Tháng trước, Oslo là thành phố lớn đầu tiên trên thế giới tuyên bố kế hoạch trở thành thành phố không ô tô đến năm 2019, cam kết đưa ra lệnh cấm toàn diện và lâu dài ở thủ đô Na Uy.

Tuy nhiên đó không phải là đô thị duy nhất cố gắng giảm bớt lượng phương tiện lưu hành.

Hôm 26/11 vừa qua, Tổ chức Khí tượng Thế giới tuyên bố 2015 là năm nóng kỷ lục do hiện tượng El Nino phát triển mạnh và sự nóng lên toàn cầu do con người tạo ra. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, các phương tiện giao thông là yếu tố hàng đầu đóng góp vào hiệu ứng khí thải nhà kính điển hình của nước này. Nó chiếm tới 51% lượng khí thải trung bình của các hộ gia đình. Các thiết bị khác trong nhà đứng thứ hai với 26%, tiếp theo là điều hòa nóng, lạnh 18% và rác thải 5%.

Ngày không ô tô ở Paris.

Các phương tiện lưu thông trên đường cao tốc thải ra khoảng 1,7 tỷ khí thải nhà kính (GHGs) vào không khí mỗi năm, hầu hết là dưới dạng khí CO2, càng làm trầm trọng thêm hiện tượng thay đổi khí hậu toàn cầu. Mới đây, vụ scandal của Volkswagen, một trong những nhà sản xuất ô tô lớn nhất toàn cầu, đã bị đem ra ánh sáng khi doanh nghiệp này đã thực hiện một số biện pháp gian dối trong quá trình kiểm tra khí thải.

Khu vực không có ô tô

Giống như Oslo, các thành phố trên thế giới cũng đang tiến hành thử nghiệm sáng kiến không sử dụng ô tô. Ngày 27/9, Paris cấm ô tô hoạt động trong vòng một ngày, làm giám 40% lượng ô nhiễm không khí. New Delhi tiếp bước vào ngày 22/10. Một trong những thành phố ô nhiễm nhất thế giới này đã tạo ra một vùng không ô tô trải dài hơn 6 km để người dân có thể hưởng một bầu không khí trong lành.

Mô hình khu vực đi bộ ở Hong Kong.

Mặc dù người dân Hong Kong thường cho rằng các nhà máy ở đại lục là nguyên nhân khiến bầu không khí ở đây thêm phần ô nhiễm nhưng năm ngoái, khi chính quyền ban hành chính sách cấm ô tô vào khu vực các quận trung tâm thành phố trong hơn một tháng thì ai cũng có thể thấy chất lượng không khí đã được nâng lên một cách đáng kể. Liên minh các nhóm công dân của Hong Kong đã đề xuất một kế hoạch tạo ra khu vực chỉ dành cho người đi bộ dọc các tuyến đường chính và sẽ tiến hành trưng cầu dân ý trong tháng tới.

Phương tiện “xanh”

Các nơi khác cũng đã vẽ nên một tầm nhìn rộng lớn hơn, với các kế hoạch xây dựng những thành phố ngay từ đầu sẽ không phụ thuộc vào ô tô. Thành phố Masdar ở Abu Dhabi đã khuyến khích những công dân UAE giàu có sử dụng dòng xe SUV chạy bằng gas. Dự kiến sẽ hoàn thiện vào năm 2020, toàn bộ thành bố , với chi phí ước tính từ 15 đến 30 triệu USD, sẽ hoàn toàn vô tính với carbon. Những chiếc xe ô tô điện không người lái sẽ thay thế các phương tiện truyền thống và thành phố sẽ lấy năng lượng từ các tấm pin mặt trời.

Phương tiện chạy bằng năng lượng mặt trởi ở Abu Dhabi.

Tương tự, công dân Great City, dự kiến sẽ là thành phố vệ tinh ở trung tâm Thành Đô, Trung Quốc, cũng sẽ không bao giờ sử dụng ô tô, theo lời của kiến trúc sư Adrian Smith, trưởng dự án. Theo kế hoạch sẽ ra mắt năm 2020, Great City được thiết kế để cho khoảng cách giữa hai điểm đến của thành phố cách nhau không quá 15 phút đi bộ. Chính quyền hy vọng đây sẽ là đô thị kiểu mẫu, thay thế các thành phố khác trên toàn đất nước.

Quang cảnh Great City ở Trung Quốc.

Tuy nhiên những thiết kế kiểu này không phải khả dụng ở tất cả mọi nơi. Các nguồn lực hạn chế cùng cơ sở vật chất hiện tại có thể trở thành rào cản cho các thành phố khi muốn trở nên xanh-sạch hơn. Như nhà phân tích Richard Branson cho CNN biết: “Nếu chúng ta muốn thế giới hoàn toàn không còn khí carbon đến năm 2050 thì các nhà sản xuất ô tô phải bắt đầu từ hôm nay, thay đổi mục tiêu của họ và chuyển hướng đến các loại ô tô chạy bằng năng lượng gió hay mặt trời”.

Bài viết được tham khảo nguồn tin CNN, một kênh truyền hình nổi tiếng của Mỹ, thuộc sở hữu tập đoàn Time Warner. CNN là một trong những kênh thông tin uy tín nhất thế giới.

Tuệ Minh (Lược dịch)