Với biệt danh “Bato”, có nghĩa là “tảng đá”, Cảnh sát trưởng Philippines, Ronald Dela Rosa trở nên nổi tiếng nhờ mối quan hệ mật thiết với Tổng thống Duterte. Ông còn được mệnh danh là người đàn ông đứng sau cuộc chiến chống ma túy của ông Duterte.

Dela Rosa có biệt danh “Bato” từ những ngày đầu khi ông mới bước chân vào sự nghiệp cảnh sát, ngay sau khi tốt nghiệp Học viện Quân sự Philippines. Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện biệt kích, ông được chuyển về quê nhà, thành phố Davao.

“Khi các đồng nghiệp nhìn thấy tôi lần đầu tiên, cơ thể của tôi rắn chắc như đá, vì vậy họ gọi tôi là “Bato”. Mọi người bắt đầu gọi tôi là Bato vì thân hình vạm vỡ. Sau đó, họ mới biết rằng tôi sinh ra và lớn lên ở Barangay Bato, Santa Cruz, Davao Del Sur. Vì vậy, họ giữ biệt danh Bato cho tới tận bây giờ. Tôi cũng không thể thay đổi được nữa”, ông Rosa cười và nhớ lại.

Từ Barangay Bato tới trụ sở cảnh sát

Đó là một chặng đường dài từ thời thơ ấu cho đến cấp bậc cao nhất trong hệ thống hành pháp của Philippines và giờ ông Rosa đang đồng hành cùng vị Tổng thống mới nổi, Duterte. Ông Dela Rosa cũng là cảnh sát trưởng khi Tổng thống Duterte còn là Thị trưởng Davao, trước khi cả hai cùng chuyển lên các vị trí lãnh đạo hàng đầu đất nước.

Cảnh sát trưởng Philippines, Ronald Dela Rosa.

Ông Rosa cho biết ông không thích cuộc sống ở Manila: “Davao rất kỷ luật, chúng tôi có tỷ lệ tội phạm thấp”.

Ông Rosa đang tận hưởng sự thăng chức nhanh chóng, từ một cảnh sát trưởng một sao ở Davao lên vị trí lãnh đạo hàng đầu Philippines bằng một cú nhảy vọt. Những người chỉ trích cho rằng ông Rosa có được vị trí hiện tại là nhờ mối quan hệ với Tổng thống Duterte, tuy nhiên, vị cảnh sát trưởng này phản pháo rằng Tổng thống có quyền hạn chọn bất kỳ vị tướng nào cho vị trí này.

Mối quan hệ lâu dài

Ông Rosa cho biết đã quen biết Tổng thống Duterte từ hàng chục năm nay. Ông có mối quan hệ cực kỳ thân thiết với vị lãnh đạo có những phát ngôn cứng rắn này và còn đùa với CNN rằng hai người có “thần giao cách cảm”.

“Chúng tôi tin tưởng lẫn nhau, trong một mối liên kết lâu dài. Ông Duterte biết tôi có khả năng làm được gì và tôi cũng biết ông ấy muốn làm gì. Vì vậy không cần nói một lời nào, chúng tôi vẫn có thể liên hệ với nhau, thông qua thần giao cách cảm. Đối với tôi, ông ấy là một nhà lãnh đạo tuyệt nhất vũ trụ. Ông ấy không phải là một lãnh đạo vô cảm”, cảnh sát trưởng Philippines cho biết.

Trừng trị thẳng tay

Cảnh sát trưởng Rosa đóng một vai trò quan trọng trong “cuộc chiến” của Tổng thống Philippines kể từ ngày ông nhậm chức hai tháng trước. Với nhiệm vụ chuyển đổi Philippines, một trong những quốc gia nghèo nhất châu Á, trở thành “một xã hội không ma túy”, ông Rosa thực hiện công việc với một nhiệt huyết đáng ngưỡng mộ nhưng bằng các phương pháp gây tranh cãi.

Một loạt nghi phạm buôn bán ma túy bị bắt giữ.

Ông mở rộng các chiến dịch “gõ cửa và nhận tội” từ kinh nghiệm địa phương được nhân ra toàn quốc. Các chiến dịch mà ông từng chứng kiến từ khi còn nhỏ, đó là một nhóm cảnh sát địa phương được trang bị đầy đủ vũ khí, đi tuần tra khắp mọi nơi và lịch sự yêu cầu những người sử dụng ma túy tự nguyện ra đầu thú.

Phương pháp này đã thu được hơn 700.000 tội phạm trong vòng hai tháng. Thế nhưng, khi phải đối mặt với một lực lượng sĩ quan cảnh sát được trang bị vũ khí tận răng thì khó có người nào dám kháng cự.

Cuộc chiến ma túy: không có chiến lược quốc gia

Tổng thống Duterte áp dụng các quy tắc mà ông đã thực hiện thành công ở Davao ra cả nước, nhưng cho đến nay, ông vẫn chưa ban hành một quy định bằng văn bản nào để các lực lượng địa phương tuân theo.

“Chúng ta không cần một chiến lược quốc gia. Chúng ta đã làm việc này trong một thời gian dài”, ông nói.

Trong hai tháng kể từ khi nhậm chức Tổng thống Philippines, cuộc chiến chống ma túy của ông Duterte đã bắt giữ 10.153 kẻ buôn bán và sử dụng ma túy. Trong 6.000 chiến dịch của cảnh sát đã thu giữ được số ma túy trị giá 51 triệu USD.

Tuy nhiên, con số ấn tượng nhất lại là số mạng người đã mất trong chiến dịch này. Có 756 nghi phạm đã bị giết trong các cuộc đột kích của cảnh sát, cùng với 1.160 người khác thiệt mạng trong các vụ truy quét liên quan đến ma túy.

“Tôi ghét các vụ giết người ngoài pháp lý”

Cảnh sát trưởng Philippines thừa nhận ông không muốn thấy những vụ giết người ngoài pháp lý nhưng ông cho rằng cũng có những lợi ích từ số lượng lớn tội phạm bị giết này. Ông Rosa thừa nhận có các “cảm xúc lẫn lộn” khi thấy hình ảnh của những nghi phạm buôn bán ma túy bị bắn gục.

Nhiều nghi phạm bị bắn chết trong chiến dịch truy quét tội phạm ma túy của cảnh sát Philippines.

“Tôi cảm thấy tiếc khi một người bị mất đi cuộc sống của mình nhưng cùng lúc tôi cũng thấy rằng Philippines đã bớt đi những kẻ buôn bán ma túy”, ông nói. Tuy nhiên, vị cảnh sát này cũng muốn nói với gia đình những người đã thiệt mạng rằng: “Làm ơn đừng sợ cảnh sát, tôi đảm bảo rằng chúng tôi sẽ bảo vệ các bạn”.

Ông khẳng định sẽ cho bản thân mình 6 tháng để chứng minh năng lực và nhiệt huyết. “Nếu tôi thất bại, tôi sẽ đầu hàng. Tôi sẽ nói với ông Duterte cách chức mình và thừa nhận không thể giành chiế thắng trong cuộc chiến này. Tất nhiên, khó có thể loại bỏ hoàn toàn ma túy khỏi Philippines chỉ trong vòng 6 tháng, nhưng nếu bạn có quyết tâm cao thì có thể đạt được một mức độ chấp nhận được”, ông Rosa cho hay.

Đã có nhiều nhà hoạt động nhân quyền bày tỏ sự lo ngại về các “biệt đội tử thần” chuyên trấn áp tội phạm ma túy ở Philippines do số người thiệt mạng quá nhiều trong hai tháng qua, tuy nhiên, ông Rosa cho biết ông luôn yêu cầu các sĩ quan của mình phải tiến hành điều tra và bắt giữ.

Ông chỉ ra tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Duterte ngày càng tăng như một bằng chứng cho thấy rằng Philippines cần những biện pháp cứng rắn như vậy. “Có rất nhiều sự ủng hộ. Trong quá khứ, ma úy được bày bán trên đường phố như bán kẹo và những người vô tội bị giết hại, bị hãm hiếp bởi những kẻ nghiện ngập điên loạn. Chúng tôi chỉ đang thực hiện lời hứa của Tổng thống Duterte. Chúng tôi đang thực hiện công việc mình cần phải làm”, ông Rosa khẳng định.

Bài viết được tham khảo nguồn tin CNN, một kênh truyền hình nổi tiếng của Mỹ, thuộc sở hữu tập đoàn Time Warner. CNN là một trong những kênh thông tin uy tín nhất thế giới.

Tuệ Minh (lược dịch)