Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch không kích tại Syria, đã vài lần máy bay Nga đã lấn sang không phận của Thổ Nhĩ Kỳ. Trước đây, nước này đã từng bắn hạ máy bay của Syria xâm phạm vùng trời của họ.

Ankara từ lâu đã có nguyên tắc cứng rắn về bảo vệ lãnh thổ, do đó không ai tỏ ra ngạc nhiên khi Thổ Nhĩ Kỳ có hành động đáp trả mạnh mẽ khi có máy bay chiến đấu bay vào không phận nước này.

Ảnh bản đồ rađa do Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp cho thấy máy bay Nga đã bay qua một vùng đất nhỏ (đoạn màu hồng) của Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhưng sự việc lần này lại trở nên phức tạp hơn bình thường. Cả Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đều đưa ra những nhận định khác nhau về vụ việc. Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định rằng máy bay chưa hề xâm phạm vùng trời Thổ Nhĩ Kỳ và bị bắn rơi ở Syria, còn Thổ Nhĩ Kỳ nói rằng họ đã cảnh báo phi cơ tiến vào không phận của họ nhiều lần và bị bắn hạ khi không đổi hướng.

Vấn đề là theo bản đồ rađa mà Thổ Nhĩ Kỳ đã công bố, máy bay Nga đã bay vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Thế nhưng, nó đã bay trong một khoảng đất nhỏ hẹp đâm vào Syria, nhỏ đến mức một phi cơ chỉ mất vài giây để bay qua. 

Một số người cho rằng đằng sau vụ việc này còn có nguyên cớ sâu xa hơn. Không quân Nga đang hỗ trợ quân đội Syria tấn công cứ điểm của lực lượng nổi dậy người Thổ Nhĩ Kỳ ở phía Bắc Syria. Họ đều được hậu thuẫn bởi chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ và Ankara đã nhiều lần tỏ ý không hài lòng khi Nga không kích những nhóm này.

Vậy có phải Thổ Nhĩ Kỳ đã hành động thái quá khi bắn rơi máy bay Nga, hay Ankara đang nóng lòng tìm cơ hội để gửi thông điệp mạnh mẽ đến Moscow? Mặc dù cả hai bên sẽ không tuyên chiến với nhau và vụ việc có thể sẽ sớm bị chìm xuống, nó xảy ra vào thời điểm rất nhạy cảm và cho thấy sự phức tạp của cuộc xung đột tại Syria.

Trước đó, một phi cơ của hãng hàng không Nga đã bị bắn rơi bởi một nhóm tự xưng là thân với Nhà nước Hồi giáo (IS) và việc Nga tấn công các cứ điểm của tổ chức này cho thấy Nga, phương Tây và các nước Ả Rập đang dần có chung một chiến tuyến.

Nhưng qua các cuộc không kích được cho là nhằm vào lực lượng nổi dậy, Nga vẫn mong muốn bảo vệ Tổng thống Syria Bashar al-Assad trước một số thành phần đối lập trong lúc chống lại IS. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ tỏ ra thù địch với chính quyền Assad và muốn ông này từ chức càng sớm càng tốt. Mỹ và các nước phương Tây cũng không muốn ông Assad tại vị và coi ông là một phần của vấn đề, tuy nhiên họ đang phải tập trung vào IS.

Có thể thấy rằng, tại Syria đang có hai cuộc chiến song song, đó là xung đột vì tương lai của Syria và cuộc đấu tranh chống lại IS, chính chúng đang gây ra những bất đồng giữa các bên liên quan. Vụ việc Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Nga một lần nữa cho thấy cuộc chiến ở Syria không đơn thuần chỉ là nhằm tiêu diệt IS, mà còn phức tạp hơn thế nhiều.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo hãng tin BBC của Anh. BBC được thành lập năm 1922. BBC có các chương trình thông tin trên TV, trên đài phát thanh và trên Internet.

Anh Tuấn (lược dịch)