Trong ba tháng qua, giá xăng dầu đã được điều chỉnh giảm 5 lần liên tiếp, tuy nhiên giá cước vận tải vẫn chưa giảm tương xứng, thậm chí còn đứng yên. Chuyện người tiêu dùng bị “móc túi” lại đang tái diễn…

Giá xăng dầu giảm, cước vận tải ì ạch theo sau

Theo đánh giá của các chuyên gia, giá cước vận tải biến động theo giá xăng dầu là điều hiển nhiên, bởi chi phí xăng dầu chiếm 25% – 30% giá cước vận tải. Tuy nhiên có một nghịch lý là khi giá xăng dầu tăng, các doanh nghiệp vận tải liền “té nước theo mưa”, giá cước tăng theo rất nhanh. Nhưng khi giá xăng dầu giảm thì cước vận tải lại không giảm hoặc nếu có thì cũng rất chậm.

Cước vận tải đang phản ứng khá chậm chạp so với mức giảm của giá xăng dầu.

Thống kê cho thấy, từ cuối tháng 7/2014 đến đầu năm 2015, sau 14 lần điều chỉnh giảm liên tục giá xăng RON 92 chỉ còn 15.677 đồng/lít, giảm 9.963 đồng/lít tương đương 39%. Nhưng nhìn lại, giá xước vận tải vẫn chưa được điều chỉnh giảm theo một cách hợp lý, chưa thật sự công bằng với người tiêu dùng.Chưa kể, các doanh nghiệp sản xuất vịn vào giá cước vận tải, chiếm tỷ trọng đáng kể chi phí đầu vào, không giảm nên giá cả hàng hóa cũng “đứng yên”.

Vì điều bất hợp lý nói trên, Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cùng 50 hội thành viên ở các tỉnh, thành phố trong cả nước đã cùng lên tiếng bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng.

Trước sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ quan quản lý, giá cước taxi vào thời điểm cuối năm 2014 đầu năm 2015 đã được các doanh nghiệp điều chỉnh giảm phổ biến từ 3% - 10%, còn với cước vận tải hành khách giảm từ 5% - 10%. Riêng trong tháng 12/2014, theo đánh giá của Cục Quản lý Giá việc doanh nghiệp kê khai giảm giá cước và mức điều chỉnh giảm là phù hợp.

Đầu tháng 9/2015, giá xăng dầu lại biến động, cụ thể giá xăng RON 92 giảm 1.198 đồng/lít xuống mức 17.338 đồng/lít, xăng E5 giảm xuống còn 16.843 đồng/lít, dầu diesel 0.05S xuống còn 13.310 đồng/lít, dầu mazut 180CST 3.5S xuống còn 9.351 đồng/kg.

Như vậy, tính riêng năm nay, từ khi lập đỉnh 20.711đồng/lít vào ngày 19/6, sau 5 lần giá xăng dầu giảm liên tiếp. Thế nhưng giá cước vận tải vẫn hầu như không nhúc nhích, thậm chí nhiều hãng taxi vẫn giữ nguyên giá cước.

Cước taxi ở Việt Nam cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực

Trước việc giá xăng dầu giảm sâu, một số hãng taxi tại TP.HCM cũng đã rục rịch điều chỉnh giảm theo, nhưng nhìn chung vẫn chỉ ở mức giảm… cho có. Trao đổi với phóng viên Infonet, ông Tạ Long Hỷ - Giám đốc Vinasun Taxi cho biết, công ty đã có quyết định giảm giá cước 500 đồng/km, bắt đầu áp dụng từ ngày 9/9. Hãng taxi Mai Linh cũng đã có phương án giảm giá cước trong thời gian tới.

Tại buổi Tọa đàm “Giá cước vận tải và quyền lợi của người tiêu dùng” diễn ra tại TP.HCM vào chiều 8/9, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đánh giá, người tiêu dùng trong nước đang phải chịu thiệt hại không nhỏ tứ mức cước vận tải quá cao như hiện nay. Giá cước taxi trung bình trên 1km tại TP.HCM đang cao hơn 40% so với giá taxi tại Singapore.

Gía cước taxi tại TP.HCM đang cao hơn đáng kể so với các nước trong khu vực.

Theo ông Hùng, lý giải cho sự chậm trễ trong việc giảm giá cước, các hãng vận tải thường đưa ra nhiều nguyên nhân. Như khi giá xăng dầu tăng thì cước taxi không tăng và lúc giá xăng dầu giảm thì cước taxi chưa thể giảm; cần thời gian để tính toán; cài đặt đồng hồ, dán decal tốn kém; bổ sung dịch vụ để bù vào… nhưng khi xăng dầu tăng thì doanh nghiệp liền phản ứng ngay. 

Đây là điều không công bằng cho người tiêu dùng, chưa kể việc chậm chạp giảm cước vận tải theo giá xăng dầu thì người tiêu dùng còn bị thiệt hại kép khi giá cả các mặt hàng liên quan khác cũng dựa vào đó để “neo giá”.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng nhắc lại ví dụ vào tháng 6/2013, sau 2 lần tăng giá xăng dầu với mức tăng 780 đồng/lít (tương đương 3%) thì doanh nghiệp vận tải đã phản ứng rất nhanh nhạy khi sau vài ngày xăng tăng đã có thông tin các hãng taxi sẽ tăng giá.

Theo ý kiến của các chuyên gia tại buổi tọa đàm, bên cạnh các biện pháp hành chính đang thực hiện như kê khai giá cước vận tải, Nhà nước cần có cách tiếp cận mang tính thị trường. Các ý kiến khác lại cho rằng, giá cước vận tải nên để thị trường quyết định và các doanh nghiệp tự do cạnh tranh về giá.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng để đem lại công bằng giữa người sử dụng và nhà cung ứng dịch vụ vận tải, không thể phó thác cho cơ chế thị trường, bởi không loại trừ việc các doanh nghiệp “bắt tay” làm giá. Chính vì vậy cần phải có sự can thiệp của Nhà nước bằng các cơ chế phù hợp. Nhưng theo nhiều chuyên gia, quan trọng nhất vẫn là sự lên tiếng mạnh mẽ của công luận và người tiêu dùng, kể cả biện pháp tẩy chay những hãng vận tải chây ì trong việc giảm giá cước.

Phương Anh Linh