Mỹ đang muốn lập ranh giới về tôn giáo và dân tộc ở Syria nếu lệnh ngừng bắn vào ngày mai thất bại? Hay thực tế, Nga và Mỹ đã quyết định "chia Syria" để trị?

Lời cảnh báo của ông Kerry đến đúng lúc lệnh ngừng bắn chuẩn bị được tiến hành vào ngày 27/2. Theo Ngoại trưởng Mỹ, "có thể đã quá muộn để giữ nguyên một Syria thống nhất", đồng thời bắn tiếng Washington sẽ ủng hộ chia cắt Syria nếu lệnh ngừng bắn thất bại.

Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện ngày 23/2, ông Kerry tuyên bố sẵn sàng theo đuổi “Kế hoạch B” về Syria nếu lệnh ngừng bắn thất bại. Từ chối mô tả chi tiết về lựa chọn chính sách này, Ngoại trưởng Mỹ chỉ nói một cách khái quát rằng sẽ sai lầm nếu cho rằng Mỹ sẽ không có bước đi kế tiếp. 

Syria đổ nát sau 5 năm nội chiến có thể sẽ có hòa bình từ ngày mai?

Đáng chú ý, ông Kerry hé lộ “Kế hoạch B” kia có thể sẽ liên quan đến việc chia tách Syria, một khi thỏa thuận ngừng giao tranh thất bại, hoặc là không có bước chuyển biến rõ nét nào về lộ trình chính phủ chuyển tiếp ở Damascus trong vòng 3 tháng tới. Không xem đây là giải pháp chính, nhưng vị quan chức ngoại giao Mỹ ngầm cho thấy “chia cắt” đó sẽ là bước đi cuối cùng, với ngụ ý đến một lúc nào đó sẽ là “quá trễ” để giữ Syria như là một lãnh thổ thống nhất. 

Kế hoạch B là gì?

Mặc dù ông Kerry không nêu rõ các vấn đề cụ thể mà Washington đang thảo luận, nhưng các phát biểu trước đó của ông ám chỉ tới khả năng phân chia Syria nếu quá trình chuyển tiếp chính trị không diễn ra trong vài tháng tới.

Và cũng không quá bất ngờ khi cuối cùng kế hoạch dự phòng cho cuộc khủng hoảng Syria xuất hiện. Thực ra, theo nhiều thông tin bên lề, các nhà chiến lược địa chính trị ở Washington và đồng minh Trung Đông đã âm thầm vạch ra một kế hoạch “phân chia” Syria kể từ năm 2008.

Cụ thể, chính Jeffrey D. Feltman – người sau này được bổ nhiệm giữ chức vụ Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Trung Đông – là người trực tiếp phát triển bản kế hoạch bí mật đó.

“Vào năm 2008, Feltman cùng cựu Đại sứ Ả-rập Xê-út tại Washington, Hoàng tử Bandar bin Sultan đã bắt tay thảo ra bản kế hoạch bí mật này. Kế hoạch Feltman-Bandar được công bố trong các văn bản nội bộ bị rò rỉ vào năm 2011 từ hàng ngàn tập tin tài liệu của cơ quan Stratfor”, chuyên gia Engdahl đề cập trong một bài viết của ông đăng trên tạp chí New Eastern Outlook.

Sử gia, nhà nghiên cứu nước Mỹ kiêm tư vấn rủi ro chiến lược này chỉ ra rằng, kế hoạch Feltman-Bandar chủ trương chia tách Syria thành các khu vực sinh sống của các nhóm dân tộc và giáo phái khác nhau, đặc biệt là Alawite, người Sunni, người Shiite, người Kurd và tín đồ Thiên chúa giáo. Đồng thời, nó cũng tập trung vào việc chia đất nước Trung Đông bị tàn phá nặng nề bởi chiến tranh này thành ba khu vực – khu vực các thành phố lớn, khu vực các thành phố nhỏ hơn và các làng mạc.

“Sau đó, Mỹ và Ả-rập Xê-út cùng các đồng minh được lựa chọn âm thầm bắt tay vào công tác chiêu mộ và đào tạo các thành viên thuộc mạng lưới do CIA và tình báo Ả-rập Xê-út kiểm soát để tiến hành các hoạt động phá hoại hoặc chia rẽ Syria”, ông Engdahl cho hay.

Dẫn các nguồn tin hiểu cặn kẽ vấn đề này, ông Engdahl nhấn mạnh, mục đích của bản kế hoạch dự phòng lập nên vào 2008 là “để đưa Syria trở về thời kỳ đồ đá”.

Và đặc biệt, hiện nay ông Feltman vẫn đóng một vai trò tích cực trong các vấn đề Trung Đông trên cương vị Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách các vấn đề chính trị, trong đó có cả việc ngăn chặn và giảm các cuộc xung đột trên toàn thế giới, kể cả cuộc khủng hoảng chính trị đang diễn ra ở Syria.

Nga - Mỹ chia phần Syria?

Còn theo mạng tin tình báo Debka của Israel, Nga và Mỹ đã lên kế hoạch phân chia vùng từ cuối năm ngoái. Thỏa thuận Nga - Mỹ hình thành trong phiên thảo luận có sự tham gia của 17 bên thuộc ISSG bên lề Hội nghị An ninh Munich (Đức) ngày 12/2. Tuy nhiên, mạng tin tình báo Debka, hợp tác giữa hai ông lớn ở chiến trường Syria đã được xác lập từ tháng 12/2015, khi mà ông Obama và đồng cấp người Nga Vladimir Putin nhất trí về một thỏa thuận bí mật nhằm chấm dứt xung đột Syria. 

Cụ thể, theo Debka, đó là sự phân vùng ảnh hưởng và trách nhiệm quân sự của mỗi bên. Mỹ sẽ “phụ trách” các khu vực phía đông sông Euphrates, còn Nga “bao quát” vùng lãnh thổ bờ tây của sông. Trang mạng này bình luận, diễn biến thực tế trên chiến trường thời gian qua cũng củng cố cho lập luận này. 

Minh Anh (tổng hợp)