Ngày 24/11, Không quân Thổ Nhĩ Kỳ đã bắn hạ chiếc oanh tạc cơ Su-24 của Nga gần biên giới Syria - Thổ Nhĩ Kỳ, các chuyên gia phân tích cho rằng dường như đây là một “hành động khiêu khích đã được lên kế hoạch.”
Máy bay Su-24 của Nga bị bắn hạ hôm 24/11.
Hành động bắn rơi máy bay quân sự Nga -Su-24 của Không quân Thổ Nhĩ Kỳ sẽ gây ra xung đột nguy hiểm nào? Xung đột đó liệu có ảnh hưởng tới mối quan hệ Nga – NATO hay không? Nó gây ra những tổn thương gì cho cuộc chiến chống IS? Hãng tin DW của Đức đã tiến hành phỏng vấn các chuyên gia quân sự về những vấn đề nói trên.

Máy bay ném bom Su-24 của Nga bị Không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ vào thứ Ba, ngày 24/11 tại gần biên giới  Syria-Thổ Nhĩ Kỳ. Biện minh về hành động này, Ankara tuyên bố máy bay Nga đã vi phạm không phận của Thổ Nhĩ Kỳ (TNK).

Đáp trả lại, Moscow phủ định hoàn toàn và cho rằng, Su-24 chỉ đang thực hiện nhiệm vụ tấn công vào mục tiêu của Tổ chức “Nhà nước Hồi giáo tự xưng” (IS) ở phía Bắc Latakia khi bị Không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi.

Thổ Nhĩ Kỳ thì khăng khăng, trên thực tế các mục tiêu ném bom của máy bay Nga là những khu dân cư của người Turkmen ở Syria. Đây là bộ phận ủng hộ Ankara và coi chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad là phe đối lập. Các chuyên gia có suy nghĩ gì về sự cố Su-24 và những hậu quả do sự cố này mang lại?

Sự cố Su-24 gây ra những hậu quả nghiêm trọng nào?

Nghị sĩ Đảng Liên minh dân chủ Thiên chúa giáo (CDU) cầm quyền, thành viên Ủy ban quốc phòng của Quốc hội Đức Roderich Kiesewetter yêu cầu trước hết phải điều tra xem máy bay Nga có xâm phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ hay không.

Trường hợp không xâm phạm, rất có thể phía Nga sẽ có phản ứng gay gắt. Nếu ở đây không phải là lí do chính trị, thì khả năng sẽ là leo thang quân sự. “Cần phải có một cuộc điều tra độc lập. Nếu máy bay Nga không bay vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ, thì hành động quân sự từ phía Thổ Nhĩ Kỳ đã vi phạm các quy tắc quốc tế”, - ông Kiesewetter nói.

Chuyên gia Stefan Meister thuộc Hội đồng quan hệ đối ngoại (Đức)

Chuyên gia Stefan Meister thuộc Hội đồng quan hệ đối ngoại (Đức), phụ trách khu vực Đông Âu và Trung Á thì nhận định: “Máy bay Nga đã vi phạm không phận của Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara không dưới một lần cảnh báo Moscow, lần cuối cùng là vào thứ Sáu tuần trước, ngày 20/11.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan không muốn lặng im để cho các máy bay Nga đi vào không phận quốc gia này và ném bom vào các nhóm vũ trang chiến đấu chống lại chính phủ Assad. Vì chính Thổ Nhĩ Kỳ đang hỗ trợ cho các lực lượng này.

Và theo tôi, ở đây Thổ Nhĩ Kỳ đã quyết định dạy cho Nga một bài học, rằng chúng tôi đã cảnh báo anh nhiều lần và bây giờ thì anh hãy nhận hậu quả thích đáng”.

Chuyên gia quân sự Nga Pavel Felgenhauer thì vẽ ra một tương lai ảm đạm: “Đây là tình huống rất nguy hiểm. Tôi hiểu rằng, Thổ Nhĩ Kỳ đã khoanh vùng khu vực cấm bay đối với không quân Nga ở phía Bắc Syria. Họ đã nhiều lần phản đối Nga đánh bom vào nơi ở của lực lượng người Turkmen. Chúng tôi đang trên bờ vực của một cuộc xung đột quân sự nghiêm trọng với Thổ Nhĩ Kỳ”.

Ông Felgenhauer không loại trừ khả năng Nga và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ bắt đầu các cuộc chiến trên không, và cuộc chiến này có thể lan sang cả vùng biển Địa Trung Hải, nơi đóng quân của cả Hạm đội Nga và Thổ Nhĩ Kỳ: “Thổ Nhĩ Kỳ có thể đóng cửa eo biển Bosphorus và các nước NATO sẽ bị ảnh hưởng. Hơn nữa, lực lượng quân sự của Nga tại khu vực này với những vũ khí thông thường yếu hơn nhiều so với quân đội Thổ Nhĩ Kỳ. Do thiếu vũ khí hạt nhân nên cơ hội chiến thắng của Nga là rất mong manh”.

Sự cố Su-24 có ảnh hưởng thế nào tới hoạt động chống khủng bố?

Chuyên gia Stefan Meister tin rằng, các bên sẽ không thổi phồng sự việc lên thành cuộc đối đầu giữa Nga và NATO: “Có thể, Nga đang cố gắng chia rẽ NATO bằng cách tăng cường hợp tác với Pháp và cô lập Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng chúng ta nhìn thấy, 2 bên đều có những lợi ích khác nhau: đối với Thổ Nhĩ Kỳ, vấn đề chính là chế độ của Tổng thống Assad mà Nga đang hỗ trợ. Vấn đề “Nhà nước Hồi giáo” IS là mối quan tâm chung của cả 2 bên, nhưng câu hỏi đặt ra là: chống lại hay hợp tác với chế độ của ông Assad?”.

Nghị sĩ Roder Kiesewetter thì tiếc rằng, cho tới nay tất cả các nước tham gia cuộc xung đột ở Syria là NATO (do Mỹ dẫn đầu), Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Nga đều hoạt động riêng rẽ. Điều này đang làm suy yếu hoạt động chống khủng bố: “Hiện tại xuất hiện nguy cơ  - các nước tham gia cuộc chiến chống khủng bố tại Syria đang kìm hãm lẫn nhau, và cuộc chiến này sẽ quay trở về con số 0 như ban đầu”.Còn theo ông Pavel Felgenhauer, Tổng thống Erdogan có lý do riêng khi hành động như thế: “Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vừa giành thắng lợi trong cuộc bầu cử quốc hội gần đây, nhưng hiện tại ông ấy muốn thay đổi hiến pháp quốc gia để trở thành một tổng thống đầy quyền năng. Cuộc xung đột với Nga có thể huy động tất cả các dân tộc, lực lượng của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông ấy sẽ thống nhất người dân Thổ Nhĩ Kỳ như Tổng thống Putin đã làm với người dân Nga ở khu vực Crimea”.

Làm thế nào để thoát khỏi tình trạng bế tắc?

Pavel Felgenhauer lại tin, Moscow đã không hiểu rõ cán cân quyền lực giữa người Sunni và Shiite tại Syria. Do đó sự can thiệp quân sự của Nga tại Syria hoàn toàn mạo hiểm. Nó có thể dẫn tới hậu quả rất nghiêm trọng, như chiến tranh chẳng hạn.Ông Roder Kiesewetter thiên về một giải pháp ngoại giao: “Nga cần phải chờ đợi kết quả các cuộc đàm phán về vấn đề Syria tại Vienna trước khi bắt đầu hành động đơn phương ở Syria”.

Theo quan điểm của chuyên gia Stefan Meister, Nga rõ ràng đã quyết định sai lầm trong vấn đề Syria: “Nga đang phải gánh chịu cơn thịnh nộ của người Sunni và trở thành mục tiêu của những kẻ khủng bố. Nga không thể kỳ vọng vào vai trò trung gian giải quyết các xung đột của Syria. Nó sẽ luôn được xem là quốc gia bảo vệ quyền lợi cho Iran. Nga cần suy nghĩ thêm, nên làm thế nào để thoát ra khỏi tình trạng bế tắc này”.

Đào Cảnh