“Nếu môn Toán thi theo hình thức trắc nghiệm, giáo viên sẽ dạy kiểu trắc nghiệm, học sinh sẽ học kiểu trắc nghiệm, khi đó tầng lớp trí thức tương lai sẽ ra sao? Xin đừng đưa môn Toán tham gia “trò chơi đỏ đen”", thầy Lê Đức Vĩnh cho hay.

Bộ GD&ĐT công bố dự thảo phương án thi, xét tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2017 với những nội dung cụ thể như sau:

Có tất cả 5 bài thi: Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, Khoa học Tự nhiên (tổ hợp các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học) và Khoa học Xã hội (tổ hợp các môn Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân).

Các bài Toán, Ngoại ngữ, Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội thi theo hình thức trắc nghiệm khách quan; mỗi thí sinh trong cùng phòng thi có một mã đề thi riêng; thí sinh làm bài thi trên phiếu trả lời trắc nghiệm; Phiếu trả lời trắc nghiệm của thí sinh được chấm bằng phần mềm máy tính. Bài thi Ngữ văn, thi theo hình thức tự luận.

Đề thi gồm các câu hỏi ở các cấp độ cơ bản nhằm mục đích xét tốt nghiệp THPT và những câu hỏi phân hóa nhằm mục đích xét tuyển ĐH, CĐ. 

Đề thi cho mỗi bài thi Khoa học Tự nhiên, Khoa học Xã hội có 60 câu hỏi trắc nghiệm khách quan 4 lựa chọn với duy nhất 1 phương án trả lời đúng (gọi chung là câu hỏi trắc nghiệm); 

Bài thi Toán có 50 câu hỏi trắc nghiệm; bài thi Ngoại ngữ có 40 câu hỏi trắc nghiệm. Đề thi các bài thi trắc nghiệm do máy tính thiết lập tự động từ ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa được cập nhật, bổ sung trên cơ sở ngân hàng đề thi đã được Đại học Quốc gia Hà Nội xây dựng nhiều năm qua.

Đề thi bài thi Ngữ văn do các chuyên gia, giáo viên, giảng viên giỏi, có nhiều kinh nghiệm biên soạn.

Như vậy, về hình thức thi cơ bản đã có sự thay đổi lớn so với năm 2016. Tuy nhiên, với phương án thi mới này, nhiều chuyên gia giáo dục lo ngại việc để môn Toán thi theo hình thức trắc nghiệm là không phù hợp.

Liên quan đến vấn đề này, PV báo Infonet đã có cuộc trò chuyện cùng thầy Lê Đức Vĩnh – nguyên Trưởng bộ môn Toán Học viện Nông nghiệp Việt Nam. 

Thầy Vĩnh cho hay: “Thực ra, ngay từ năm 2006, Bộ GD&ĐT đã “nhen nhóm” ý định thực hiện thi Toán THCS  theo hình thức trắc nghiệm nhưng sau đó chưa khả thi nên lại bỏ.

Người có kiến thức thực sự không phải là người nhận được cái này đúng, cái kia sai. Người có kiến thức, trước hết phải là người biết nói cho người khác biết tại sao cái này đúng, tại sao cái kia sai. Và đương nhiên họ phải là người chín chắn sử dụng kiến thức của mình để chứng minh cái đúng cái sai.

Thi bằng hình thức trắc nghiệm không làm được điều trên. Thi trắc nghiệm như ở Việt Nam sẽ làm hư một bộ phận học sinh. Các em chẳng cần học một vài môn, vào thi cứ đánh dấu bừa theo lô ít ra cũng được điểm 2.

Tổ chức thi trắc nghiệm là làm thui chột khả năng viết của học trò, làm tăng tính lười học và sự dối trá của một số trò hư.

Nếu tôi nhớ không nhầm thì hình thức thi trắc nghiệm với môn Toán do người Mỹ sáng tạo. Nhưng phải nói rằng người Mĩ chuẩn bị đề thi khá bài bản, nội dung phong phú, kiến thức trong bộ đề phân bố đều. 

Điều này tôi đã nghiên cứu khá lâu trong thời gian ôn tập cho học sinh dự thi SAT (kỳ thi chuẩn hóa để đăng ký học vào một số trường ĐH Hoa Kỳ).

Tôi chỉ có thắc mắc, nếu áp dụng hình thức thi trắc nghiệm với môn Toán liệu Việt Nam có đủ sức chuẩn bị đề thi trắc nghiệm môn Toán như người Mĩ đã làm hay không? Liệu có phải đa phần học sinh Mĩ cũng như đa phần các trường đại học tại Mĩ đều dựa vào kết quả thi theo kiểu trắc nghiệm để chọn sinh viên vào trường hay không?

Ta học cách tổ chức thi trắc nghiệm giống người Mĩ nhưng chỉ học nửa vời. Các trường đại học ở Mĩ khi nhận sinh viên, ngoài các kết quả thi trắc nghiệm còn có một bài viết về một chủ đề nào đó lẫn các kết quả hoạt động xã hội. Theo như phương án thi 2017, chúng ta, chỉ dùng kết quả thi để chọn sinh viên vào trường.

Nếu chỉ thi trắc nghiệm, với xác suất khác 0 sẽ có người có kiến thức lớp một cũng có khả năng được nhận vào học đại học. Nếu tất cả các môn, trừ Ngữ Văn đều thi trắc nghiệm, tôi dám chắc rằng giáo viên sẽ dạy theo kiểu trắc nghiệm, học sinh sẽ học theo kiểu trắc nghiệm, khi đó hậu họa về một tầng lớp trí thức dành cho tương lai sẽ thế nào? Xin đừng đưa môn Toán thâm gia “trò chơi đỏ đen”.

Chúng ta có bao giờ đặt câu hỏi, trên thế giới có bao nhiêu nước tổ chức thi tốt nghiệp môn Toán theo hình thức trắc nghiệm? Nếu tổ chức thi trắc nghiệm môn Toán biết đâu sẽ có kỷ lục mới, một học sinh sức học yếu nhưng các môn thi trắc nghiệm đều đạt điểm 10? 

Bài học về một học sinh đạt 10 Lý nhờ đánh dấu bừa lẽ nào chúng ta chưa thấy đấy là một trong những mặt thiếu khoa học của việc thi trắc nghiệm?”.

Thầy Lê Đức Vĩnh cũng cho biết thêm: “Toán học là môn học dạy cho học trò tư duy logic, tư duy hệ thống, tư duy suy diễn và tư duy chính xác. Toán học không phải là môn học dạy học trò tìm cái đúng trong những cái chưa đúng, tìm điều rõ trong những điều mập mờ.

Nếu chúng ta đọc luận văn tốt nghiệp của cử nhân, thạc sĩ kể cả luận án tiến sĩ của nhiều nghiên cứu sinh thời nay mới thấy hết cái nguy, cái hại của hình thức thi trắc nghiệm.

Câu cú ngô nghe, ý tứ rối rắm, nhiều khi đọc mà không hiểu họ nói gì trong luận văn của mình. Đây là sản phẩm của nhiều thứ, trong đó có đóng góp của hình thức thi trắc nghiệm. Lẽ nào xã hội ta đang muốn đào tạo loại trí thức chỉ biết "Yes" và "No".

Trước khi đưa ra quyết định để môn Toán thi theo hình thức trắc nghiệm, Bộ GD&ĐT nên tổ chức trưng cầu ý kiến của học sinh cấp ba, sinh viên đại học, giáo viên phổ thông và giảng viên đạo học xem các tầng lớp này ủng hộ hay phản đối hình thức thi trắc nghiệm? Môn nào nên thi trắc nghiệm, môn nào không nên thi”.

Hoàng Thanh