Được sự tài trợ, khuyến khích của chính quyền, tổ chức từ thiện, một số đồng bào ở huyện Đắk Glong đã quay và lưu giữ được những hình ảnh về nếp sinh hoạt, cuộc sống lao động thường ngày của dân tộc mình hết sức thú vị.

NHỮNG THƯỚC PHIM GIÀU BẢN SẮC

Xuất hiện ở chợ phiên truyền thống của người Mông, với chiếc máy quay phim trên tay, anh Giàng A Trang, dân tộc Mông ở thôn 5, xã Đắk R’măng khiến nhiều người thấy lạ. Lạ vì lâu nay người dân trong làng không ai biết quay phim, chụp ảnh và cũng chẳng ai nghĩ đến đồng bào mình biết sử dụng chiếc máy đó. Thấy lạ, nhiều người tạm dừng việc vui chợ phiên quan sát Giàng A Trang “tác nghiệp” với cách thao tác máy, lấy khung hình, cỡ cảnh khá thành thạo, chuyên nghiệp. Công việc của Giàng A Trang bắt đầu bằng việc chọn một góc máy để lấy toàn cảnh khu chợ, rồi cảnh người dân đi chơi, đi chợ, cảnh mua bán và cả phỏng vấn người mua, người bán… rất bài bản. Khép lại buổi sáng “tác nghiệp”, chợ phiên qua góc máy của Giàng A Trang không chỉ sống động, vui tươi mà còn mang đậm nét văn hóa truyền thống, có cả lời tâm sự, chia sẻ của người dân về phiên chợ, về hàng hóa. Những thước phim như thế được anh lưu giữ lại để cho con cháu và những người muốn biết về chợ phiên có thể tìm hiểu. Giàng A Trang tâm sự: “Chiếc máy quay phim thiết thực lắm, giúp mình lưu lại được cảnh sinh hoạt văn hóa, những mô hình kinh tế hay để lưu giữ lâu dài. Cái hay là chỉ cần xem là hiểu được câu chuyện mà không cần giải thích gì thêm”.

Anh Giàng A Trang quay phim tại chợ phiên người Mông

Cầm chiếc máy ảnh trên tay, bấm chế độ xem hình, Giàng A Trang giới thiệu cho chúng tôi xem cảnh quay tái hiện màn khua luống, đón dâu truyền thống của người Thái. Từng chùm hình ảnh cứ thế xuất hiện theo diễn tiến các nghi thức đón dâu của họ nhà trai, với màn khua luống sôi động. Một phong tục truyền thống được anh “kể” qua từng khung hình cũng hết sức sinh động, với âm thanh, hình ảnh, tạo sự cuốn hút cho người xem. Anh còn quay và lưu giữ những clip ghi lại cuộc sống, dụng cụ lao động, trang phục, các sinh hoạt văn hóa truyền thống dân tộc, những mô hình kinh tế hay để mọi người có thể xem và học hỏi cách làm…

Trên đường đi làm về, thấy ông Lò Văn Quốc, đang ngồi đan chiếc rổ bên hiên nhà, vài phút sau, anh Lò Văn Thanh, dân tộc Thái ở thôn 4, xã Đắk R’măng  mang theo máy quay phim đến. Sau vài câu thăm hỏi, đến lúc “việc ai nấy làm”, ông Quốc thực hiện việc đan rổ, còn anh Thanh di chuyển xung quanh để tìm những góc máy đẹp nhất ghi lại hoạt động này. Thành quả của anh Thanh là những thước phim ghi lại cảnh ông Quốc đan chiếc rổ, từng công đoạn, cách thực hiện từng chiếc nan và cả những chia sẻ về nghề đan truyền thống của dân tộc mình. Theo anh Thanh cho biết thì anh vẫn thường tranh thủ quay như thế mỗi khi nhìn thấy những cảnh sinh hoạt, lao động hàng ngày hay những hoạt động nghi lễ truyền thống của đồng bào các dân tộc trong vùng. Anh Thanh tâm sự: “Bắt gặp được những hình ảnh đời thường, nhưng mang tính truyền thống là tôi dành thời gian để quay phim, lưu lại. Tôi muốn ghi lại thật nhiều hình ảnh mang những nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình vì sợ sau này sẽ thay đổi hoặc không còn nữa”.

Anh Thanh còn thực hiện các cảnh quay về thêu trang phục truyền thống tại nhà bà Vi Thị Ăng, ghi lại chi tiết cảnh tạo hoa văn, từng đường kim mũi chỉ. Bởi vì, việc thêu thùa chỉ có người già trong làng còn thực hiện nên việc ghi lại những khoảnh khắc là rất cần thiết. Bên cạnh đó, anh Thanh còn “kể” lại đám cưới giữa Hà Văn Soa và Ngôn Thị Lin tổ chức theo truyền thống bằng hình ảnh. Đó là hình ảnh về những bộ trang phục truyền thống, về nghi thức hai họ thực hiện, lễ đón dâu, những người hát “khắp” đối đáp với nhau.

Anh Lò Văn Thanh quay phim về những hoạt động sản xuất hàng ngày của người dân địa phương

NHỮNG "NHÀ QUAY PHIM CỦA BON LÀNG"

Anh Trang, anh Thanh là kết quả của lớp học quay phim tài liệu do Trung tâm phát triển và nâng cao năng lực cộng đồng thuộc Tổ chức Oxfam Việt Nam tổ chức thời gian gần đây. Đến với lớp học, 24 thành viên là đồng bào dân tộc thiểu số thuộc 7 xã của huyện Đắk Glong được làm quen với việc sử dụng máy ảnh, máy quay, học những kỹ năng quay phim và được hỗ trợ thiết bị để thực hành mỗi ngày. Thông qua lớp học, đồng bào có thể tự quay phim trong các buổi văn nghệ, sinh hoạt cộng đồng của dân tộc mình.

Anh Thanh chia sẻ: “Lúc đầu tiếp cận với máy quay tôi thấy rất bỡ ngỡ, nhưng học một thời gian thì có thể nắm bắt các kỹ thuật cơ bản, tự mình quay các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày”. Còn anh Trang thì cho biết: “Lúc đầu thấy lo lắng vì không biết mình có sử dụng được máy không, nhưng khi học rồi thì thấy không quá khó. Bây giờ, mình có thể tự quay được nhiều clip khá hay, nhất là những cảnh sinh hoạt, lao động, sản xuất của bà con trong bản làng”.

Anh Thanh quay người dân thêu trang phục truyền thống

Nhìn những cảnh quay, thước phim do chính đồng bào thực hiện, có thể thấy, lớp học không những đã tạo nên một đội ngũ quay phim không chuyên mà còn giúp bà con tiếp cận với tiến bộ kỹ thuật, có thêm niềm cảm hứng, say mê trong lao động nghệ thuật. Những thước phim ghi lại nếp sinh hoạt, cuộc sống lao động thường ngày của các dân tộc do chính tay đồng bào ghi lại, tuy còn mộc mạc, chân chất, đời thường, nhưng chứa đựng trong đó những giá trị văn hóa. Bởi vì, những thước phim đó không chỉ được làm nên bằng đôi tay mà còn xuất phát từ ý thức tự hào văn hóa dân tộc.

Bài, ảnh: Đức Hùng/Báo Đắk Nông