Để làm rõ hơn một số vấn đề trong báo cáo chính trị của Trung ương trình Đại hội XII của Đảng, Quận Cầu Giấy đã có những đóng góp về vấn đề: “Những giải pháp để tăng cường và phát huy dân chủ XHCN, bảo đảm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân”.

Để đạt được mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, trong thời gian tới, qua tổng hợp ý kiến cán bộ, đảng viên của Đảng bộ Quận Cầu Giấy, mong muốn, Đảng và Nhà nước tăng cường những giải pháp cơ bản sau:

Một là, phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân. Đây là quan điểm nhất quán của Đảng, phản ánh sâu sắc bản chất chế độ dân chủ ở nước ta đã được hiến định trong Hiến pháp năm 2013: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”, “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân...”. Muốn vậy, khi hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều phải xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân. Bởi, nhân dân lao động là chủ thể mọi quyền lực, có quyền và nghĩa vụ, quyền hạn và trách nhiệm, cống hiến và hưởng thụ gắn bó chặt chẽ với nhau. Những thành tựu đạt được trong 70 năm qua của cách mạng Việt Nam, nhất là trong 30 năm đổi mới, đã chứng minh điều đó. Song, so với mục tiêu, yêu cầu đề ra, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước vẫn còn có điểm chưa sát với thực tiễn, chưa phản ánh hết nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Để khắc phục tình trạng đó, Đảng phải kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ của toàn Đảng và của mỗi cán bộ, đảng viên; tích cực đổi mới, mở rộng dân chủ, chống giáo điều, bảo thủ, trì trệ, tạo điều kiện để nhân dân được tham gia ở tất cả các khâu của quá trình dân chủ hóa đất nước.

Hai là, tiếp tục phát huy hiệu quả hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện; thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở và Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Những năm qua, cùng với thành tựu của công cuộc đổi mới, các hình thức dân chủ, nhất là dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện ở nước ta đã có bước phát triển, tác động trực tiếp đến đời sống xã hội, tạo ra những mô hình, điển hình có sức lan tỏa lớn. Dân chủ trực tiếp là hình thức nhân dân trực tiếp quyết định các vấn đề, các công việc quan trọng của quốc gia, trực tiếp thông qua các đạo luật mà không qua một yếu tố trung gian nào, bảo đảm nhanh, nguyên vẹn ý chí chính trị của nhân dân. Vì vậy, Đại hội XII của Đảng lần này cần xác định rõ chủ trương, biện pháp phát huy hình thức dân chủ trực tiếp, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân đã được ghi trong Hiến pháp năm 2013, như: bầu cử, bãi miễn đại biểu, thực hiện quyền sáng kiến lập pháp, dân chủ ở cơ sở, quyền tham gia đóng góp ý kiến quản lý xã hội, quản lý nhà nước và các hình thức khác, v.v... Tuy nhiên, dân chủ trực tiếp cũng có những hạn chế nhất định. Vì vậy, việc lựa chọn hình thức và mở rộng, phát huy dân chủ trực tiếp cần phải được Đảng, Nhà nước lãnh đạo, chỉ đạo, cân nhắc thận trọng. Việc kỳ họp thứ chín (Quốc hội khóa XIII) đang thảo luận, cho ý kiến về Luật Trưng cầu ý dân, chính là nhằm cụ thể hóa hình thức dân chủ trực tiếp, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân. Đồng thời, phát huy vai trò của các đại biểu dân bầu trong hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, để họ thực sự là tiếng nói đại diện cho ý chí, nguyện vọng chính đáng của người dân, cầu nối giữa “ý Đảng” với “lòng dân” trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cùng với đó, Đảng tiếp tục lãnh đạo thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở theo Chỉ thị 30/CT-TW của Bộ Chính trị (khóa VIII) và Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Đó là điều kiện cần thiết để phát huy quyền làm chủ của nhân dân một cách hữu hiệu nhất, theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Ba là,mở rộng và phát huy dân chủ phải gắn với tăng cường kỷ cương, pháp luật. Thực thi dân chủ sai nguyên tắc, vô nguyên tắc, không gắn với kỷ cương, pháp luật đều trái với bản chất của dân chủ xã hội chủ nghĩa, dẫn đến hậu quả khó lường. Xa rời những nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội, thì việc dân chủ hoá sẽ trượt sang quỹ đạo khác - dân chủ phi xã hội chủ nghĩa, đồng nghĩa với việc thủ tiêu chủ nghĩa xã hội. Việc lợi dụng dân chủ, gây mất ổn định chính trị - xã hội, đi ngược lại đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chống lại Tổ quốc và dân tộc là hành động không thể chấp nhận được, là trái với dân chủ. Vì vậy, mở rộng, phát huy dân chủ phải gắn liền với tăng cường kỷ cương, pháp luật là điều đương nhiên. Dân chủ gắn liền với kỷ luật, kỷ cương và phải được thể chế hóa bằng pháp luật, được pháp luật bảo đảm. Chỉ như vậy, dân chủ mới từ tư tưởng trở thành hiện thực, định hướng giá trị về dân chủ mới định hình dân chủ trong thực tế, làm cho mỗi người dân được thụ hưởng lợi ích do dân chủ đem lại trong cuộc sống hằng ngày. Quyền và nghĩa vụ công dân do hiến pháp và pháp luật quy định. Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua hoạt động của Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện. Là tổ chức rường cột trong hệ thống chính trị, Nhà nước thực hiện quyền làm chủcủa nhân dân bằng cách phục vụ và gắn bó mật thiết với dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của dân.

Bốn là,“Để thực hiện dân chủ trong xã hội, trước hết phải bảo đảm phát huy dân chủ trong Đảng là hạt nhân để phát huy dân chủ trong xã hội”. Đây là giải pháp đúng đắn, khoa học. Bởi, Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo hệ thống chính trị thực hành dân chủ trong xã hội. Vì vậy, vai trò “hạt nhân” của Đảng được thể hiện rất rõ trong đời sống xã hội. Thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng sẽ tạo điều kiện, là hình mẫu, tấm gương để cán bộ, đảng viên vận dụng, thực hành ở từng cơ quan, đơn vị, tổ chức, có ý nghĩa quyết định đến việc thực hiện và phát huy dân chủ trong xã hội. Đồng thời, góp phần khắc phục bệnh: thủ cựu, độc đoán, chuyên quyền, tự do vô kỷ luật..., đang “ăn sâu, bám rễ” làm suy thoái một bộ phận cán bộ, đảng viên, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng. Do đó, đòi hỏi chúng ta phải thực hiện tốt hơn nữa nhiệm vụ “then chốt” là xây dựng Đảng thực sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ; kiên quyết và nâng cao hiệu quả đấu tranh khắc phục tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, tình trạng quan liêu, tham nhũng; những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Năm là, đấu tranh bác bỏ luận điệu xuyên tạc, sai trái của các thế lực thù địch. Những quan điểm đòi “đa nguyên chính trị”, “đa đảng đối lập”, “mở rộngdân chủ” hơn nữa, cùng với những luận điệu: “Việt Nam vi phạm dân chủ”, “mất dân chủ”, vu khống Đảng Cộng sản Việt Nam là “trở lực” chính cho việc thực hiện dân chủ của các thế lực thù địch trong thời gian qua chính là những âm mưu, thủ đoạn nhằm thủ tiêu sự lãnh đạo của Đảng đối với xã hội, xoá bỏ nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, “lái” nền dân chủ nước ta sang nền dân chủ khác - dân chủ phi xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, chúng ta phải kiên quyết đấu tranh vạch trần, làm phá sản mưu đồ chống phá đó. Vì vậy, Đại hội XII của Đảng cần nghiên cứu, xác định rõ các chủ trương, biện pháp nhằm kiên quyết bảo vệ, giữ gìn, nâng cao và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Phát huy dân chủ XHCN, bảo đảm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi mỗi tổ chức đảng, đảng viên không chỉ nhận thức rõ mà phải có những hành động cụ thể, thiết thực để biến quyết tâm chính trị của Đảng thành những giá trị thực tiễn trong cuộc sống.

Lê Văn Luân - Bí thư Quận ủy, Chủ tịch HĐND quận Cầu Giấy