Thu hồi tài sản tham nhũng chưa có nhiều chuyển biến

Nguyễn Tuân

Thu hồi tài sản tham nhũng đang là một trong những mục tiêu chính trong đấu tranh phòng chống tham nhũng, đây là một trong những chính sách hình sự quan trọng và đã được thể hiện rõ trong Bộ luật hình sự 2015 cũng như trong pháp luật tố tụng hình sự.

Tại Quốc hội sáng 06/11, nhiều đại biểu đã nêu ý kiến về công tác thu hồi tài sản tham nhũng.

Theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Hiển, đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, phân tích các số liệu thống kê và báo cáo về công tác phòng chống tham nhũng (PCTN) cho thấy các vụ án tham nhũng gây thiệt hại trên 1.521 tỷ đồng, 314.000 USD và 77.957 m2 đất, trong đó thu hồi được 329 tỷ đồng và 3.700 m2 đất. Tổng cục Thi hành án đã thụ lý 415 vụ việc thuộc tội phạm tham nhũng, tương ứng số tiền đã thu là 6.051 tỷ đồng, trong đó đã giải quyết xong 1.154 tỷ đồng.

Còn trong báo cáo về công tác thi hành án của Chính phủ đưa ra số liệu tổng số tiền người phải thi hành án đang chấp hành hình phạt tù hoặc tạm giam là gần 32.000 tỷ đồng, xong hiện mới thi hành được 2.795 tỷ đồng.

Theo báo cáo tổng kết 10 năm thi hành Luật Phòng chống tham nhũng, hơn 92% số tiền tham nhũng bị tẩu tán, không thu hồi được. Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Nam Định) cho rằng khi xử lý những vụ án tham nhũng, xã hội không chỉ quan tâm đến hình phạt với người phạm tội, mà quan tâm đến thu hồi tài sản tham nhũng. Cho dù cơ quan điều tra, viện kiểm sát có làm tốt công tác điều tra, truy tố đến đâu, tòa án có tuyên những bản án nghiêm khắc đến đâu, mà không thu hồi được tài sản tham nhũng, thì việc xử lý tham nhũng cũng coi như chưa triệt để, chưa đạt được mục tiêu được Đảng, Nhà nước đề ra.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Hiển, đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng.

Báo cáo của Chính phủ nhận định, “thu hồi tài sản tham nhũng đã được chú ý hơn”, cho kết quả tích cực hơn, nhưng kết quả thu hồi còn thấp.  Đại biểu Mai Thị Phương Hoa cho rằng cần lưu ý khi báo cáo của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp đều nhận định tình hình tham nhũng còn diễn biến phức tạp, tinh vi; nhiều vụ án nghiêm trọng được phát hiện và xử lý.

“Nhiều ý kiến cho rằng, số lượng tài sản do tham nhũng chắc chắn không hề nhỏ. Theo Báo cáo tổng kết 10 năm của Chính phủ về công tác phòng, chống tham nhũng, thì thiệt hại được phát hiện trên 59 nghìn tỷ đồng, 400 ha đất, nhưng tỷ lệ thu hồi thấp hơn nhiều số lượng tiền, tài sản bị chiếm đoạt. Chỉ thu hồi được 7,82% về tiền và tài sản, 54,75% về đất. Trong những năm gần đây, tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng tuy tăng lên nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu, năm 2016 tỷ lệ thu hồi mới đạt 38,3%”, bà Mai Thị Phương Hoa nói.

Theo Đại biểu Hoa, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, nhưng một số nguyên nhân chính được chỉ ra là: Đa số tội phạm tham nhũng là tội phạm ẩn, người phạm tội có chức vụ, có trình độ, chuyên môn nhất định. Vì vậy việc phạm tội được chuẩn bị kỹ càng, với nhiều thủ đoạn tinh vi, tài sản do phạm tội tham nhũng được che giấu kỹ lưỡng. Trong nhiều vụ việc, phần lớn khối tài sản tham nhũng được ngụy trang, chuyển đổi, tẩu tán, hợp thức hóa, thậm chí sử dụng phần lớn tài sản chiếm được tiêu xài hoang phí nên khi phát hiện không có khả năng khắc phục hậu quả.

Cũng theo Đại biểu Hoa, trong quá trình tố tụng, một số cơ quan tố tụng chưa quyết liệt đấu tranh phòng chống tham nhũng, chưa quyết liệt áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như kê biên, tạm giữ, chống chuyển dịch tài sản... Bên cạnh đó, việc kê khai tài sản mới chủ yếu dựa vào ý thức tự giác của người kê khai, chưa có quy định những trường hợp cơ quan có thẩm quyền có quyền xác minh tài sản; chưa có quy định công khai rộng rãi kết quả kê khai tài sản để người dân tiến hành giám sát; chưa có cơ chế hữu hiệu để kiểm soát thu nhập của người dân nói chung, người có thẩm quyền nói riêng. Chưa kể, thói quen sử dụng tiền mặt cũng làm công tác thu hồi tài sản tham nhũng khó khăn.

Đại biểu Quốc hội Mai Thị Phương Hoa, đoàn ĐBQH tỉnh Nam Định.

Đại biểu Hoa kiến nghị các giải pháp, cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống tham nhũng; mở rộng diện phải kê khai tài sản; quy định những trường hợp cơ quan có thẩm quyền được xác minh thu nhập, tài sản một cách có chủ động. Qua quá trình tố tụng, khi phát hiện khối tài sản do tham nhũng cần có biện pháp để kiên quyết thu hồi triệt để, để trả lại cho chủ sở hữu, cho nhà nước. Các cơ quan tố tụng cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, đấu tranh mạnh mẽ hơn nữa trong khám phá, điều tra, xét xử loại tội phạm này. Đồng thời, áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Bộ luật Tố tụng hình sự ngay từ giai đoạn đầu xét xử, để tránh tài sản tham nhũng có thể bị tẩu tán.

Một điều đáng lưu ý, năm 2017, kết quả thu hồi tài sản qua công tác thanh tra là 35%, qua công tác điều tra là 25%, qua công tác thi hành án là 19,1%. Như vậy, trong giai đoạn đầu của công tác đấu tranh với tham nhũng, tỷ lệ  thu hồi tài sản ngày càng cao và làm tốt công tác tuyên truyền, vận động với bị cáo, thân nhân thì tỷ lệ thu hồi cao. Do đó, với các cơ quan quan chức năng, ngay từ giai đoạn đầu, bên cạnh công tác điều tra, xác minh hành vi tham nhũng, thì cần quan tâm áp dụng pháp luật để thu hồi tối đa tài sản tham nhũng.

“Thu hồi tài sản tham nhũng là nhiệm vụ quan trọng, là thước đo hiệu quả của công tác phòng chống tham nhũng. Vì vậy, các cơ quan thanh tra, điều tra, viện kiểm sát, tòa án cần quyết tâm, chủ động hơn nữa trong công tác này, có như vậy mới tránh để lại hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, trả lại tài sản cho Nhà nước, triệt tiêu lợi ích kinh tế từ hành vi tham nhũng”, Đại biểu Hoa nói.  

Đại biểu Cao Thị Giang (Quảng Bình) cho biết, gần như cuộc tiếp xúc cử tri nào cũng có đề xuất, kiến nghị, thậm chí có cử tri kiến nghị nhiều lần đã rất bức xúc.  Đại biểu Giang cho rằng tham nhũng là hành vi tự diễn biến, tự chuyển hóa, để lại hậu quả xã hội nghiêm trọng, gây tổn hại về kinh tế, suy thoái đạo đức, lối sống trong xã hội, làm xói mòn niềm tin của nhân dân. 

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet