Chiều qua (5/6), Infonet đưa tin, ông Trương Hòa Bình, Chánh án Tòa án Tôi cao cho biết: ông Nguyễn Thanh Chấn, người bị kết án oan, ngồi tù 10 năm, đã chấp nhận bồi thường 7,2 tỉ đồng.

Ngoài 7,2 tỉ đồng ông Chấn sẽ được nhận, trong báo cáo giám sát oan sai, bồi thường oan sai cũng chỉ rõ, trong kỳ giám sát của Quốc hội (2011-2014), tổng số tiền phải bồi thường cho các trường hợp bị oan tuy không lớn (khoảng trên 30 tỷ đồng) nhưng nhiều trường hợp bồi thường còn chậm. 

Hiện đang có một số vụ người bị oan đề nghị bồi thường với số tiền rất lớn như vụ ông Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang) hơn 9 tỷ đồng (hiện nay ông Chấn đã chấp nhận bồi thường 7,2 tỉ đồng); vụ ông Lương Ngọc Phi (Thái Bình) trên 22 tỷ đồng và kéo dài 09 năm đến nay chưa giải quyết xong.

Ông Nguyễn Thanh Chấn trở về nhà. Ảnh Xuân Phú

Báo cáo cũng chỉ ra tình trạng chậm bồi thường cho người bị oan trước hết thuộc trách nhiệm của cơ quan đã gây nên việc làm oan nhưng cũng có nguyên nhân do một số quy định của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước chưa thật hợp lý như giao cho cơ quan có thẩm quyền tố tụng đã làm oan có trách nhiệm giải quyết bồi thường; buộc người bị oan phải có đơn yêu cầu mới giải quyết bồi thường; các giấy tờ làm căn cứ xác định bồi thường và thủ tục cấp kinh phí bồi thường còn phức tạp.

Báo cáo cũng chỉ rõ những thiếu sót trong quá trình điều tra như: Việc truy tố, xét xử còn có những trường hợp sai tội danh, sai khung hình phạt; sai các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, quyết định hình phạt chưa tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và nhân thân bị cáo; có nơi TA áp dụng hình phạt quá nặng đối với người phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; ngược lại, có những trường hợp lại tuyên hình phạt quá nhẹ, cho bị cáo hưởng án treo không đúng pháp luật, nhất là các bị cáo phạm tội về kinh tế, chức vụ, tham nhũng.

Bên cạnh những sai lầm, vi phạm nghiêm trọng trên, hoạt động điều tra, truy tố, xét xử còn nhiều vi phạm khác trong việc áp dụng pháp luật hình sự, tố tụng hình sự như biên bản điều tra bị tẩy xóa, thiếu thành phần tham gia tố tụng, việc kê biên tài sản, xử lý vật chứng chưa đúng quy định... dẫn đến tình hình khiếu nại, tố cáo về tư pháp diễn biến phức tạp, có những trường hợp gay gắt, kéo dài.

Phần lớn các sai lầm trong việc áp dụng pháp luật đã được các cơ quan có thẩm quyền tố tụng thanh tra, kiểm tra, phát hiện, xử lý kịp thời. Tuy nhiên, một số trường hợp do có khiếu nại gay gắt sau đó báo chí, dư luận phản ánh thì cơ quan có trách nhiệm mới xem xét, xử lý. Nguyên nhân chính dẫn đến các trường hợp oan, sai chủ yếu thuộc về lỗi chủ quan của một số người tiến hành tố tụng (trình độ, năng lực hạn chế, trách nhiệm và đạo đức yếu kém).

Tuy nhiên, phát biểu tại quốc hội, một số địa biểu lại cho rằng so với án được phá thì tỉ lệ oan sai là nhỏ. 71 trường hợp trong 3 năm khởi tố, điều tra 219.506 vụ với 338.379 bị can nhưng số vụ làm oan người vô tội trong 03 năm có 71 trường hợp, chiếm 0,02%.

Hồng Chuyên