Thất vọng với phương Tây, Thổ Nhĩ Kỳ muốn sát cánh với Nga, Trung Quốc?

Anh Tuấn (lược dịch)

Theo hãng tin RT, việc Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ bày tỏ mong muốn gia nhập các nước BRICS cho thấy ông muốn đa dạng hóa chính sách đối ngoại trong lúc đề nghị gia nhập EU của Ankara đang bị bỏ ngỏ và quan hệ với Mỹ đang không tốt.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan trước đó đã phát biểu rằng lãnh đạo các nước trong khổi BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) nên thêm vào chữ “T” vào tên của khối, ám chỉ rằng Thổ Nhĩ Kỳ muốn là một phần của nhóm này. Ông Erdogan trước đó đã được mời tham dự diễn đàn giữa 5 quốc gia này và tiết lộ rằng họ đều hoan nghênh việc kết nạp Thổ Nhĩ Kỳ vào khối.

Tổng thống Erdogan bắt tay Tổng thống Nga Vladimir Putin trong hội nghị thượng đỉnh các nước khối BRICS diễn ra vào ngày 27/7 vừa qua.

Ông Evgeniy Bakhrevskiy, Phó Giám đốc của Viện Nghiên cứu Văn hóa và Di sản Tự nhiên Nga cho biết phát biểu này của ông Erdogan là do sự bức xúc chồng chất đối với phương Tây. Ông cho rằng ông Erdogan “tin rằng Thổ Nhĩ Kỳ cần phải đa dạng hóa chính sách đối ngoại của mình bởi ông rất thất vọng trước phương Tây, trước EU và có quan hệ căng thẳng với Mỹ“.

Ông Stevan Gajic, một chuyên gia của Viện Nghiên cứu Châu Âu tại Belgrade (Serbia) nói rằng “một lý do cá nhân nào đó” đã khiến ông Erdogan tìm kiếm đồng minh mới. Ông cho rằng âm mưu đảo chính bất thành năm 2016 cũng như việc Tổng thống Syria Bashar al-Assad đang thắng thế ở Syria với sự giúp đỡ của Nga là hai yếu tố khiến quan điểm của ông Erdogan thay đổi.

Trong khi đó, giấc mơ gia nhập EU của Thổ Nhĩ Kỳ lại đang bị bỏ ngỏ khi tiến trình xem xét kết nạp về cơ bản đã bị đóng băng. Mặc dù EU vẫn là đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ, song ông Bakhrevskiy nhận định rằng Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đang trong “phòng chờ” của EU, và điều này với Ankara là một sự sỉ nhục.

Quan hệ giữa Ankara và Washington cũng đang trải qua một giai đoạn khó khăn khi theo ông Bakhrevskiy, lúc này “mọi tầng lớp xã hội Thổ Nhĩ Kỳ đều có chung quan điểm phản đối Mỹ mạnh mẽ”. Điều này là bởi Mỹ hậu thuẫn cho lực lượng dân quân người Kurd chống lại tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Syria. Từ lâu Thổ Nhĩ Kỳ tin rằng lực lượng người Kurd là một phân nhánh của Đảng Lao động Kurdistan (PKK), một đoàn thể bị Thổ Nhĩ Kỳ coi là tổ chức khủng bố.

Với việc không cắt đứt quan hệ với các lực lượng vũ trang người Kurd, nhiều người ở Thổ Nhĩ Kỳ coi Mỹ là “mối đe dọa trực tiếp” đối với đất nước của họ và ông Erdogan cũng không ngần ngại tận dụng cơ hội này. “Quan điểm bài Mỹ đang rất rộng rãi ở Thổ Nhĩ Kỳ, còn ông ấy là một chính trị gia, chắc chắn ông ấy phải đứng về quan điểm của người dân”, ông Bakhrevskiy nói.

Ngược lại, quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga mặc dù đã từng ở mức thấp nhất khi Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi một máy bay chiến đấu của Nga đang bay ở Syria vào tháng 11/2015, song nay đã khôi phục một cách rất nhanh chóng. Theo ông Bakhrevskiy, điều này cho thấy “hai nước thực sự đang rất cần nhau”.

“Sự thay đổi chính so với năm 2015 với hiện tại đó là lúc đó, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đang ở bên bờ chiến tranh”, ông Gajic nhấn mạnh. Tuy nhiên sau đó, Nga bày tỏ sự ủng hộ của mình với chính phủ Erdogan sau âm mưu đảo chính năm 2016. Hai phi công bị buộc tội đã bắn rơi máy bay Nga sau đó cũng bị chính quyền bắt giữ sau một cuộc truy quét sau đảo chính.

Mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ chưa sẵn sàng từ bỏ NATO vĩnh viễn, song ông Bakhrevskiy cho biết BRICS là một khối “rất dân chủ” và không cần Thổ Nhĩ Kỳ phải “hi sinh” lợi ích của mình bằng cách rời EU hay NATO để trở thành thành viên.

Trong khi đó, ông Gajic tin rằng Ankara có thể dùng lời đe dọa rời khỏi NATO như một “điều kiện đàm phán quan trọng”. Sự ra đi của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là “đòn đánh mạnh đối với khối quân sự” vốn đã lung lay do Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục yêu cầu các nước thành viên phải chi thêm tài chính cho các hoạt động quân sự của mình.

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet