Theo PGS, TS Phạm Duệ - Nguyên Giám đốc Trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai, thói quen có gì cũng ngâm rượu của người Việt đôi khi biến họ thành những kẻ uống rượu ngâm xác chết.
Rượu thuốc không phải là thứ uống thế nào cũng được.

Suýt chết vì thử ly rượu

Ông Nguyễn Văn Nam trú tại Hai Bà Trưng, Hà Nội, luôn tự hào vì ông có bộ sưu tập cả 30 bình rượu đủ các loại từ sâu chit, chuối hột rừng, cá ngựa, rắn, ba kích cho đến những loại cao cấp như hải sâm, sao biển. Ông Nam kể cứ ai mách cái gì uống hay là ông mua về ngâm vừa lấy rượu đãi bạn bè, vừa phục vụ sở thích ngâm rượu của mình.

Có bình rượu, ông còn mang hạ thổ vài tháng để cho đậm đà hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, việc ngâm rượu bừa bãi hiện nay rất nguy hiểm, có thể gặp phải vị thuốc độc mà chủ nhân không biết. Có những thứ là bài thuốc nhưng phải biết cách sử dụng nếu không trở thành độc chất.

PGS Phạm Duệ không thể nào quên ca cấp cứu hai bệnh nhân uống nhầm rượu ngâm củ ấu tầu để xoa bóp.

Khi vào viện, cả hai bệnh nhân đã bị triệu chứng tim đập nhanh do ngộ độc củ ấu tầu. Khai thác từ người bệnh, được biết cả hai bệnh nhân này là khách đến nhà chơi. Ở nhà chỉ có hai người, chủ nhà đang bận chưa về được. 

Trong lúc chờ chủ nhà về, một người nhìn thấy chai rượu thuốc ở cạnh bàn nghĩ là rượu ngon nên đã lấy ra thử. Ai dè, cả hai người cụng ly, vừa uống vào đã thấy tê miệng, mờ mắt, người lạnh buốt, vã mồ hôi và tim đập loạn xị.

Ngay sau đó, cả hai người đều được đưa vào trung tâm Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai để cấp cứu. Sau khi xác định ngộ độc củ ấu tàu, các bác sĩ đã tiến hành điều trị theo phác đồ ngộ độc củ ấu tàu.

Với bệnh nhân ngộ độc củ ấu tàu lúc đầu cảm thấy bần thần với triệu chứng tê lưỡi, tê các ngón tay, ngón chân, tay chân lạnh buốt rồi không đứng được, cảm giác khuỵu xuống, hoa mắt chóng mặt, vã mồ hôi, nói khó, chảy nước dãi, tiêu chảy, buồn nôn, ngực tức, da lạnh, tim đập nhanh... Xét nghiệm máu thấy rối loạn điện giải, thông thường giảm kali, canxi, suy chức năng gan, thận. Rất may cả hai bệnh nhân được đưa vào cấp cứu kịp thời.

Đây chỉ là một trong nhiều trường hợp cấp cứu vì uống nhầm rượu xoa bóp.

Không chỉ nhầm với rượu thuốc, mà việc sử dụng rượu ngâm từ tay gấu, mật gấu, bọ xít, kín, sâu chit… đều có nguy cơ ngộ độc. 

PGS Duệ cho biết có những người khoe họ ngâm rượu từ kiến, từ các loại côn trùng mà trong đông y đó không phải là bài thuốc nào cả, khi uống vào chỉ tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc.

Rượu thuốc khác với rượu ngâm

Thực tế nhiều người Việt lầm tưởng giữa rượu thuốc với rượu ngâm từ các loại. Trong y học dân gian, rượu thuốc vốn là bài thuốc được các lương y có kinh nghiệm bốc và có bài thuốc, vị thuốc rõ ràng để chữa bệnh và dùng rượu làm dẫn chất.

Tuy nhiên, rượu thuốc phải được uống theo đúng chỉ định, không phải là cứ thích là uống được. Trong khi đó, không ít người tưởng rượu thuốc bổ nên lôi ra uống thật nhiều. Điều này chỉ dẫn đến tác dụng phụ.

Điểm lại các loại rượu mà người dân thường ngâm từ ong, kiến, sâu chit, nhộng ong, tay gấu, PGS Duệ cho biết, chẳng khác nào rượu ngâm xác chết. Ví dụ tay gấu vốn chẳng phải là bài thuốc hay tốt gì. Ngược lại tay gấu có nhiều mỡ, chất đạm nên khi ngâm với rượu uống uống thông thường, độ rượu không cao và theo thời gian bay hơi giảm dần, lúc ấy các protein tiết ra từ tay gấu có thể bị nhiễm vi sinh vật, vi khuẩn. PGS Duệ nhấn mạnh rượu ngâm tay gấu “chẳng khác nào uống rượu ngâm xác chết”.

Rượu thuốc uống “vô tội vạ” thì có thể gây ngộ độc dẫn đến viêm gan, vàng da, suy thận vô niệu, tăng huyết áp, hoặc nhiễm khuẩn (rượu mật, rượu tiết động vật). Bác sĩ Duệ cho rằng các loại rượu nội tạng động vật, tay gấu, mật… hoàn toàn không có tác dụng tăng cường sinh lý như lời đồn thổi.

Rượu thuốc đúng nghĩa có bản chất là thuốc đông y, có thang có vị, các vị thuốc kết hợp trong 1 bài thuốc, và được ngâm rượu là nhằm chiết xuất hoạt chất. 

Rượu đã là thứ không nên uống nhiều, rượu thuốc thì lại càng tuyệt đối không nên uống nhiều vì thuốc có liều lượng, có chỉ định và chống chỉ định. 

Vì vậy rượu thuốc nên được kê đơn bởi thầy thuốc, và ngâm rồi uống theo sự chỉ dẫn của thầy thuốc như tất cả các loại thuốc khác để tránh lợi bất cấp hại, dẫn đến tai nạn phải đi cấp cứu thậm chí tử vong.

Phương Thuý