Theo tờ trình về trang phục Thẩm phán, Hội thẩm Tòa án nhân dân; Giấy chứng minh Thẩm phán và Giấy chứng minh Hội thẩm do Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao trình bày sáng nay, tới đây, Thẩm phán sẽ mặc áo choàng lễ phục khi xử án.

Sáng nay (25/4), Ủy ban Thường vụ Quốc hội khai mạc phiên họp thứ 47. Sau phiên khai mạc, Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về tờ trình trang phục Thẩm phán, Hội thẩm Tòa án nhân dân; Giấy chứng minh Thẩm phán và Giấy chứng minh Hội thẩm.

Trình bày tờ trình trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Thuân cho biết, Nghị quyết số 221/2003/UBTVQH11 ngày 09/01/2003 của Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XI, quy định trang phục đối với cán bộ, công chức Tòa án nhân dân và Hội thẩm; Giấy chứng minh Thẩm phán và Giấy chứng minh Hội thẩm đã tạo điều kiện tương đối thuận lợi cho Tòa án nhân dân các cấp thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Theo ông Thuân, trong những năm qua, các đơn vị Tòa án và đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án nhân dân các cấp nói chung, đội ngũ Thẩm phán nói riêng và các Hội thẩm nhân dân đã thực hiện nghiêm túc các quy định và hướng dẫn về cấp phát, sử dụng trang phục, đảm bảo đúng các tiêu chuẩn, định mức. Qua đó đảm bảo chế độ, chính sách đối với Thẩm phán, Hội thẩm và thể hiện tính trang nghiêm trong hoạt động của Tòa án.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các quy định về trang phục Tòa án nói chung, trang phục của Thẩm phán và Hội thẩm Tòa án nhân dân thời gian qua cũng tồn tại một số bất cập: Các Thẩm phán mới được cấp trang phục làm việc hàng ngày, chưa được cấp lễ phục để sử dụng vào dịp lễ hoặc đại lễ của đất nước và của Tòa án nhân dân; chưa có quy định riêng về trang phục xét xử của Thẩm phán nên chưa thể hiện được tính đặc trưng, khác biệt so với trang phục của cán bộ, công chức cơ quan, tổ chức khác hoặc trang phục của công dân, thậm chí là quần áo của bị cáo và các đương sự khác trong vụ án, chưa thể hiện được tính trang nghiêm, đặc thù công tác của Tòa án; chất liệu vải chưa phù hợp với đặc điểm vùng, miền của đất nước; một số chủng loại chưa quy định cụ thể về hình thức, màu sắc nên việc trang cấp chưa thống nhất...

Mẫu lễ phục thẩm phán sẽ mặc khi xử án. (Ảnh: Tuấn Minh)

Từ những lý do nêu trên, Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về trang phục của Thẩm phán và Hội thẩm, nhằm thể hiện sự trang nghiêm, tính chuyên nghiệp, đồng bộ và rõ ràng hình tượng đặc trưng của cơ quan thực hiện quyền tư pháp; trong đó, việc đổi mới trang phục của các thành viên Hội đồng xét xử theo yêu cầu nêu trên là nhu cầu tất yếu và cấp thiết trong giai đoạn hiện nay; góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương, đề cao tác phong lễ tiết, danh dự nghề nghiệp và trách nhiệm cá nhân; thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân theo yêu cầu đẩy mạnh cải cách tư pháp hiện nay.

Trước lý lẽ trên, đại diện Tòa án nhân dân tối cao đề nghị trang phục của Thẩm phán Toà án nhân dân các cấp được cấp trang phục để sử dụng theo niên hạn, gồm có trang phục xét xử là áo choàng dài tay màu đen (riêng trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa Gia đình và người chưa thành niên là áo choàng dài tay màu da cam), trang phục lễ phục là áo choàng và trang phục làm việc hàng ngày bao gồm quần áo xuân hè là quần âu, áo sơ mi trắng và quần áo thu đông là bộ quần áo veston.

Ngoài ra, Thẩm phán còn được cấp: Thắt lưng da; giầy da; bít tất; dép có quai hậu; cà vạt; áo mưa; ô che mưa và cặp đựng tài liệu và tấm biển phù hiệu Tòa án.

"So với quy định hiện hành, dự thảo Nghị quyết bổ sung trang phục xét xử của Thẩm phán là áo choàng dài tay màu đen và lễ phục của Thẩm phán là áo choàng cho phù hợp với thông lệ quốc tế và tăng tính uy nghiêm của Thẩm phán", ông Thuân nhấn mạnh.

Đối với trang phục của Hội thẩm Tòa án nhân dân, khi tham gia xét xử hoặc nghiên cứu hồ sơ tại Tòa án, Hội thẩm Tòa án nhân dân, đại diện Tòa án nhân dân tối cao đề nghị sử dụng trang phục giống như trang phục làm việc của Thẩm phán (quần âu, áo sơ mi trắng (xuân, hè) và bộ quần áo veston (thu, đông)...

Trước đề nghị của Tòa án nhân dân tối cao, trình bày báo cáo thẩm tra trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp cho biết, Chánh án TANDTC đề nghị trang phục xét xử của Thẩm phán là áo choàng dài tay màu đen nhằm thể hiện toàn diện, sâu sắc nhất hình ảnh của Tòa án và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đồng thời, đề nghị UBTVQH giao cho Chánh án TANDTC quy định về thiết kế riêng của từng loại trang phục xét xử của các ngạch Thẩm phán.

Theo bà Nga, về vấn đề này có hai loại ý kiến: Đa số ý kiến trong ủy ban đồng ý với đề nghị của Chánh án TANDTC bổ sung trang phục xét xử của Thẩm phán là áo choàng dài tay màu đen vì Thẩm phán là người trực tiếp tiến hành xét xử, thực hiện quyền tư pháp và nhân danh Nhà nước để tuyên các bản án, quyết định liên quan đến quyền, lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức. 

Do đó, trang phục của Thẩm phán khi xét xử phải thể hiện được sự uy nghiêm, trang trọng cũng như cần tính đến yếu tố hội nhập quốc tế. Hiện nay, Thẩm phán sử dụng trang phục làm việc để tiến hành xét xử là chưa thể hiện được tính đặc trưng, khác biệt với trang phục của nhân viên các cơ quan, tổ chức và của người khác. Tuy nhiên, mẫu mã, mầu sắc cụ thể của áo choàng xét xử của Thẩm phán do UBTVQH quyết định mà không giao cho Chánh án TANDTC quy định.

"Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng trang phục xét xử của Thẩm phán phải phù hợp với thể trạng của người Việt Nam, điều kiện khí hậu, bản sắc văn hóa, tính năng sử dụng, sự gần gũi với công chúng… nên việc quy định Thẩm phán mặc áo choàng dài tay màu đen làm trang phục xét xử là chưa phù hợp, cần được cân nhắc kỹ", bà Nga cho biết.

Về trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa gia đình và người chưa thành niên, Chánh án TANDTC đề nghị trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa gia đình và người chưa thành niên là áo choàng dài tay màu da cam.

Theo bà Nga, về vấn đề này, nhiều ý kiến Thường trực Ủy ban Tư pháp cho rằng: trang phục xét xử của các Thẩm phán Tòa gia đình và người chưa thành niên là trang phục làm việc hàng ngày của Thẩm phán để thể hiện hình ảnh thân thiện, gần gũi của các Thẩm phán trên công đường đối với người chưa thành niên. Do đó, không quy định áo choàng dài tay màu da cam là trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa gia đình và người chưa thành niên.

Một số ý kiến đại biểu đồng ý với đề nghị của Chánh án TANDTC và cho rằng theo thông lệ thế giới, màu da cam tượng trưng cho sự hài hòa, thân thiện. Do đó, có thể quy định trang phục xét xử của Thẩm phán khi xét xử các vụ án gia đình và người chưa thành niên là áo choàng dài tay màu cam giống áo choàng đen của các Thẩm phán khác.

Đối với lễ phục của Thẩm phán, bà Nga cho biết, Thường trực Ủy ban Tư pháp đồng ý với đề nghị của Chánh án TANDTC về lễ phục của Thẩm phán để đảm bảo sự đồng bộ trong trang phục của Tòa án các cấp và của các cơ quan tư pháp khác như Công an nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân… Tuy nhiên, về kiểu cách lễ phục là áo choàng thì nhiều ý kiến đề nghị cần cân nhắc kỹ để bảo đảm sự phù hợp với điều kiện Việt Nam. Bên cạnh đó UBTVQH cần xem xét quyết định mẫu lễ phục của Thẩm phán.

Đối với trang phục làm việc hàng ngày, bà Nga cho biết, Thường trực Ủy ban Tư pháp nhất trí với đề nghị của Chánh án TANDTC về trang phục làm việc hàng ngày của Thẩm phán, theo đó Thẩm phán mặc quần âu tối màu, áo sơ mi trắng (xuân, hè) và mặc veston (thu, đông).

Tuấn Minh