Sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng trong vòng vài giây hoặc vài phút sau khi tiếp xúc với chất dị nguyên.
Ảnh minh họa.

Bà Đào Thị L. (58 tuổi, trú tại thôn Nam Bình, xã An Hưng, huyện An Dương, TP.Hải Phòng) bị tai nạn xe máy dẫn đến trật khớp hông, và được đưa vào Bệnh viện Việt Tiệp để cấp cứu. 

Đến 10h ngày 21/5, bà L. được đi gây mê để nắn lại khớp hông. Tuy nhiên sau đó bà L. bị sốc thuốc, tim có biểu hiện ngừng đập, hôn mê. Đến sáng ngày 24/5, bà L. tử vong. Người nhà của bà L. cho rằng lỗi của các y bác sĩ trong khâu gây mê dẫn đến bệnh nhân tử vong nên đã tập trung ở bệnh viện gây sức ép tới bệnh viện. 

Đến ngày 25/5, trong báo cáo gửi Bộ Y tế, Sở Y tế Hải Phòng cho biết, Hội đồng chuyên môn ngành y tế Hải Phòng kết luận không có sai sót chuyên môn kỹ thuật dẫn đến tử vong của bệnh nhân L. Nguyên nhân tử vong có thể là hiện tượng sốc phản vệ mức độ nặng. 

Sốc phản vệ không chỉ là ám ảnh của người bệnh mà còn là ám ảnh của cả các bác sĩ. Trường hợp của bà Nguyễn Thị L. trú tại An Bài, Quỳnh Phụ, Thái Bình là điển hình. Người thân của bà L. cho biết mấy năm trước bà mổ bướu cổ ở bệnh viện K, Hà Nội. 

Khi chuẩn bị ra viện, y tá tiêm cho bà một mũi tiêm, sau đó nửa tiếng bà L. có biểu hiện mệt mỏi và hôn mê. Lúc này, gia đình phải đưa bà sang khoa điều trị tích cực Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu. Sau hơn 1 tháng nằm viện bà L. mới tỉnh táo ra viện. Tuy nhiên, hậu quả của mũi tiêm do sốc phản vệ thì để lại cho bà L. rất nhiều. Từ khi ra viện, bà L. bị ảnh hưởng nghiêm trọng về trí nhớ và thần kinh.

Hay như trường hợp của cháu Nguyễn Văn Q. - phố Tía, Thường Tín, Hà Nội tử vong ngay sau khi tiêm thuốc trị viêm phế quản co thắt tại phòng khám tư trên địa bàn. Sở Y tế Hà Nội đã có kết luận nguyên nhân tử vong của bé Q. là do sốc phản vệ. Bố mẹ của cháu Q. đến nay vẫn chưa nguôi ngoai nỗi đau mất con sau mũi tiêm. 

Bác sĩ Lương Quốc Chính - Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Bạch Mai - admin diễn đàn bác sĩ nội trú cho biết, sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng tức thì nguy hiểm nhất có thể dẫn đến tử vong đột ngột trong vòng một vài phút, sau khi tiếp xúc với dị nguyên. 

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây sốc phản vệ (thuốc, thức ăn, hóa chất, nọc côn trùng …), thuốc là nguyên nhân rất thường gặp. Tất cả các loại thuốc đều có thể gây sốc phản vệ, hay gặp nhất là thuốc kháng sinh họ β lactam, chống viêm giảm đau, giãn cơ, chống co giật, cản quang, gây tê, gây mê…

Triệu chứng của sốc phản vệ thường xuất hiện trong vòng vài phút tiếp xúc với dị nguyên. Tuy nhiên, đôi khi phản vệ có thể xảy ra 30 phút hoặc lâu hơn sau khi tiếp xúc. Triệu chứng của phản vệ bao gồm: Phản ứng da: da nổi mề đay ngứa, và da đỏ rực hoặc tái nhợt (gần như luôn luôn biểu hiện với phản vệ). 

Người bệnh có cảm giác ấm/bốc hỏa, nghẹn cổ họng, co thắt đường thở và lưỡi hoặc họng sưng nề có thể gây thở khò khè và khó thở, mạch nhanh và yếu, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy, chóng mặt hoặc ngất xỉu.

"Biến chứng của phản ứng phản vệ xuất hiện có thể đe dọa tính mạng, nó có thể gây ngừng thở hoặc ngừng tim. Trong trường hợp này, cần phải tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) cũng như thực hiện các biện pháp xử trí cấp cứu khác ngay lập tức" - bác sĩ Chính cho biết.

Khi có hiện tượng sốc phản vệ, người thân và những người ở cạnh bệnh nhân cần gọi số cấp cứu 115 hoặc bất cứ sự giúp đỡ về y tế nào. Có thể để nạn nhân ở tư thế thoải mái và nâng cao chân của nạn nhân lên, kiểm tra mạch và nhịp thở của nạn nhân và nếu cần thiết, tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) hoặc các biện pháp sơ cứu ban đầu (first aid) khác. Các bác sĩ sẽ tiêm thuốc điều trị sốc phản vệ cho nạn nhân, chẳng hạn như dụng cụ tiêm epinephrine tự động hoặc thuốc kháng histamine, nếu nạn nhân có mang thuốc theo mình. 

Để giảm các yếu tố nguy cơ sốc phản vệ, các bác sĩ cho rằng trước khi quyết định sử dụng một loại thuốc, thực phẩm cần xem lại lịch sử cá nhân có sốc phản vệ. Nếu đã phản ứng phản vệ trải nghiệm một lần, nguy cơ có phản ứng nghiêm trọng này tăng lên. Phản ứng trong tương lai có thể nghiêm trọng hơn so với phản ứng đầu tiên. 

Ngoài ra, cần xem xét trong gia đình có người đã bị sốc phản vệ, nguy cơ sốc phản vệ là cao hơn dành cho một người nào đó không lịch sử gia đình có người bị sốc phản vệ. Với người bị hen suyễn, cơ địa dị ứng cũng cần thông báo với bác sĩ.

Khánh Ngọc