Để hoàn thành dự án vào ngày 30/6/2016 như kế hoạch, phía Việt Nam sẽ không can thiệp vào thiết kế kỹ thuật, dự toán chi tiết mà chỉ quản lý, giám sát chung toàn bộ tiến độ, chất lượng của dự án...

Dự án chậm tiến độ kéo dài do Tổng thầu quá yếu

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh-Hà Đông được khởi công tháng 10/2011, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2014, chạy thử toàn tuyến vào năm 2015 và quý 1/2016 sẽ vận hành chính thức. Tuy nhiên, do nhiều vướng mắc về mặt bằng, điều chỉnh vốn, dự án phải lùi tiến độ đến 30/6/2016 mới chính thức đưa vào vận hành thương mại.

Theo đánh giá của ông Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông (Bộ Giao thông Vận tải) Triệu Khắc Dũng, dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến Cát Linh - Đông đến nay đã có chuyển biến đáng kể, tuy nhiên so với hợp đồng đang chậm tiến độ 19 tháng và khả năng còn phải kéo dài hết năm 2016.

Cụ thể, đến đầu tháng 8/2015, tiến độ mới đạt 58%, hoàn thành 413/419 trụ cầu, 100% trụ nhà ga đã hoàn thành, lao lắp 442/806 phiến dầm giản đơn, 331/1.216 cọc khoan nhồi.

Theo ông Dũng nguyên nhân dẫn đến dự án bị kéo dài, chậm so với hợp đồng là do năng lực của Tổng thầu EPC và Tư vấn giám sát không đáp ứng được yêu cầu. Tuy nhiên, do bị ràng buộc  bởi điều kiện của bên tài trợ vốn nên Bộ Giao thông Vận tải không thể thay thế. Hơn nữa, việc lập hợp đồng EPC trước đây cũng thiếu chặt chẽ, không xác định được khối lượng và giá trị.

Ông Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông cho rằng, đối với các dự án EPC, tổng thầu phải chịu trách nhiệm hoàn thành toàn bộ dự án nhưng suốt những năm qua, việc thực hiện hợp đồng này đã đi “chệch hướng” và mới chỉ dựa trên hợp đồng tạm tính, chưa có thiết kế kỹ thuật của dự án. Từ năm 2008 đến nay, thiết kế kỹ thuật chi tiết của nhiều hạng mục vẫn chưa thể phê duyệt do Luật Xây dựng của Việt Nam và Trung Quốc là khác nhau.

Cụ thể, hệ thống quy trình, quy phạm thiết kế xây dựng, quản lý khai thác; hệ thống định mức, đơn giá xây dụng và mua sắm các thiết bị của Trung Quốc và nước ta còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ và không thống nhất. Việc quy định sử dụng nhà thầu phụ trong nước ở các dự án đường sắt đô thị có tính chất đặc thù, yêu cầu kỹ thuật cao chưa đạt được hiệu quả do trình độ tay nghề và kinh nghiệm của lao động trong nước chưa đáp ứng yêu cầu.

Bộ Giao thông Vận tải đang thúc giục Tổng thầu Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông vào ngày 30/6/2016. (Ảnh: Tuấn Minh)

“Thiết kế kỹ thuật ‘chắp vá’, cái gì Việt Nam có thì đưa theo Việt Nam, cái gì nước ta chưa có thì lại lấy của Trung Quốc nên hai bên không thể duyệt được thiết kế chi tiết. Từ năm 2014 đến nay dù đã tháo gỡ hàng loạt khó khăn, vướng mắc nhưng vẫn chưa thể duyệt được hết thiết kế chi tiết của dự án này”, ông Dũng cho biết.

Theo ông Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông, ngoài ra, việc Ban Quản lý dự án và chủ đầu tư (Cục Đường sắt Việt Nam) thiếu kinh nghiệm trong quản lý dự án theo hình thức hợp đồng EPC; khó khăn trong giải phóng mặt bằng, thậm chí có đoạn phải điều chỉnh thiết kế cơ sở cho phù hợp với thực tế tại hiện trường.

Theo đánh giá của ông Dũng, những nguyên nhân trên dẫn đến làm tăng đáng kể kinh phí dự án so với ước tính ban đầu, đòi hỏi phải điều chỉnh dự án, điều chỉnh tổng mức đầu tư và phải ký bổ sung phụ lục hợp đồng. Bộ Giao thông Vận tải đã làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị thống nhất xác định bổ sung chi phí dự án tăng thêm là 315 triệu USD đồng thời điều chỉnh tổng mức đầu tư là 868 triệu USD, trong đó vốn vay Trung Quốc là 669,6 triệu USD và vốn đối ứng của Việt Nam là 198,42 triệu USD.

Sẽ khoán trọn gói cho Tổng thầu làm

Đề cập đến mốc tiến độ hoàn thành vào 30/6/2016, ông Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông cho biết, theo chỉ đạo của Thủ tướng đến ngày 30/6/2016 phải hoàn thành. Còn thời điểm cụ thể chưa thể chốt được vì phải đưa đoàn tàu vào vận hành thử, kiểm tra an toàn, lái tàu, thẩm định an toàn…

Theo ông Dũng, việc xây dựng công trình không phải cứ xây xong là chạy được luôn mà còn phải vận hành chạy thử 1-2 tháng. Nếu trục trặc hệ thống vận hành chạy tàu thì tối đa cũng không được quá 3 tháng phải khắc phục xong.

Hiện để đẩy nhanh tiến độ dự án, phấn đấu hoàn thành đúng kế hoạch vào ngày 30/6/1016, ông Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông cho biết, Bộ Giao thông Vận tải vừa có báo cáo Chính phủ xin tháo gỡ vướng mắc, đưa dự án về đúng bản chất của hợp đồng EPC, khoán trọn gói.

Theo đó, phía Việt Nam sẽ không can thiệp vào thiết kế kỹ thuật, dự toán chi tiết mà chỉ quản lý, giám sát chung toàn bộ tiến độ, chất lượng của dự án. Tổng thầu EPC tự thực hiện và tự chịu trách nhiệm về toàn bộ giá thành, chất lượng, tiến độ, an toàn khi đưa và khai thác và an toàn lao động trên công trường.

“Bộ Giao thông Vận tải chỉ thực hiện giám sát đồng thời có những cảnh báo với Tổng thầu về tiến độ, chất lượng công trình. Khi dự án hoàn thành sẽ thuê một đơn vị kiểm định độc lập của nước ngoài vào kiểm định, nếu chất lượng công trình đảm bảo mới cho nghiệm thu,” ông Dũng khẳng định.

Đối với những hạng mục thi công đặc thù, yêu cầu kỹ thuật cao mà nhà thầu nước ta chưa đủ khả năng làm, phía Việt Nam cũng đồng ý với việc sẽ không lấy thầu phụ trong nước thi công mà sẽ để nhân công Trung Quốc sang thực hiện như lao lắp dầm siêu trường, siêu trọng, hàn mối nối đường ray, vận hành hạng mục an toàn giao thông…

Tuyến đường sắt Cát Linh – Hà Đông, tuyến đường sắt đô thị xong đầu tiên ở Hà Nội có chiều dài 13km chạy hoàn toàn trên cao sẽ đi từ nút giao Cát Linh-Giảng Võ, đi dọc theo dải phân cách phố Hào Nam, phố Hoàng Cầu, ngõ Thái Thịnh I tới đường Láng rẽ trái men theo sông Tô Lịch và tiếp tục đi dọc theo dải phân cách đường Nguyễn Trãi về Hà Đông.

Toàn tuyến gồm 12 ga đón tiễn khách (Cát Linh - La Thành - Thái Hà - Láng - Đại học Quốc gia - Vành đai III - Thanh Xuân III - Bến xe Hà Đông - Hà Đông - La Khê - Văn Khê - Bến xe Hà Đông mới) và khu Depo (trung tâm điều hành tuyến) tại phường Phú Lương, Q. Hà Đông.

Dự án có tổng mức đầu tư của khoảng 8.700 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Ban Quản lý Dự án đường sắt, trước thuộc Cục Đường sắt Việt Nam nay đã chuyển về Bộ GTVT quản lý. Nhà thầu EPC của dự án là Công ty xây dựng Hải ngoại - Tập đoàn Cục 6 Đường sắt Trung Quốc.  Dự kiến dự án sẽ được hoàn thành và đưa vào khai thác thương mại vào ngày 30/6/2016.

Tuấn Minh