Hôm 14/9, tờ The National Interest dẫn lời một trong những nhà phân tích nổi tiếng nhất về Nga, giáo sư Nikolas Gvosdev thuộc Học viện Hải chiến Mỹ, cho rằng Nga đang dùng các cuộc tập trận quy mô lớn để che giấu công cuộc chuẩn bị tấn công Ukraine.

Quy mô tập trận lớn bất thường

Ông Gvosdev nói: "Nga có thể đang chuẩn bị hành động quân sự. Điều đó được thể hiện trong các cuộc tập trận mới nhất của Nga. Chúng ta đã thấy trong nhiều năm qua, các cuộc tập trận của Nga có quy mô, số lượng binh sĩ, thiết bị ngày càng lớn". Quy mô của các cuộc tập trận này khiến chính phủ phương Tây lo ngại. Chúng thường bao gồm tới hơn 100.000 binh sĩ từ rất nhiều các lực lượng khác nhau. Hơn nữa, một loạt các quan chức chính phủ Nga cũng tham gia các cuộc tập trận. Do vậy, theo ông Gvosdev, đó không thể là các cuộc tập trận thông thường.

Ngoài ra, ông nói: "Sau mỗi cuộc tập trận, bạn đều thu được một số lợi ích. Nó khiến cho việc phân biệt giữa một cuộc tập trận và một cuộc huy động lực lượng chuẩn bị tấn công trở nên khó khăn hơn”.

Nga đang chuẩn bị tấn công Ukraine?

Hơn nữa, các lực lượng Nga càng thường xuyên tập trận với quy mô lớn, thì họ càng thành thạo hơn khi thực hiện các hoạt động thực tế có quy mô lớn tương tự. Gvosdev cho rằng, các cuộc tập trận sẽ giúp các lực lượng Nga di chuyển vào vị trí nhanh hơn, giảm thiểu nguy cơ bị phát hiện khi hoạt động thực tế.

Theo TNI, việc sử dụng các cuộc tập trận làm vỏ bọc cho một chiến dịch quân sự không phải là hiếm. Trong Chiến tranh Lạnh, Liên Xô cũng đã thực hiện các cuộc diễn tập quân sự quy mô lớn để làm vỏ bọc cho việc chuẩn bị tấn công vào các lực lượng NATO.

Ông cho hay: “Tổ chức tập trận thường xuyên là một cách hiệu quả để khiến đối phương mất cảnh giác”.

Có nhiều lý do để Moscow tấn công Ukraine?

Theo ông Gvosdev, có rất nhiều lý do để Nga tấn công Ukraine hay các nước Baltic. Tuy nhiên, ông cho rằng, quân đội Nga sẽ không thực hiện các cuộc tấn công giống như thông thường với sự tham gia rầm rập của hàng trăm nghìn xe tăng và bộ binh. Thay vào đó, hoạt động quân sự của Moscow sẽ có quy mô hạn chế hơn và thận trọng hơn. Theo ông, Moscow sẽ cố thay đổi cán cân quyền lực ở Ukraine hoặc tạm giữ một vùng đất nhỏ hay các chốt biên giới để thử phản ứng của NATO và Mỹ.

Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Vị chuyên gia này cho rằng, một lý do nữa để Nga có thể hành động là vì điện Kremlin nghĩ Liên minh châu Âu sẽ không gây áp lực buộc chính phủ Ukraine phải thực hiện các điều khoản trong thỏa thuận Minsk. Ngoài ra, Moscow cũng cảm thấy châu Âu sẽ không sớm từ bỏ các biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga.

Ông cho hay, Nga đang đối mặt với vấn đề thời gian bởi các biện pháp trừng phạt của châu Âu càng kéo dài lâu thì vị thế của Nga tại Ukraine càng suy yếu khi tình hình của Kiev được cải thiện hơn.  Thật vậy, Kiev có thể sử dụng chiến lược tương tự như Croatia đã sử dụng  khi Nam Tư tan rã. Đó là chấp nhận hiện trạng để tái thiết sau đó tấn công trở lại để giành lại các phần lãnh thổ bị mất. Ông Gvosdev nói:  "Nga có thể muốn làm một cái gì đó mang tính quyết định nhằm thay đổi cán cân của những gì đang xảy ra ở Ukraine nếu Nga không hy vọng sẽ được gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt vào cuối năm nay”.

Ngoài ra, việc Mỹ đang bận rộn với cuộc bầu cử tổng thống và quá trình chuyển đổi sau khi có tân tổng thống cũng là một cơ hội lớn để Nga hành động ở Ukraine.

Tập trận chỉ là tập trận?

Tuy nhiên, ông Simon Saradzhyan, giám đốc dự án Vấn đề Nga tại Trung tâm Belfer của Đại học Harvard lại khẳng định, Nga sẽ không tấn công Ukraine trong tương lai gần. Quân đội Nga cũng giống như quân đội của các nước khác khắp thế giới, đều đang chuẩn bị cho chiến tranh bởi  đó là mục đích mà họ được tạo ra. Quân đội Nga cần chuẩn bị để bảo vệ lãnh thổ rộng lớn khỏi các mối đe dọa tiềm năng, đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay.

Ông nói: "Các tướng lĩnh phải chuẩn bị cho mọi loại kịch bản, bao gồm cả kịch bản tồi tệ nhất là một cuộc chiến tranh toàn diện. Điều đó không có nghĩa là họ muốn chiến tranh hoặc đang khởi động cho một cuộc chiến".

Saradzhyan nhận định, mặc dù đúng là các cuộc tập trận của Nga giống như một “khúc dạo đầu” cho cuộc chiến tranh, nhưng không phải lúc nào cũng như vậy. Nga đã từng dùng tập trận để che giấu cho việc điều quân tới can thiệp vào Georgia năm 2008, chiến dịch ở Crimea, nhưng những tình huống kiểu như vậy tương đối hiếm.

Theo ông, hiện tại, Nga thực sự không có lý do để sử dụng vũ lực ở Ukraine. Cuộc xung đột Ukraine ở trạng thái đóng băng sẽ có lợi hơn cho điện Kremlin. Nga sẽ chỉ hành động quân sự nếu cảm thấy lợi ích sống còn bị đe dọa, trong khi đó, ở Kiev hiện tại không có mối đe dọa như vậy bởi điện Kremlin có thể “đè bẹp” lực lượng Kiev một cách dễ dàng.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo Tạp chí National Interest. National Interest được thành lập vào năm 1985. Tạp chí thường tập trung vào vấn đề chính sách đối ngoại và những lợi ích quốc gia của Mỹ.

PHẠM KHÁNH (Lược dịch)