Tất cả những tác phẩm đã có từ trước đến giờ đều khó có thể khái quát xứng tầm những tổn thất, hy sinh và chiến công vẻ vang của dân tộc trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ, ác liệt.

Trong khi đó, rất nhiều dữ liệu về những chiến công, kỳ tích, những hình ảnh vẻ vang của “Thế hệ Vàng” đang dần dần lặng lẽ ra đi cùng những chứng nhân của lịch sử.

Thiếu tác phẩm khái quát xứng tầm lịch sử

Sự đau đáu ấy là khởi nguồn để nguyên Bộ trưởng Bộ TT&TT Lê Doãn Hợp cùng nhiều cộng sự khác dành trọn vẹn tâm huyết để tìm cách huy động cộng đồng chung tay góp sức xây dựng công trình tuyển tập “Ký ức người lính”.

Bắt đầu câu chuyện với phóng viên Bưu điện Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ TT&TT Lê Doãn Hợp trầm ngâm chia sẻ: “Bản thân tôi đã tham gia chống Mỹ cứu nước suốt 9 năm, từ năm 1968 – 1976, nghĩa là từ năm Mậu Thân đến kết thúc chiến tranh. Là người rất thích đọc sách lịch sử truyền thống văn hóa, đặc biệt là sách viết về các cuộc chiến tranh lớn của dân tộc và thế giới, thế nhưng sau khi chiến tranh kết thúc hàng chục năm, tôi vẫn không thấy có tác phẩm nào đủ tầm cỡ để khái quát về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giống như các tác phẩm Chiến tranh và hòa bình hay Đàn sếu bay qua của Liên Xô. Tất cả những tác phẩm chúng ta có về chiến tranh cứu nước đều không khái quát được sự ác liệt, hy sinh gian khổ của thời kỳ đánh Pháp, đuổi Mỹ. Nếu đọc những gì có được đến hôm nay thì thế hệ trẻ không thể hình dung hết về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hào hùng của dân tộc. Trong khi đó, rất nhiều chiến công, kỳ tích, những hình ảnh rất vẻ vang về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước lại đang dần dần lặng lẽ đi vào lòng đất cùng với những chứng nhân của lịch sử. Những giá trị tư liệu vô giá của dân tộc đang dần bị chôn vùi vĩnh viễn”.

"Năm 2006, khi làm Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin, tôi đã có văn bản đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho phép phát động toàn quốc phong trào viết hoặc kể lại những câu chuyện sâu sắc về thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Chủ trương này được Ban Bí thư đồng tình nhưng gần 5 năm sau, công việc vẫn dừng lại ở mức ý tưởng.

Để làm được việc này rất cần những người trong cuộc, hiểu hết giá trị và ý nghĩa của công việc. Bản thân tôi, khi thấy công việc không được tiến hành như mong muốn thì vô cùng sốt ruột. Bởi mỗi ngày qua đi có thể lại có hàng triệu thông tin, dữ liệu lẽ ra được đưa lên trang sách thì lại đang tiếp tục bị chôn vào lòng đất, khi những người gắn với các chiến công, sự kiện lịch sử lần lượt ra đi. Với tâm thế cố gắng làm được đến đâu thì tốt đến đấy, trước lúc nghỉ hưu, tôi đã đi vận động, thuyết phục, và rồi Bộ TT&TT đã có biên bản hợp tác với Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và Hội Cựu chiến binh Việt Nam để triển khai công trình “Ký ức người lính"", ông Lê Doãn Hợp tiếp tục câu chuyện.

Đảm nhiệm vai trò chủ biên “Ký ức người lính”, nguyên Bộ trưởng Lê Doãn Hợp đã dồn hết tâm sức để thu thập tư liệu và tổ chức biên soạn.

“Chúng tôi xác định việc làm “Ký ức người lính” là nén tâm nhang cho những người đã khuất,  những người có công với đất nước. Đồng thời để lại tư liệu cho muôn thế hệ mai sau hiểu được một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc", chủ biên Ký ức người lính chia sẻ thêm.

“Ký ức người lính” là nén tâm nhang cho những người đã khuất, những người có công với đất nước. Ảnh: B.M

Tôn vinh và tri ân Thế hệ Vàng với 5 cái Nhất

Với góc nhìn của một người lính gần 9 năm ôm súng lăn lộn trên các chiến trường chống Mỹ ở miền Đông và miền Tây Nam Bộ, chủ biên “Ký ức người lính” nhấn mạnh: “Chúng tôi hiểu rằng trong công trình “Ký ức người lính”, viết về những người đã khuất là viết về Thế hệ Vàng của Quân đội Nhân dân Việt Nam, Thế hệ Vàng của dân tộc Việt Nam. Thế hệ này có 5 Nhất: Một là chiến đấu gian khổ, hy sinh ác liệt nhất; Hai là tình người đẹp nhất; Ba là tình cảm quốc tế trong sáng nhất; Bốn là trách nhiệm với nhân dân và Tổ quốc cao nhất; Năm là hưởng thụ thấp nhất.  Trong 1 cuộc giới thiệu sách “Tướng lĩnh Việt Nam thế kỷ 20” mới đây, khi tôi nhắc đến 5 chữ Nhất này, nhiều gia đình cựu chiến binh đã bật khóc”.

Chủ biên “Ký ức người lính” chia sẻ: “Tôi đã từng được vinh dự đi dự Đại hội của 3 Đảng cầm quyền trên thế giới. Mỗi lần giới thiệu tới đoàn Việt Nam thì họ vỗ tay mấy phút, trong khi các đoàn khác chỉ mấy giây. Tất cả những hào quang đó của dân tộc là hào quang của những người đã khuất. Chúng ta được tự hào vì chiến công của những người đã khuất”.

Công trình “Ký ức người lính” đã được khởi xướng với xuất phát điểm như thế. Chủ yếu dựa trên tâm huyết của những người muốn có được một công trình có thể bao quát xứng tầm lịch sử về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tự nguyện góp tiền, góp công sức để làm sách, đến nay đã có 3 tập “Ký ức người lính” được xuất bản, mỗi tập trên 500 trang.

Nhưng quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Và theo lời chủ biên Lê Doãn Hợp, khó khăn lớn nhất hiện nay là tài chính.

Tư liệu để làm sách hiện đã khá dày dặn. Sau khi phát động ra cộng đồng, rất nhiều bài viết, thông tin, dữ liệu đã được gửi qua mạng Internet. Tuy nhiên, để làm được thành sách thì phải mất rất nhiều công sức để tập hợp, chỉnh sửa, sàng lọc, xác minh, đối chiếu, vì đây là “Sách viết về người thực, việc thật”. Những người lính đều rất trung thực, nhưng do tuổi cao, thời gian quá dài, bộ nhớ sàng lọc khó chính xác, nhất là thời gian, địa điểm, tên tuổi những người trong cuộc… Vì thế cần phải bổ sung, chỉnh lý chính xác, chặt chẽ, trung thực như lịch sử vốn có. Rất mong cộng đồng cùng tiếp tục ủng hộ để chúng ta có thể để lại cho đời sau hàng chục tập sách “Ký ức người lính” tài sản vô giá của quá khứ, lưu lại cho tương lai.

 

Năm 2012, được sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng và Bộ TT&TT, Ban liên lạc Hội Bạn chiến đấu, Cựu chiến binh Sư đoàn 5 miền Đông Nam Bộ phối hợp cùng với Công ty Cổ phần Truyền thông Nghĩa tình Đồng đội và Trung tâm hỗ trợ Nhân đạo Nghĩa tình Đồng đội bắt đầu tổ chức thực hiện Công trình “Ký ức người lính”.

Theo đó, phát động phong trào viết và kể lại những câu chuyện, chiến công, kỳ tích, kỷ niệm sâu sắc trong các cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Lào và Campuchia... để tập hợp, xuất bản Công trình “Ký ức người lính".

Ngày 20/4/2015, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang vừa có buổi gặp mặt Ban Chỉ đạo Công trình "Ký ức người lính". Chủ tịch nước khẳng định Công trình này góp phần giáo dục cho các thế hệ Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống và bản sắc tốt đẹp của dân tộc Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước trong thời đại mới.

Bình Minh