“Chúng ta biết lựa chọn nhà đầu tư, biết trải thảm đỏ cho nhà đầu tư vào nhưng người ngồi trên thảm đỏ phải biết trân trọng thảm đỏ, bảo vệ thảm đỏ chứ không phải xả thải ra thảm đỏ của chúng ta…”

Đó là chia sẻ của Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân khi trao đổi với báo chí bên lề Hội thảo đánh giá tác động của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) lên hệ thống pháp luật môi trường của Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân: "Chúng ta biết lựa chọn nhà đầu tư, biết trải thảm đỏ cho nhà đầu tư vào nhưng người ngồi trên thảm đỏ phải biết trân trọng thảm đỏ, bảo vệ thảm đỏ chứ không phải xả thải ra thảm đỏ của chúng ta". Ảnh: Nguyễn Lê

Theo Thứ trưởng, chủ trương phát triển kinh tế nhưng không hy sinh vì môi trường mà phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường. Chủ trương lớn là thu hút đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam. Hai vấn đề có tính chất như mâu thuẫn nhưng thực chất không mâu thuẫn, ở chỗ chúng ta thu hút đầu tư nhưng phải xem xét nhà đầu tư tuân thủ các quy định về pháp luật môi trường, đưa công nghệ hiện đại tiên tiến hiện đại vào tuân thủ các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường của nước ta. Với ý nghĩa đó, việc các tỉnh, các đơn vị thu hút đầu tư vào không mâu thuẫn với việc bảo vệ môi trường.

Chúng ta biết lựa chọn nhà đầu tư, biết trải thảm đỏ cho nhà đầu tư vào nhưng người ngồi trên thảm đỏ biết trân trọng thảm đỏ, bảo vệ thảm đỏ chứ không phải xả thải ra thảm đỏ của chúng ta.

Qua một số sự cố lớn về môi trường vừa qua, theo Thứ trưởng, chủ trương thu hút dự án đầu tư ở các địa phương cần hạn chế những ngành nghề, lĩnh vực nào và nên khuyến khích ngành nghề lĩnh vực nào?

Nói chung chúng ta khuyến khích đầu tư những dự án có công nghệ cao, sắp tới từng tỉnh cũng như cả nước có quy hoạch bảo vệ môi trường nên những ngành nghề nào, lĩnh vực nào vào vị trí nào là có quy hoạch, chứ không phải khi chủ trương là bảo vệ môi trường thì chúng ta không chấp nhận một ngành, lĩnh vực nào.

Nhưng khi khoanh vùng, vùng nào rất nhạy cảm với môi trường, vị trí đó có thể có tác động xấu đến môi trường thì dứt khoát ngành, lĩnh vực đó sẽ không được đầu tư. Cái này liên quan đến sức chịu tải của các dòng sông, sức chịu tải của các khu vực và liên quan đến tính nhạy cảm của đa dạng sinh học.

Chúng ta có thể sắp xếp các ngành, cơ sở sản xuất có tính nhạy cảm và xả thải nhiều có tác động xấu đến môi trường như dệt nhuộm, giấy… có thể đầu tư vào vị trí nào cho thích hợp. Một mặt yêu cầu công nghệ cao, tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn Việt Nam, mặt khác phải làm ở vị trí nào cho thích hợp.

Vậy, tác động của TPP lên hệ thống pháp luật môi trường của Việt Nam như thế nào?

TPP dành cả chương 20 quy định các vấn đề môi trường buộc các nước thành viên phải cam kết thực hiện. Đối với Việt Nam, trong lĩnh vực bảo vệ môi trường như vấn đề bảo vệ động vật hoang dã, đánh bắt thủy hải sản, bảo vệ môi trường nghiêm ngặt hơn…. Nhìn chung hệ thống pháp luật của Việt Nam cũng tương thích với các quy định của TPP. Nhưng quan trọng hơn, Luật của nước ta quy định ở các Nghị định, Thông tư như thế nào, đặc biệt là vấn đề tổ chức thực hiện như thế nào để tương thích với TPP.

Tôi nghĩ khi Hiệp định TPP có hiệu lực, đối với Việt Nam vấn đề xây dựng các Nghị định, Thông tư, quy chuẩn… đặc biệt là vấn đề thực thi pháp luật Việt Nam là quan trọng.

Quy định của Việt Nam, các Hiệp ước quốc tế đã tham gia thì thực hiện như Luật ở Việt Nam, thậm chí còn ưu tiên thực hiện. Vấn đề pháp luật không có gì lớn mà vấn đề ở đây là phải thực thi cho minh bạch, công khai, dân chủ và tuân thủ đúng pháp luật quy định.

Khi thực hiện các cam kết về môi trường của TPP thì Việt Nam có thuận lợi, khó khăn gì, thưa Thứ trưởng?

Chúng ta có thuận lợi là chủ trương rất phù hợp với quy định về môi trường của TPP. Đảng và Nhà nước ta cũng rất quan tâm đến phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.

Chúng ta cũng xác định bảo vệ môi trường là một trong 3 trụ cột của phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Đường lối, pháp luật của Việt Nam rất đồng thuận với tinh thần bảo vệ môi trường của TPP.

Khó khăn, nước ta là nước đang phát triển, CNH-HĐH cũng như hạ tầng kỹ thuật còn yếu kém, tư duy pháp luật còn nhiều mặt hạn chế. Tại Hội nghị môi trường toàn quốc vừa qua do Thủ tướng chủ trì cũng đưa ra thông điệp phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế nhưng không hy sinh môi trường và phải đưa quan điểm hành động đó vào chương trình hành động của chúng ta.

Việc gia nhập TPP là hội nhập quốc tế đòi hỏi cả xã hội phải nâng cao nhận thức thi hành pháp luật, đòi hỏi doanh nghiệp cũng phải nỗ lực trong thực thi pháp luật bảo vệ môi trường; cả cộng đồng dân cư đến nhà lãnh đạo cao cấp nhất, như vậy tạo ra một hệ thống chính trị của Việt Nam phải đổi mới căn bản trong tinh thần thực thi pháp luật bảo vệ môi trường. Đó vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Việt Nam phát triển bền vững.

Theo quan điểm của Thứ trưởng, bên cạnh cơ hội thì những rào cản có ảnh hưởng gì tới thu hút đầu tư của Việt Nam không?

Tôi nghĩ không có gì ảnh hưởng, thậm chí khi gia nhập TPP sẽ có nhiều cơ hội để thu hút đầu tư, ví như các doanh nghiệp muốn làm ăn lâu dài, phát triển bền vững thì họ đầu tư vào Việt Nam để đưa sản phẩm ra thế giới cũng như thị trường 12 nước TPP, như vậy càng thu hút doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến hiện đại.

Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Nguyễn Lê