Syria: Tổng thống Assad sẽ còn tại vị bao lâu nữa?

Lam Giang

Dự định phát động tấn công Syria của Mỹ đã bị gác lại và chính quyền của Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã không sụp đổ như dự đoán của nhiều chuyên gia. Thậm chí một số người còn cho rằng bằng những “thắng lợi” vừa qua, ông Assad sẽ còn tiếp tục giữ vững chiếc ghế của mình tới tận năm 2018.
Tổng thống Syria Bashar al-Assad 

Thỏa thuận Nga - Mỹ ngày 14/9 về việc phá hủy kho vũ khí hóa học của Syria càng khiến kỳ vọng nhanh chóng chấm dứt cuộc nội chiến Syria hay lật đổ ông Assad trở nên xa vời hơn. Đến nay, dường như mối quan tâm hàng đầu của phương Tây là làm thế nào để có thể tiêu hủy kho vũ khí hóa học khổng lồ của Syria thay vì làm thế nào để chấm dứt cuộc xung đột giữa lực lượng quân đội Syria và các nhóm phiến quân, trong đó có cả những lực lượng có liên hệ với mạng lưới khủng bố quốc tế al-Qaeda.

Xét trên một khía cạnh nào đó, có thể nói chương trình giải giáp vũ khí hóa học chính là một “cái ô” đảm bảo cho chức Tổng thống cũng như sự tồn tại vững vàng của chính phủ do ông Assad đứng đầu.

Nikolaos van Dam - học giả người Hà Lan chuyên nghiên cứu vấn đề Syria, khẳng định: "Trên thực tế, thỏa thuận nói trên hợp pháp hóa sự tồn tại của chế độ Assad ít nhất là tới giữa năm 2014".  Điều trớ trêu là ông Assad có vẻ như đang an toàn hơn so với trước thời điểm diễn ra vụ tấn công hóa học hom 21/8 tại ngoại ở thủ đô Damascus khiến hơn 1.000 người thiệt mạng. Các cuộc "không kích hạn chế" mà Tổng thống Barack Obama từng công bố nhằm trừng phạt chính phủ của ông Assad đã bị trì hoãn vô thời hạn. Trong khi đó, các cuộc tranh luận tại Washington về việc sử dụng vũ lực tấn công Syria đã giảm nhiệt và cuộc chiến Syria cũng đang nguội dần trên các trang báo.

Điều này giải thích tại sao nhiều nhà phân tích đang đặt cược vào khả năng tại vị của ông Assad. Trong một cuộc thảo luận gần đây tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại - một viện nghiên cứu độc lập có trụ sở tại New York, 3 chuyên gia đã được cử tọa đề nghị đưa ra đánh giá về thời gian tại vị của ông Assad. Micheal Weiss, tay bút chuyên viết về vấn đề Syria, cho biết: "Tôi cho rằng hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy ông Assad sẽ từ bỏ quyền lực". Ý kiến này được ông Richard Betts - một giáo sư chuyên nghiên cứu về chiến tranh và hòa bình tại Đại học Columbia, và cựu đại sứ Mỹ tại Syria - Richard Murphy tán đồng. Ông Murphy nói: "Ông Assad có những người ủng hộ trung thành – yếu tố mà chúng ta đã bỏ quên khi đánh giá rằng đã đến lúc ông ta phải đứng sang một bên".

Cụm từ "đứng sang một bên" đã được Tổng thống Mỹ Barack Obama nhắc đến lần đầu tiên vào tháng 8/2011 và đã lặp đi lặp lại nhiều lần kể từ đó. Tuy nhiên, sau các động thái lòng vòng mới đây của ông Obama, ưu tiên hiện nay của Washington là tiêu hủy kho vũ khí hóa học của Syria chứ không phải là tìm cách “tống khứ Assad” như ông Ngoại trưởng John Kerry từng tuyên bố. Đến nay, ông Assad đã trở thành một đối tác tham gia tiến trình giải giáp vũ khí hóa học.

Báo cáo có nhan đề "Syria năm 2018" mới đây của Trung tâm Các vấn đề Toàn cầu đưa 3 kịch bản cho tình hình Syria.

Kịch bản xấu nhất là cuộc chiến Syria sẽ lan khắp khu vực xuất phát từ các cuộc xung đột bè phái ngày càng nghiêm trọng, với việc tất cả các bên liên quan gây ra những tội ác ghê rợn. Một trong những sự kiện lớn được dự báo trước khi xảy ra xung đột khu vực là lực lượng quân nổi dậy tiến vào các thành trì của người Alawite tại miền Tây Syria vào năm 2015, gây ra làn sóng di cư ồ ạt sang Liban và làm đảo lộn thế cân bằng sắc tộc vốn đã quá mong manh tại quốc gia láng giếng này.

Dòng người tị nạn mới này sẽ kéo theo các cuộc tấn công qua bên kia biên giới Liban của các nhóm phiến quân Syria. Khi đó, phong trào Hồi giáo Hezbollah sẽ tham chiến để bảo vệ những người tị nạn và gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào các lực lượng người Sunni ở cả Syria lẫn Liban, đe dọa làm tái bùng nổ cuộc nội chiến Liban.

Kịch bản thứ hai là cuộc chiến Syria vẫn chủ yếu diễn ra trong các đường biên giới của nước này và biến thành một cuộc xung đột sắc tộc lôi kéo nhiều lực lượng đối lập trong khu vực tham gia. Vào năm 2015, số người thiệt mạng tại Syria sẽ vượt qua con số 200.000 người và sẽ chia cắt thành nhiều vùng đất sau khi ông Assad bị lật đổ (kịch bản này không đề cập đến nguyên nhân). Tình trạng chia cắt lãnh thổ xuất hiện sau các cuộc giao tranh ác liệt trong năm 2014 nhằm giành quyền kiểm soát thành phố Homs. Cuộc chiến này sẽ khiến cả hai bên bị kiệt sức. Khi đó sẽ xuất hiện một đường ranh giới chia cắt Homs thành hai nửa: Nửa phía Tây và phía Nam do lực lượng của chính quyền đảng Baath hậu Assad kiểm soát; nửa phía Đông Bắc do phe đối lập nắm giữ.

Vào năm 2015, Hội đồng Bảo an LHQ sẽ triển khai lực lượng giữa gìn hòa bình nhằm thực thi lệnh ngừng bắn. Giới lãnh đạo hậu Assad và đối lập ngồi vào bàn đàm phán. Năm 2018, Syria sẽ không còn là một quốc gia thống nhất.

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet