Đến lúc này, câu hỏi tiếp theo được dư luận đặt ra là: Phải chăng Sơn La đang “vụng chèo, khéo chống” và vội vàng đưa thêm các hạng mục khác vào nhằm hợp thức hóa con số 1.400 tỷ đồng?

Những ngày qua, câu chuyện tỉnh Sơn La lập đề án xây dựng tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc tại thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La và các công trình liên quan với số vốn khái toán lên tới 1.400 tỷ đồng, đang được dư luận trong nước đặc biệt quan tâm.

Có một câu hỏi khá “nóng” đang được dư luận đặt ra: Phải chăng Sơn La “mượn cớ” xây dựng tượng đài Bác Hồ để “lấn tới” và triển khai các công trình khác, dẫn đến kết quả là số vốn đầu tư (khái toán) bị đội lên tới 1.400 tỷ đồng?

Câu hỏi này không phải không có cơ sở bởi ngay trong Nghị quyết số 127/NQ-HĐND về việc Thông qua Đề án xây dựng Tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc gắn với Quảng trường tại thành phố Sơn La, ra ngày 8/7/2015, phần “Nội dung và quy mô đầu tư xây dựng” đã ghi khá rõ:

Tổng diện tích sử dụng đất dự kiến là khoảng 20ha, gồm các hạng mục công trình: Nhóm tượng đài Bác Hồ gắn với Lễ đài thuộc quy mô nhóm A2 (tượng Bác cao từ 5-8m); Quảng trường có sức chứa 20.000 người; Đền thờ Bác Hồ; Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ; Bảo tàng tổng hợp; Khu nhà điều hành đón tiếp; Khuôn viên cây xanh, bến bãi đỗ xe, giao thông, cấp điện nước… Tổng mức đầu tư: Khoảng 1.400 tỷ đồng. Nguồn vốn đầu tư là từ Ngân sách trung ương, Ngân sách tỉnh và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Trích Nghị quyết số 127/NQ-HĐND của tỉnh Sơn La.

Điều đáng chú ý là trong phần trả lời phỏng vấn của phóng viên báo điện tử VTC News (bài đăng ngày 5/8), ông Cầm Ngọc Minh, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La khẳng định hiện nay dư luận đang hiểu sai vấn đề và cho biết thêm rằng: Khoản kinh phí dự toán 1.400 tỷ đồng bao gồm nhiều công việc như xây dựng trung tâm hành chính của tỉnh, xây dựng quảng trường, xây dựng khu tái định cư, phục vụ công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, các hạng mục chiếu sáng, cây xanh, điện nước…

Như vậy có thể thấy sự “vênh nhau” giữa nội dung của Nghị quyết 127/NQ-HĐND và phần trả lời của ông Chủ tịch UBND tỉnh Cầm Ngọc Minh khi xuất hiện thêm các nội dung hạng mục “mới” như: Xây dựng trung tâm hành chính của tỉnh, xây dựng khu tái định cư…

Trong báo cáo giải trình gửi Thủ tướng Chính phủ chiều ngày 5/8/2015, ông Cầm Ngọc Minh một lần nữa khẳng định sự “khác biệt” với nội dung của Nghị quyết 127: “Trên cơ sở đó, tỉnh Sơn La đã xây dựng đề án xây dựng tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc tại thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La, trình Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua với tổng tổng diện tích sử dụng đất khoảng 20 ha (gồm cả diện tích đất để xây dựng trụ sở làm việc HĐND, UBND tỉnh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh và các cơ quan hành chính nhà nước tỉnh Sơn La phải di chuyển ra khỏi khu di tích Quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La theo quyết định  của Thủ tướng Chính phủ)…. Ngoài ra còn có Đền thờ Bác Hồ; bảo tàng tổng hợp; khu nhà điều hành đón tiếp. Khu đô thị (ở và dịch vụ); hệ thống giao thông, khuôn viên cây xanh, hệ thống cấp điện, cấp thoát nước, các công trình công cộng khác. Bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư…”

Như vậy, trong báo cáo giải trình này còn xuất hiện thêm những “hạng mục mới” nữa là: Khu đô thị (ở và dịch vụ), diện tích đất để xây dựng trụ sở làm việc HĐND, UBND tỉnh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh và các cơ quan hành chính nhà nước tỉnh Sơn La....

Trích báo cáo giải trình gửi Thủ tướng Chính phủ của UBND tỉnh Sơn La
Trích báo cáo giải trình gửi Thủ tướng Chính phủ của UBND tỉnh Sơn La

Trong phần trả lời phỏng vấn của phóng viên báo điện tử Vietnam+ (TTXVN), Thứ trưởng Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch Vương Duy Biên đã một lần nữa khẳng định: “Từ nhiều năm nay, rất nhiều nơi đều muốn xây dựng tượng đài Bác Hồ. Vì vậy, Bộ Chính trị, Ban Bí thư có quy định, chỉ nơi nào được Ban Bí thư đồng ý mới được xây dựng. Về mặt quản lý nhà nước thì phải nằm trong quy hoạch. Năm 2004, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch đã trình và Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2010. 

Hiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đang hoàn thiện quy hoạch tượng đài Bác Hồ đến năm 2030 để trình Thủ tướng Chính phủ. Trong thời gian qua, do Quy hoạch mới này chưa được trình nên căn cứ ý kiến của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch trình Thủ tướng bổ sung quy hoạch cho một số nơi như Gia Lai, Tuyên Quang và gần đây nhất là Sơn La… Việc bổ sung quy hoạch này chỉ để khẳng định sẽ có tượng đài Bác Hồ ở Sơn La chứ không phải là đồng ý với dự án và con số 1.400 tỷ đồng”.

Đến lúc này, câu hỏi tiếp theo được dư luận đặt ra là: Phải chăng chính quyền tỉnh Sơn La đang “vụng chèo, khéo chống” và vội vàng đưa thêm các hạng mục khác vào nhằm hợp lý hóa con số 1.400 tỷ đồng?

Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Cầm Ngọc Minh

Cũng trong lúc này, khi “hiểu ra vấn đề” rằng con số 1.400 tỷ đồng không phải chỉ để xây dựng tượng đài Bác Hồ như “hiểu lầm” trước đó, có một luồng dư luận khác cho rằng, việc chi 1400 tỷ là “không quá lãng phí”.

Về vấn đề này, qua trao đổi với phóng viên Báo điện tử Infonet, tiến sỹ Lê Đăng Doanh cho rằng hiện ngân sách đang hết sức khó khăn, phải sử dụng làm sao cho thật tiết kiệm và hữu ích: “Tốt nhất Sơn La nên tập trung cho việc xây dựng trường học, bệnh viện, cầu, đường sá... hơn là việc xây dựng cụm công trình tượng đài Bác Hồ. Theo tôi, Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La, các cử tri nên họp bàn lại, có thể tạm hoãn hoặc giảm quy mô xây dựng cụm công trình này. Bởi số tiền 1.400 tỷ đồng có thể xây dựng được nhiều trường học, bệnh viện… là những công trình mà người dân Sơn La đang cần hơn”.

“Sơn La không nên lãng phí tiền huy động từ các doanh nghiệp để xây dựng cụm công trình này mà nên tập trung vào các công trình thiết thực hơn mà Sơn La đang rất cần như tôi đã nói, đó là trường học, bệnh viện, cầu, đường…”, TS. Lê Đăng Doanh nhấn mạnh.

Cũng có cùng quan điểm với tiến sỹ Lê Đăng Doanh, nhà báo Trần Đăng Tuấn – nguyên Phó Tổng giám đốc Đài truyền hình Việt Nam đã viết trên trang Facebook cá nhân rằng: “Bây giờ hiểu đúng: 1.400 tỷ đồng là khái toán không phải xây tượng đài, mà là quảng trường, trung tâm hành chính là chủ yếu, và việc này do Tỉnh quyết định, Tỉnh chi tiền (cho dù tiền ngân sách hay xã hội hoá cũng là sức của Tỉnh) - thì cá nhân tôi thấy dù Tỉnh có quyền quyết định, quyền huy động vốn, quyền chi, nhưng cũng chưa phải lúc nghĩ đến, chưa phải lúc thông qua, càng chưa phải lúc chuẩn bị bắt tay vào làm quảng trường và công sở mới.

Tôi và bạn bè đi vùng núi phía Bắc nhiều. Mỗi lần đi đến vùng sâu, thấy còn nhiều cái thiếu thốn quá, rồi quay về thấy trung tâm Tỉnh đó giao thương đổi khác nhiều, nhưng công sở khiêm nhường, thì có thiện cảm. Còn ở nơi thấy trung tâm hành chính Tỉnh hoành tráng, quảng trường mênh mông, mà phố xá thương mại thì đìu hiu (có nơi trâu bò đi dạo ngay trên phố) thì cảm giác buồn và thất vọng không nói lên lời. Nói thật thì lúc ấy nhiệt huyết vơi phân nửa”.

Theo tìm hiểu của phóng viên Infonet, hiện tỉnh Sơn La đang có tới 5 huyện nghèo trong số 62 huyện nghèo của cả nước. Quan trọng hơn nữa, tổng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh trong năm 2015 ước chỉ đạt hơn 2.700 tỷ đồng, trong khi Tổng chi cân đối ngân sách địa phương lên tới gần 7.200 tỷ đồng (số liệu từ Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính). Điều này đồng nghĩa với việc riêng trong năm 2015, Sơn La sẽ phải “ngửa tay xin” từ nguồn Ngân sách Nhà nước hàng nghìn tỷ đồng để cân đối thu chi.

Với một tỉnh miền núi có 5 huyện nghèo, mỗi năm vẫn phải xin từ ngân sách trung ương hàng ngàn tỷ đồng thì liệu việc Sơn La lập đề án xây dựng quảng trường hoành tráng, trung tâm hành chính khang trang so với việc xây dựng thêm một cây cầu bắc qua suối cho dân, xây dựng những con đường không lầy lội hay đơn giản là mang thêm những “bữa cơm có thịt” cho trẻ em nghèo thì việc nào “cần ưu tiên thực hiện” hơn?

Câu trả lời đang nằm ở phía chính quyền tỉnh Sơn La.

Lê Trí