Theo Tiến sĩ Trần Tuấn, giá dịch vụ y tế tăng lần này chưa chắc chất lượng dịch vụ y tế sẽ tăng nhất là trong giai đoạn nền y tế đang quá độ từ bao cấp sang cơ chế thị trường.
Tiến sĩ Trần Tuấn

Tiến sĩ Trần Tuấn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển cộng đồng đã có những chia sẻ về vấn đề tăng viện phí trong buổi tọa đàm “Điều chỉnh giá viện phí - Chất lượng dịch vụ có tăng?”. TS Tuấn đã thẳng thắn đưa ra quan điểm của mình về việc tăng giá viện phí sắp tới.

Thưa ông, giá dịch vụ y tế dành cho bệnh nhân có BHYT tăng, thấp nhất là gấp đôi. Có một số dịch vụ tăng gấp 5 lần với hi vọng chất lượng khám chữa bệnh sẽ tăng lên. Theo ông, tâm lý “tiền nào của ấy” có đúng trong dịch vụ y tế không? 

TS Trần Trấn: Chúng ta thấy rõ ràng rằng, khả năng chi trả của người dân cho dịch vụ y tế thay đổi theo các nhóm xã hội khác nhau. Trong đó, tầng lớp nghèo, cận nghèo thì cơ bản khả năng chi trả phụ thuộc vào BHYT. Nhóm đang là công chức Nhà nước, hoặc đang công tác tại xí nghiệp, doanh nghiệp tuân thủ chặt chẽ của Quy định Nhà nước, cũng sẽ được trả BHYT. Nhóm này cũng phụ thuộc vào khả năng chi trả của BHYT.

3 là nhóm không có BHYT. Rõ ràng họ phụ thuộc vào khả năng, năng lực của họ trong lựa chọn dịch vụ.

Nếu kinh tế mạnh thì có thể lựa chọn loại hình dịch vụ như mong muốn còn không thì lựa chọn các dịch vụ tùy theo khả năng chi trả.

Chất lượng dịch vụ y tế hiện nay chưa đồng nhất theo các loại hình dịch vụ khác nhau. Loại hình dịch vụ y tế công (chia ra các tuyến trung ương, tỉnh, huyện, xã) rõ ràng chất lượng khác nhau. Trung ương lúc nào cũng đảm bảo cao nhất theo cả đánh giá của xã hội và thực tế chuyên môn.

Chất lượng của y tế tư có những cơ sở có chất lượng tốt, thậm chí đạt trình độ khu vực, nhưng cũng có những cơ sở ngoài tầm kiểm soát của chúng ta hiện nay, thậm chí không đạt được yêu cầu chất lượng tối thiểu. 

Giữa khả năng chi trả của người dân và chất lượng dịch vụ y tế hiện nay phụ thuộc tình huống thực tế, còn khả năng chi trả của người dân làm sao đảm bảo mức bình diện chung nhất, phụ thuộc độ chi trả của BHYT cho bên cơ sở y tế, nhưng lực lượng y tế công vẫn chiếm tới 90%, chế độ BHYT chi trả cho BHYT quyết định liên quan đến chất lượng dịch vụ y tế.

Bộ Y tế cam kết lần tăng giá dịch vụ y tế này, chắc chắn chất lượng của dịch vụ y tế sẽ tăng vì người bệnh đang dần trả công cho các bác sĩ như phụ cấp phẫu thuật, một phần thu nhập của họ tăng lên, chất lượng sẽ khác. Ông đánh giá như thế nào?

TS Trần Tuấn: Nếu đồng nghĩa tăng cái này phải tăng cái kia thì không luôn luôn như vậy. Chất lượng dịch vụ y tế ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Chúng ta đang trong giai đoạn quá độ từ nền y tế bao cấp, sang y tế vận hành theo thị trường, giá điều hành theo nhiều yếu tố nên giá sự biến động như vậy, đi trong quá độ, nên giá trước đây thu tương ứng chưa theo giá thực, sự điều chỉnh. 

Chúng ta đang trong lộ trình tính đúng tính đủ, nên điều chỉnh một chút đòi hỏi tăng chất lượng thì theo tôi chỉ mang tính tương đối. Có thể có tăng, nhưng tăng ở mức độ nào, tăng ở tuyến nào thì phải chờ đợi và đánh giá thêm. Chúng tôi không dám chắc có tăng hay không.

Điểm thứ 2 nữa, ảnh hưởng đến chất lượng y tế thì vấn đề con người. Trong y tế, vấn đề con người rất quan trọng, đó là vấn đề chất lượng chuyên môn. Trong khi đó, chúng tôi đánh giá hiện nay, giá dịch vụ y tế hiện nay chưa đề cập đổi mới vấn đề chuyên môn. Mà vấn đề chuyên môn bác sĩ thì lại xuất phát từ vấn đề cải tổ chất lượng bác sĩ ở các trường đại học. 

Vấn đề này không chỉ ở Việt Nam mà các nước trên thế giới đều xoay quanh nó bởi sự phát triển của công nghệ, kiến thức… đòi hỏi bác sĩ phải được đào tạo. Thậm chí hiện nay chúng tôi cũng đang đề xuất phương án gửi Quốc hội, Bộ Y tế về vấn đề đào tạo chất lượng cán bộ làm việc ở tuyến nông thôn, miền núi phải khác.

Tóm lại, tăng giá viện phí đợt này và trong tương lai sẽ điều chỉnh tăng nữa, để chờ đợi sự thay đổi rõ rệt trong vấn đề chất lượng của dịch vụ y tế thì chúng tôi cho rằng nó vượt quá thực tế hiện nay. Bởi nền y tế của chúng ta hiện nay có rất nhiều vấn đề theo chúng tôi còn phải điều chỉnh về cấu trúc, chức năng, phạm vi hoạt động của các loại hình cơ sở y tế (Công – tư) của chất lượng nhân sự, cách làm việc cũng phải được điều chỉnh, trang thiết bị, thuốc, sinh phẩm… 

Sự điều chỉnh này sẽ được nguồn thu thêm, nhưng tôi cho rằng không được bao nhiêu vì nhà nước đang có xu hướng cắt ngân sách nhà nước, chuyển sang vai trò của BHYT chịu trách nhiệm, nên chưa chắc đã tăng được bao nhiêu cho ngành y tế để chúng ta chờ đợi sự thay đổi, tăng chất lượng dịch vụ y tế.

Cả đất nước vận hành nền kinh tế thị trường, trong đó, y tế, giáo dục cũng phải vận hành theo cách này. Trong y tế, đã đi theo kinh tế thị trường thì được tiên phải thiết lập được bộ phận cung cấp dịch vụ y tế phải là những ai, công, tư, phi lợi nhuận,mỗi loại hình chịu trách nhiệm, vai trò khác nhau. 

Thứ nữa phải tạo là những ai, công, tư, phi lợi nhuận,mỗi loại hình chịu trách nhiệm, vai trò khác nhau. Lập hành lang pháp lý để sự vận hành của các loại hình này tuân theo thị trường, có nghĩa là phải bình đẳng và phải được điều chỉnh không duy ý chí, chủ quan. Còn nhiều điều phải làm trước khi nghĩ đến giá đạt được như mong muốn. Muốn giá đạt được như mong muốn là đáp ứng thị trường. Mà điều này đã có chỉ định, thể hiện trong Nghị định số 85 tháng 10/2012, tháng 6/2015… Mốc là 2018-2020 sẽ dịch vụ y tế phải tính đúng, tính đủ. 

Tất nhiên, chuyển đổi nhanh thì không thể thực hiện được ngay, phải từng bước. Trong BHYT chúng ta định hướng BHYT toàn dân, đã BHYT toàn dân thì BHYT phải đóng vai trò chính trong chi trả giá dịch vụ cho bên y tế. Tôi biết rằng, trong BHYT của Bộ Y tế đang đi theo từng bước, đầu tiên là xác định gói dịch vụ y tế cơ bản mà BHYT phải chi trả. Tôi cho rằng cái này cơ bản chúng ta phải làm. 

Từ gói dịch vụ y tế cơ bản này, chúng ta sẽ bàn trước hết khả năng chi trả là bao nhiêu, xét với đầu vào là phí bảo hiểm nguồn thu ra sao, từ đó, bên Y tế sẽ cho biết chất lượng cơ bản đạt được của gói dịch vụ y tế cơ bản, khi đó mới định được giá. Trong quá trình này còn nhiều điều phải làm, nếu chúng ta hi vọng tính đúng tính đủ, và giá chất lượng dịch vụ y tế như mong đợi. 

Tôi mong muốn, trong tiến trình làm, phải có sự tham gia của các bên phi lợi nhuận, cơ quan nghiên cứu khoa học để công khai minh bạch, khoa học.

Xin cảm ơn ông!

Linh Hoài