Thạc sĩ Nguyễn Quang Anh – Giáo viên môn Sinh học tại trường THPT Chuyên Hà Nội Amsterdam sẽ chia sẻ cùng thí sinh chiến thuật để các bạn có một bài thi hiệu quả.

Đây là thời gian ôn thi gấp rút, thí sinh nên ôn tập thế nào cho hiệu quả thưa thầy?

Thạc sĩ Nguyễn Quang Anh: Phần lớn các bạn đã trải qua một thời kì ôn tập dài, thời gian này chủ yếu dành để thư giãn và nghỉ ngơi, xem lại những phần kiến thức còn chưa vững hay luyện tập thêm để rèn luyện phản xạ khi làm bài. Theo thầy để nâng cao điểm số trong một thời gian ít ỏi trong vài ngày hoàn toàn có thể nếu có một chiến lược đúng đắn.

Đề thi năm nay sẽ có mức độ phân hóa cao hơn năm trước. Trong đề thi sẽ xuất hiện một số câu hỏi lạ nhưng vẫn dựa trên nền tảng kiến thức trong chương trình sinh học 12.

Tỉ lệ câu hỏi bài tập trong đề sẽ không cao, có thể phần lý thuyết sẽ chiếm khoảng 80% số câu hỏi trong đề thi. Chính vì vậy, các con nên xem lại phần lý thuyết thông qua viết lại sơ đồ tư duy về các đơn vị kiến thức lý thuyết rồi thực hành trả lời lại các câu hỏi trắc nghiệm khách quan mảng lý thuyết trong các đề thi ĐH, THPT quốc gia những năm trước và các đề thi thử của các trường có uy tín.

Trong quá trình luyện tập trả lời các câu hỏi trắc nghiệm này các con phải cố gắng chỉ ra các kiến thức để có đủ cơ sở loại bỏ các phương án sai thay vì chỉ nhằm nhằm tìm phương án đúng. Việc làm này nâng cao hiệu quả ôn tập và giúp cho kiến thức được khắc sâu hơn.

Để thiết kế được các câu hỏi lý thuyết hay hơn các năm trước thật không dễ vì bị giới hạn bởi khung chương trình, hầu hết mọi khía cạnh của vấn đề trong chương trình đã được khai thác.

Các câu hỏi lý thuyết trong các đề thi năm trước về cơ bản đã bao kín toàn bộ nội dung chương trình thi. Chính vì vậy luyện tập như vậy sẽ hầu như phủ khắp kiến thức trong chương trình.
Nếu có thể trong giai đoạn này các con nên xây dựng các nhóm ôn tập để hỏi đáp và giảng giải cho nhau những phần kiến thức mà bạn mình chưa vững. 

Chính việc làm này giúp cho bản thân tự tin hơn và khắc sâu kiến thức bởi không có cách học nào hiệu quả hơn là dạy người khác. Việc ôn tập theo kiểu hỏi- đáp cũng giúp chúng ta tránh được sự căng thẳng và nhàm chán trong quá trình ôn tập.

Mong thầy có thể đưa ra một số kiến thức trọng tâm mà thí sinh cần nắm vững khi làm bài thi?

Trong Chương I cơ chế di truyền và biến dị cần nắm vững các kiến thức sau: Cấu trúc và chức năng của các loại đại phân tử ADN, ARN, protein; Khái niệm về gen, cấu trúc chung của một gen; bản chất của mã di truyền là trình tự nucleotit trên gen quy định trình tự axit amin trong chuỗi polipeptit.

Đặc biệt, các các con nên lưu ý tính đa năng của enzyme ARN polimeraza vừa nhận biết vị trí khởi đầu phiên mã, nhận biết promoter, tháo xoắn, tách hai mạch...

Với bài tập về diễn biến quá trình dịch mã nhớ thứ tự các thành phần lắp ghép vào bộ máy dịch mã.

Trong phần điều hòa hoạt động của gen cần nắm vững mô hình cấu trúc operon, mô hình điều hòa hoạt động gen của F. Jacốp mà J. Mônô trên E.coli. Trong phần đột biến gen cần nắm được khái niệm đột biến gen, đột biến giao tử...

Chương trình thi sẽ chỉ tập trung hỏi phần đột biến điểm nên thí sinh cần nắm vững nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến bao gồm mất 1 cặp nucleotit, thêm 1 cặp nucleotit, thay thế 1 cặp nucleotit.

Hậu quả của đột biến gen cần lưu ý ở cấp độ phân tử phần lớn đột biến gen là trung tính, đột biến gen phần lớn là có hại.

Phần NST và đột biến cấu trúc NST cần nắm vững hình thái và cấu trúc NST.

Với đột biến số lượng NST cần lưu ý phân biệt các dạng đột biến lệch bội. Lưu ý đề thi sẽ không hỏi đến các dạng thể 1 kép, 3 kép, thể bốn. Trong phần này thí sinh cần nắm vững cách giải thích cơ chế phát sinh từng dạng đột biến...

Những quy tắc nào mà thí sinh phải nắm chắc để không mắc sai lầm trong quá trình làm bài thưa thầy?

Thực ra không hẳn có một quy tắc chung nào cho việc làm bài thi trắc nghiệm khách quan. Tuy nhiên có một số lưu ý mà các con nên lưu ý trong quá trình làm bài thi.

Thứ nhất: Không nên vội vàng làm bài ngay mà cần đọc lướt tất cả các câu hỏi. Nên dùng ngón tay trỏ phải lướt theo từng dòng trong đề thi, đánh dấu ngay vào những từ khóa quan trọng để tránh bị nhầm lẫn như câu nào sai, câu nào không đúng … hay những thông tin quan trọng. Khi đọc lướt cũng phân loại và đánh dấu được ngay câu nào có thể làm được ngay, câu nào chưa thể làm được ngay.

Thứ hai: Là làm tuần tự từ câu 1 đến câu 50 câu nào dễ làm trước, khó chưa gặp bao giờ thì tạm thời bỏ qua và làm sau, không dành quá nhiều thời gian vào một câu hỏi. Với những câu hỏi khó có thể dùng phương pháp loại trừ bằng cách gạch ngay trong đề những câu chắc chắn sai để không mất thời gian đọc lại.

Thứ ba: không được chủ quan trong mọi tình huống, Không được phép quan niệm câu nào đó là dễ bởi chính việc đọc lướt mà không để ý kĩ dữ liệu đầu bài sẽ dẫn đến nguy cơ mắc sai lầm.

Thứ tư: Khi sắp hết giờ thì thầy thấy các bạn đã cố gắng tận dụng thời gian để không bỏ sót câu nào bằng cách tô xác suất tất cả các câu còn lại. Thầy thấy đây cũng là một cách để tăng tối đa cơ hội đạt điểm cao hơn.

Thứ năm: Trong phần bài tập sẽ bao gồm bài tập sinh học phân tử, tế bào, quy luật di truyền, di truyền quần thể và di truyền người (sơ đồ phả hệ) các con phải thật lưu ý đây là những bài có tính phân loại cao nên phải rất cẩn thận, nên bấm máy tính nhiều hơn 2 lần để đảm bảo cho kết quả không mắc lỗi tính toán.

Thứ sáu: Trong quá trình tính toán vẫn có thể cần đến giấy nháp nhưng lưu ý nháp nhanh, không dài dòng như làm tự luận để tiết kiệm thời gian làm bài.

Thầy nghĩ rằng nếu nắm vững các nguyên tắc trên cộng với sự bình tĩnh, tự tin, cẩn thận trong quá trình làm bài thì các con hoàn toàn có quyền nghĩ đến một kết quả cao trong kì thi sắp tới.

Xin cảm ơn sự chia sẻ từ thầy!

Hoàng Thanh