quan trắc về môi trường, kể cả không khí và môi trường nước…

Ông Trương Minh Hoàng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ của Quốc hội.

- Thực tế thì qua vụ việc của Formosa vừa qua có thể thấy dù chúng ta có giám sát vẫn xảy ra hiểm họa môi trường đặc biệt nghiêm trọng. Vậy phải chăng công tác giám sát có vấn đề?

Sự vụ Formosa xảy ra là bài học cảnh báo cho mình. Bây giờ quá trình thực hiện bất cứ một dự án nào chứ không riêng gì dự án của Tập đoàn Hoa Sen, kể cả các nhà máy, các công ty, xí nghiệp có yếu tố tác động đến môi trường mình phải thực hiện giám sát, điều tra, quan trắc.

Ví dụ trong báo cáo đầu tư đã có kiểm tra, mặc dù những cái đó đã được qua các cửa kỹ thuật, thẩm tra hồ sơ thì mới chấp nhận cho họ đầu tư. Mặt khác mình phải căn cứ vào pháp luật, trên cơ sở nghiên cứu đó mới đề nghị tiếp tục thực hiện việc quan trắc.

Không riêng gì nhà máy thép đâu, kể cả các nhà máy nhiệt điện cũng phải thực hiện như vậy. Kể cả các nhà máy có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, xí nghiệp, làng nghề … cũng phải thực hiện.

Vụ nhà máy thép như Formosa, sau khi sự vụ xảy ra mình tiếp tục tăng cường trách nhiệm của mình hơn nữa. Tôi cho rằng sự cố Formosa là hồi chuông báo động để tăng cường trách nhiệm nhiều hơn của từng cấp, ngành. Kể cả việc tăng cường trách nhiệm xem xét đánh giá tác động môi trường như thế nào, ảnh hưởng ra làm sao, trước mắt cũng như lâu dài. Thậm chí, phải tham khảo một số yếu tố mình chưa có của quốc tế để tiếp tục quan trắc môi trường nước, không khí.

- Vậy qua báo cáo của Tập đoàn Hoa Sen, ông thấy dự án có đảm bảo các yếu tố về môi trường?

Quá trình đầu tư tôi chưa được xem nhưng ngay từ đầu, báo cáo đầu tư tiền khả thi của dự án đã được kiểm tra rồi. Chính phủ đã khẳng định không đánh đổi môi trường lấy kinh tế, tất cả những chỗ nào ô nhiễm môi trường mình kiên quyết xử lý.

Tôi nói không có riêng gì đâu, bây giờ xe cộ chạy ngoài đường cũng là tác nhân gây ô nhiễm môi trường chứ không riêng gì mấy nhà máy này. Thành ra mình phải tăng cường giám sát, quan trắc. Mình thấy không khí ô nhiễm là phải có trách nhiệm tìm cách để giảm xuống mức tối thiểu để không ảnh hưởng.

Tôi có nghe thông tin họ cam kết nếu như thấy rằng ô nhiễm môi trường họ sẵn sàng đóng cửa nhà máy. Họ nói như vậy mình hoan nghênh quyết tâm của họ. Có hay không có ô nhiễm thì quá trình họ đưa vào như thế nào, chạy thử ra làm sao thì mình tiếp tục theo dõi.

Thậm chí mình đặt các chương trình, ví dụ như nhà máy Formosa bây giờ vẫn tiếp tục đặt quan trắc, quan sát. Khi nhà máy của Tập đoàn Hoa Sen hoạt động thì những cái đó mình cũng có cơ sở áp dụng để quan trắc.

- Hiện có thông tin Trung Quốc đang thừa 600 triệu tấn thép. Trong khi đó chúng ta vẫn quyết định đầu tư xây dựng thêm nhà máy thép, liệu có hiệu quả?

Cái đó tư liệu ở đâu? Đó là thông tin nhưng cũng có thông tin người ta nói khác. Thị trường có lúc thừa lúc thiếu. Bình thường thị trường nào cũng vậy thôi chứ không riêng gì sắt thép. Có lúc lý do này lý do khác, giá cả do nhu cầu thì thừa, thiếu là chuyện bình thường.

Tất cả các mặt hàng đều thế. Đây là việc bình thường trong hoạt động kinh doanh hiện nay. Ví dụ, thời điểm này là thừa nhưng cũng có thời điểm họ thiếu. Có thông tin họ cũng nói tới đây có khả năng thiếu, thị trường mình rất cần. Cho nên nếu chỉ nghe nói vậy thì chưa thể chắc chắn.

Giống như lúa gạo cũng vậy, có lúc thừa. Trái cây có lúc đầy ắp thì giá rẻ. Chẳng hạn họ làm ra ế ẩm thì dân mình cũng được hưởng, nhu cầu của các dự án công trình được hưởng lợi. Cái chuyện không bám được nhu cầu thị trường, không bám được khả năng thì doanh nghiệp họ cũng tính rất kỹ.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!

Xuân Tùng (thực hiện)