“Chúng ta phải nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, do nhiều nguyên nhân mang tính lịch sử, sách giáo khoa Lịch Sử bậc phổ thông hiện hành đã có nhiều bất cập và thiếu sót" - ThS Trần Trung Hiếu cho biết.

Sách giáo khoa môn Lịch Sử (SGK) chưa nhắc đến hoặc nhắc đến chưa tương xứng một số cuộc chiến tranh bảo vệ dân tộc chính nghĩa của quân và dân ta, về vấn đề chủ quyền biển đảo, PV Infonet có cuộc trao đổi với ThS.Trần Trung Hiếu - giáo viên Sử Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, tỉnh Nghệ An, để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Ths. Trần Trung Hiếu trao đổi với PV Infonet.

ThS.Trần Trung Hiếu cho biết: “Chúng ta phải nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, do nhiều nguyên nhân mang tính lịch sử, sách giáo khoa Lịch Sử bậc phổ thông hiện hành đã có nhiều bất cập và thiếu sót. Đó là một trong nhiều nguyên nhân làm cho học sinh rất ngại học Sử, ngại thi môn Sử dù vẫn yêu lịch sử.

Việc lãnh đạo Bộ GD&ĐT tuyên bố với báo chí là sẽ đưa các kiến thức về vấn đề chủ quyền biển đảo Hoàng Sa, Trường Sa và hai cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc năm 1979 vào SGK, tôi cho rằng đó là quyết định đúng, dù muộn màng nhưng rất khoa học và cầu thị”.

Theo Ths. Trần Trung Hiếu, một điều rất lạ nhưng ai cũng biết là chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc là một nhiệm vụ thường xuyên, thường trực của dân tộc ta hàng ngàn năm qua. Vậy, tại sao nhắc đến chiến tranh chống các vương triều phong kiến Trung Quốc trước đây và cuộc chiến tranh biên giới 1978 - 1979 lại bị xem là “nhạy cảm”, ảnh hưởng đến quan hệ Việt – Trung, tác động không tốt đến “vấn đề đại cục” trong xu thế hội nhập, khu vực hóa, toàn cầu hóa?

"Trong quá trình giảng dạy môn Sử bậc phổ thông, tôi thấy sách giáo khoa Lịch Sử hiện hành khi viết về các vấn đề liên quan đến Trung Quốc từ xưa đến nay đều né tránh nhiều sự thật, dù rất phũ phàng và đớn đau. 

Lịch sử đã ghi nhận rằng, trong suốt chiều dài của lịch sử từ hàng ngàn năm qua, tinh thần và sức mạnh của dân tộc Việt Nam luôn được hun đúc và rèn giũa. Chúng ta đã chiến đấu chống những âm mưu xâm lược, nô dịch, đồng hóa của các vương triều phong kiến Trung Quốc và của các thể chế Trung Quốc hiện đại.

Theo sử sách đã ghi có 16 cuộc chiến tranh Trung-Việt và gần đây nhất là trận hải chiến Hoàng Sa (1974) dẫn đến Trung Quốc chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa; Chiến tranh biên giới phía Bắc (1979-1989) và hải chiến Trường Sa ở đảo Gạc Ma (1988). Và, cứ sau mỗi trận chiến đó, dân tộc ta đã mất đi nhiều xương máu và sinh mạng, một phần đất đai, chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc đã bị Trung Quốc chiếm đóng.

Sự thật lịch sử bao giờ cũng là sự thật, càng che đậy, giấu diếm, thậm chí viết không đúng thì sẽ tạo nên hiệu ứng trái chiều, phản giáo dục. Sự thật gần như trở thành quy luật tất yếu là trên thế giới, bất cứ mọi quốc gia nhỏ yếu nào khi số phận địa lý được “mặc định” phải ở bên cạnh một nước lớn thì đều phải gồng mình để chống xâm lược và đồng hóa.

Những chiến thắng Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa, Điện Biên Phủ...và cả những thất bại đau xót trong công cuộc giữ nước của An Dương Vương thời Âu Lạc, Hồ Quý Ly đầu thế kỷ XV, triều Nguyễn cuối thế kỷ XIX... luôn là một kho tư liệu sinh động chứa đựng nhiều bài học kinh nghiệm bi, hùng về dựng nước và giữ nước của dân tộc ta.

Tất cả những điều đó cần phải được nhìn nhận, đánh giá trung thực, công bằng, cần phải được truyền bá, giáo dục cho thế hệ trẻ hôm nay để nhắc nhở họ luôn nêu cao ý thức cảnh giác trước muôn vàn phương thức và thủ đoạn của các thế lực bành trướng, bá quyền.

Học sinh bây giờ đã khác nhiều so với ngày xưa. Nhờ công nghệ thông tin liên tục cập nhật trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, sẽ vô cùng chán khi các em không muốn sách giáo khoa và các thầy cô dạy Sử “nhồi nhét” vào nhận thức các em kiểu tư duy lúc nào cũng ta thắng- địch thua.

Vì nhiều nguyên nhân mang tính lịch sử mà sách giáo khoa Sử cũng như với sự chậm trễ trong khả năng cập nhật của nhiều giáo viên Sử thời văn minh @ đã góp phần làm cho nhận thức của các em bị “xơ cứng” trước nhiều thông tin, quan điểm mang tính áp đặt kiểu “chính trị hóa lịch sử"" - Ths. Trần Trung Hiếu phân tích.

Ths Trần Trung Hiếu đang hàng ngày giảng dạy Sử cho các em học sinh nhưng ông thừa nhận, SGK Lịch Sử còn quá thiếu sót.

"Trong lúc đó, các thế lực thù địch đang lợi dụng các phương tiện thông tin đại chúng để tuyên truyền, xuyên tạc, bôi nhọ, bóp méo lịch sử dân tộc, phủ nhận những giá trị lịch sử đã được “đóng đinh” trong suốt chiều dài lịch sử. Sự thiếu sót thông tin cơ bản, sơ đẳng trong sách giáo khoa Lịch Sử nhưng lại được công khai, phổ cập trên internet sẽ làm cho các em học sinh tò mò, hoài nghi, hoang mang về cái gọi là thật - giả lẫn lộn.

Các em sẽ tin thông tin từ ai, sách giáo khoa, lời thầy cô hay internet ? Hầu hết các cuộc kháng chiến, chiến tranh giành và bảo vệ nền độc lập mà dân tộc ta giành thắng lợi, sách giáo khoa môn Lịch Sử chỉ thống kế số lượng thương, thiệt hại của kẻ thù, còn phía quân và dân ta thì không hề thấy? Lẽ nào, để giành thắng lợi, chúng ta dễ dàng thế sao?

Một số thiếu sót, sai lầm cơ bản của Đảng như trong phong trào cách mạng 1930-1931, trong giai đoạn cải cách ruộng đất 1953-1956, trong cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Xuân 1968, trong xây dựng CNXH sau năm 1975...đều không được sách giáo khoa thể hiện một cách khách quan và trung thực” Ths Trần Trung Hiếu tâm sự.

Ngoài ra, Ths. Trần Trung Hiếu cũng thẳng thắn chia sẻ: “Cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Tây- Nam (1978) và biên giới phía Bắc (1979-1989) chống Trung Quốc xâm lược rõ ràng là một sự kiện lớn, một biến cố lớn của dân tộc ta sau năm 1975. Lẽ nào, sự kiện đó không phải là một kiến thức cơ bản cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc (song hành với việc xây dựng CNXH sau khi nước nhà được thống nhất) sau năm 1975.

Ngày 17/2/1979, Trung Quốc xâm lược và đến ngày 5/3/1979, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng công bố “Lệnh Tổng động viên” toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đứng lên chiến đấu chống quân thù. Rõ ràng, một kiến thức cơ bản như vậy mà chỉ được nhắc tới trong sách giáo khoa Lịch Sử lớp 9 và lớp 12 chỉ có 11 dòng là điều khó chấp nhận.

Bây giờ không nên đặt ra vấn đề “nếu hay không”, mà phải kịp thời chỉnh sửa, bổ sung những kiến thức cơ bản đó vào chương trình giảng dạy môn Lịch Sử. Sai thì phải sửa, sót thì phải bổ sung. Thà muộn còn hơn không bao giờ.

“Trước tiên, khi chưa có nội dung, chương trình sách giáo khoa mới, Bộ GD&ĐT nên có những công văn chỉ đạo và hướng dẫn về cho các Sở GD&ĐT bổ sung những kiến thức đó vào chương trình giảng dạy môn Sử thông qua việc lồng ghép kiến thức liên quan của từng cấp học, khối học; có thể tổ chức thêm các chương trình ngoại khóa, chuyên đề theo từng chủ đề phù hợp hoặc học tập, tham quan tại các trung tâm triễn lãm, bảo tàng tại địa phương.

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể, Bộ nên phối hợp với các chuyên gia của Hội Khoa học Lịch Sử bàn bạc và hoạch định nội dung cụ thể nên sửa chữa, bổ sung nhưng thiếu sót như thế nào, thêm phần gì và bớt phần gì cho phù hợp với lưu lượng, thời gian số tiết học theo quy định.

Trong bối cảnh hiện tại, tình hình trong nước và quốc tế hiện nay đang thay đổi nhanh chóng, khó lường và diễn biễn phức tạp, vấn đề về những cuộc đấu tranh khẳng định chủ quyền biển đảo Hoàng Sa, Trường Sa và cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc càng có ý nghĩa thực tiễn trong việc giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần tự tôn, độc lập tự chủ.

Đặc biệt là giáo dục cho thế hệ trẻ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, biết gìn giữ và tôn vinh, tri ân những người đã chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc. Làm được điều đó, sách giáo khoa môn Sử sẽ trung thực hơn, khách quan hơn và hấp dẫn hơn. Học sinh sẽ yêu Sử hơn và yêu, trân trọng tất cả những gì đã làm nên lịch sử”, Ths. Trần Trung Hiếu chia sẻ.

Tiến Dũng