“Những thành tích của Chính phủ trong quản lý kinh tế nói chung và quản lý an hoàn hệ thống tài chính ngân hàng nói riêng trong năm vừa qua là rất ấn tượng và đã khắc phục được những yếu kém của giai đoạn trước đó”.

Trong giai đoạn phát triển 5 năm vừa qua (2011-2015), kinh tế Việt Nam phải đối mặt và vượt qua nhiều khó khăn xuất phát cả bên ngoài lẫn bên trong nền kinh tế.

Đặc biệt năm 2011- 2012, kinh tế trong nước bộc lộ nhiều bất ổn vĩ mô, lạm phát tăng cao, kinh tế tăng trưởng chậm lại, thị trường chứng khoán giảm mạnh, bất động sản đóng băng, cán cân thanh toán thâm hụt, mặt bằng lãi suất cho vay cao, nhiều tổ chức tín dụng gặp khó về thanh khoản, nợ xấu gia tăng nhanh ở mức báo động…

Ảnh minh họa

Trước những diễn biến không thuận lợi của kinh tế vĩ mô, tại Nghị quyết số 11/ND-CP ngày 24/2/2011 của Chính phủ đã xác định nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2011- 2015 là ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Tiếp đó, ngày 03/4/2012, Chính phủ cũng đã kịp thời ban hành khuôn khổ pháp lý mới về quản lý hoạt động kinh doanh vàng- Nghị định 24/2012/ND-CP để thay thế Nghị định 174 về quản lý thị trường vàng. Nghị định 24 ra đời đã tạo lập khuôn khổ pháp lý mới nhằm tổ chức, sắp xếp lại thị trường vàng, giao cho NHNN cấp phép đối với hoạt động kinh doanh mua, bán, vàng miếng; tổ chức xuất khẩu vàng nguyên liệu, nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng và tổ chức huy động và mua, bán vàng ,miếng.

Những thay đổi về mặt pháp lý đã đáp ứng sự thay đổi của thực tiễn, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, hạn chế tác động bất lợi của hoạt động kinh doanh vàng đến chính sách tiền tệ, tỷ giá, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và đó cũng chính là bước tiến quan trọng trong lộ trình chốn vàng hóa trong nền kinh tế.

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngân hàng năm 2014, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng cũng đã chỉ đạo, yêu cầu ngành ngân hàng phải tiếp tục thực hiện tốt chính sách tiền tệ gắn chặt với chính sách tài khóa và các chính sách khác. Ngân hàng Nhà nước phải độc quyền xuất nhập khẩu vàng; các ngân hàng thương mại dứt khoát không được huy động vàng, cho vay vàng; không để thị trường vàng làm mất ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngoài ra, theo chỉ đạo của Thủ tướng, ngành ngân hàng cần quyết liệt hơn nữa trong tái cơ cấu hệ thống.

Nhìn lại 5 năm qua có thể thấy những kết quả quan trọng trong chính sách tiền tệ như: lạm phát được kiểm soát, từ 23% (8/2011) về 6,81% năm 2012, năm 2014 chỉ tăng 1,84%, năm 2015 chỉ từ 1- 2%; lãi suất giảm mạnh; tỷ giá linh hoạt, dao động trong khoảng 1- 3%, dự trữ ngoại hối đạt mức cao nhất (khoảng 37 tỷ USD cuối năm 2014 và được duy trì), thị trường vàng đi vào ổn định…

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, nỗ lực tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng được triển khai quyết liệt, đúng hướng, đúng lộ trình và là điểm sáng trong tái cấu trúc tổng thể nền kinh tế. Các ngân hàng yếu kém đã được giảm dần, kiểm soát hoạt động tốt hơn, tâm lý người gửi tiền, nhà đầu tư, nhân dân tin tưởng vào chủ trương, chính sách, biện pháp cơ cấu lại các tổ chức tín dụng của Nhà nước. Các giải pháp trong công tác điều hành chính sách tiền tệ chủ động, thận trọng, linh hoạt với nhiều điểm đối mới đáng ghi nhận so với giai đoạn trước.

Điều đó chứng tỏ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những biện pháp, chính sách đúng đắn, kịp thời, quyết liệt trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cũng cho biết, có được kết quả như trên là do NHNN đã bám sát chủ trương của Chính phủ, nhà nước, NHNN đã xác định và kiên trì theo đuổi mục tiêu xuyên suốt là kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý, đảm bảo an toàn cho các tổ chức tín dụng.

Đặc biệt, năm 2015 dù phải đối mặt với nhiều khó khăn trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đã chủ động, linh hoạt điều hành chính sách tiền tệ. Từ đó chính sách tiền tệ đã đóng góp quan trọng trong việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát cả năm ở mức thấp 1- 2%, đánh dầu thời kỳ ổn định lạm phát dài nhất trong một thập kỷ qua, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đạt trên 6,5% là mức cao nhất trong 5 năm gần đây.

Chính vì vậy, các tổ chức kinh tế trong và ngoài nước đã đánh giá cao những kết quả tích cực Việt Nam đạt được trong công tác điều hành chính sách tiền tệ và công tác tái cơ cấu các tổ chức tín dụng.

Tại Diễn đàn đối tác phát triển Việt Nam, ông Jonathan Dunn, Đại Diện Thường trú của IMF tại Việt Nam đánh giá, Việt Nam đã đạt được tiến bộ đáng khen ngợi. Tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn, đồng thời chính sách tiền tệ tập trung nhiều hơn vào duy trì lạm phát thấp và ổn định cùng với củng cố tài khóa hỗ trợ tăng trưởng làm cho nền kinh tế ổn định và đảm bảo bền vững khi đối mặt với những cú sốc từ bên ngoài. Và theo IMF thì những kết quả đó đã được tạo dựng bởi lòng tin chính sách.

TS. Trương Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia cũng cho hay, tập trung triển khai đề án tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng theo quyết định 254 của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã xử lý thành công vấn đề thanh khoản của hệ thống. Nhìn lại giai đoạn 2011- 2015, từ trạng thái thiếu thanh khoản, các ngân hàng phải vay mượn lẫn nhau với lãi suất rất cao trên thị trường liên ngân hàng nhưng đến nay hiện tượng này đã được khắc phục gần như hoàn toàn. Lãi suất qua đêm trên thị trường bình quân giảm mạnh từ 12,2% xuống ổn định ở mức 3,6% (tháng 12/2015).

Lãi suất tái cấp vốn giảm từ 15% xuống còn 6,5%. Từ giai đoạn 2012- 2015, toàn hệ thống đã xử lý được 485 nghìn tỷ đồng nợ xấu; lạm phát giảm nhanh từ 18,13% (năm 2011) xuống còn hơn 2% vào năm 2015.

Đặc biệt Nghị định 24/NĐ-CP của chính phủ đã giải quyết căn bản những bất cập trong chính sách quản lý vàng, tổ chức lại thị trường một cách căn bản và hợp lý.  Thị trường vàng diễn biến tương đối ổn định. Đến nay vàng không còn là đồng tiền thứ 3, dưới góc độ của tổ chức tín dụng.

Ông Phạm Xuân Hòe, Phó Viện trưởng Viện chiến lược Ngân hàng cũng cho biết, Chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng giai đoạn 2011- 2015 đã có được 10 thành công quan trọng. Qua đó có 6 bài học kinh nghiệm lớn trong điều hành chính sách là: Tính nhất quán, kiên định, xuyên suốt, ưu tiên cho một mục tiêu là kiểm soát CPI, ổn định kinh tế vĩ mô.

Chính sách tiền tệ đặt đúng vị trí, được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc chỉ đạo chặt chẽ trong bối cảnh tổng thể hơn với các chính sách khác.

Sau cú sốc tháng 9/2012 chính sách tiền tệ cùng các chính sách vĩ mô khác đã được điều hành kỹ trị hơn. Chính sách tiền tệ dược tính toán chủ động, kết hợp đồng bộ các công cụ của chính sách tiền tệ hướng đến mục tiêu bền vững hơn. Mặt khác, kiểm soát kênh tín dụng được đặt đúng thời điểm, hạn chế tăng tín dụng nóng làm gia tăng bong bóng tài sản của nền kinh tế nhưng cũng được điều chỉnh linh hoạt để tháo gỡ khó khăn cho thị trường.

Và cuối cùng là tính toàn diện, tính quyết liệt trong tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng được thể hiện đầy đủ trong đề án 245 và trên thực tế hành động, đặt nền móng cho sự phát triển lành mạnh của hệ thống trong tương lai.

Nhìn lại giai đoạn 5 năm vừa qua, Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong đánh giá: “Những thành tích của Chính phủ trong quản lý kinh tế nói chung và quản lý an hoàn hệ thống tài chính ngân hàng nói riêng trong năm vừa qua là rất ấn tượng và đã khắc phục được những yếu kém của giai đoạn trước đó”.

Đặc biệt có hai điểm nhấn mà TS. Phong cho là quan trọng nhất, tốt nhất là trần lãi suất và điều chỉnh cơ cấu cho vay. Ngoài ra việc sát nhập, mua ngân hàng bằng giá 0 đồng cũng là những giải pháp cần thiết để giữ vững ổn định thị trường.

Theo vị chuyên gia, chính những giải pháp này đã làm giảm nợ xấu, tạo lòng tin. Điều đó dễ nhận thấy khi các tổ chức quốc tế cũng đánh giá cao hơn chỉ số tin cậy của Việt Nam.

Đồng tình với ý kiến trên, Chuyên gia kinh tế, TS. Cấn Văn Lực cho biết, Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt, mạnh mẽ, kịp thời trong tái cơ cấu, sát nhập ngân hàng, xử lý nợ xấu. Chính vì vậy chính sách tiền tệ cũng như công cuộc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng cơ bản đã đạt được mục tiêu đề ra.

Tuy nhiên ông cũng cho rằng, thời gian tới chính phủ cần chỉ đạo nhuần nhuyễn giữa chính sách tiền tệ và tài khóa. Mặt khác, về lâu dài phải hướng ngân hàng trung ương hiện đại hơn, độc lập hơn. Chính sách tiền tệ phải độc lập nhất định mới đảm bảo mục tiêu số một là nâng cao giá trị đồng tiền và ổn định kinh tế vĩ mô. Tiếp nữa, cần tái cấu trúc thị trường tài chính, xử lý quyết liệt, triệt để hơn vấn đề nợ xấu.

Đánh giá Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều giải pháp đúng đắn, quyết liệt trong 5 năm vừa qua, nhưng chuyên gia Nguyễn Minh Phong cũng cho rằng những thành tích này mới chỉ là bước đầu. Nhiệm vụ đặt ra là phải làm đúng quy luật, giữ vững định hướng để khẳng định kết quả đó trong giai đoạn tiếp theo.

Diệu Thùy