Theo tạp chí báo chí quốc tế Nieman Report (Mỹ), truyền thông hiện nay thường đưa tin về người khuyết tật theo kiểu giật gân, khắc họa họ chỉ với hai hình ảnh hoặc là nạn nhân hoặc là anh hùng.

Nieman Report nhận định, thay vì đưa tin về người khuyết tật theo kiểu giật gân, báo chí chỉ nên đưa tin về họ kèm một chút nhạy cảm.

Nieman Report đã vạch ra một loạt vấn đề trong cách đưa tin về người khuyết tật hiện nay khi phân tích bài viết của Dan Barry về người khuyết tật trên tờ The New York Times. Barry đã giành giải Báo chí Katherine Schneider trong việc đưa tin về người khuyết tật năm 2014 với bài “Những cậu bé trong ngôi nhà lá”. Bài viết miêu tả cuộc sống của những người bị khuyết tật trí tuệ khi họ phải làm việc suốt 30 năm trong một nhà máy chế biến gà tây ở Iowa với đồng lương vô cùng ít ỏi và điều kiện sống khổ cực.

Đám cưới đẹp của một người khuyết tật.

Barry không muốn việc họ bị khuyết tật sẽ làm mờ nhạt đi sự thật rằng họ trước nhất là một con người. Đó là một điều quá hiển nhiên nhưng thường xuyên bị lãng quên trong các bài viết về người khuyết tật.  Định kiến về người khuyết tật vẫn đang tồn tại. Các phương tiện truyền thông vẫn đưa tin về họ một cách dập khuôn và sáo rỗng. Họ thường chỉ được khắc họa với hai hình ảnh chính, một nạn nhân hoặc một anh hùng dù có khi chỉ đang làm những công việc thông thường.

Ông Gary Arnold, Chủ tịch Hội người lùn Mỹ, một tổ chức dành cho 35.000 người Mỹ bị mắc chứng lùn, cho hay: “Có hai thái cực. Một là cực đoan khi miêu tả người khuyết tật như thể họ bất lực và đáng thương. Điều đó chỉ tăng thêm sự kỳ thị đối với người khuyết tật. Một thái cực khác là bạn tâng bốc, anh hùng hóa một người khuyết tật. Miêu tả một người khuyết tật như một anh hùng khi họ có thể làm được những việc mà người bình thường vẫn làm hàng ngày”.

Cái mà người khuyết tật muốn là sự chú ý của mọi người đối với các vấn đề trong cuộc sống của họ.

Bài viết của Barry được đánh giá là nhạy cảm nhưng không giật gân. Nó khác với hầu hết những bài viết khác về người tàn tật. Thay vì miêu tả Clayton Berg, một trong số những người từng bị bóc lột trong nhà máy chế biến gà tây, là một người tàn tật đáng thương, Barry chỉ đơn giản viết về Berg như một người bình thường, đang đi xe buýt tới chỗ làm mới sau khi được giải thoát.

Ông Arnold cho hay, ông có thể lấy rất nhiều ví dụ về những sai lầm đáng trách của truyền thông khi đăng tải về người khuyết tật. Ví dụ, nhiều bài người lùn được xếp trong mục “Chuyện lạ” của tờ The Huffington Post. Chỉ cần tìm kiếm từ “lùn” trong mục này, sẽ có rất nhiều bài viết có tít giật gân hiện ra như “Vũ nữ lùn tìm được tình yêu với một trung sĩ quân đội", "Jahmani Swanson là 'Michael Jordan’ của bóng rổ cho người lùn” .

Ông Arnold cho hay: "Những gì mà cộng đồng người khuyết tật muốn là mọi người chú ý đến các vấn đề của họ như tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục, các dịch vụ của chính phủ, cũng như quyền không bị phân biệt đối xử”.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo Nieman Reports, một tạp chí báo chí quốc tế được thành lập năm 1947 tại Mỹ. Tạp chí có mục tiêu chính là nhằm thúc đẩy và tăng cường các tiêu chuẩn trong ngành báo chí.

PHẠM KHÁNH (Lược dịch)