Tổ chức khủng bố mà Nhà Trắng từng coi là một đội quân nghiệp dư và không chính quy, giờ đây đang tiến gần đến việc thành lập một quốc gia mới.

Tổng thống Mỹ Barack Obama đã từng gọi tổ chức Nhà nước Hồi giáo và Cận Đông (ISIS, nay là IS) giống như một “đội bóng nghiệp dư”. Giờ đây, khi IS đã chiếm được Palmyra, một nửa Syria đã thuộc về tay tổ chức này.

Trước đây, IS không thể chiếm được thị trấn Kobani, một nơi mà rất ít người đã từng nghe qua, cả thế giới đã tỏ ra vui mừng. Thế nhưng, khi thành phố Ramadi ở Iraq đã rơi vào tay IS, tổ chức này đã kiểm soát được tất cả các tỉnh lớn nhất ở Iraq và đang tiến gần đến Baghdad hơn. Cả thế giới đều lo lắng trước tin tức này.

Theo một nhà phân tích, giờ đây việc gọi IS là một quốc gia không còn là nói quá nữa. Các quan chức Mỹ cấp cao cũng tỏ ra đồng tình. “IS lợi hại hơn Al-Qaeda về mọi mặt. Nó được tổ chức tốt hơn, có nguồn hậu cần dồi dào hơn, binh lính giỏi hơn và có nhiều kinh nghiệm chiến đấu hơn. Chúng ta chưa từng gặp một tổ chức nào như thế”, một người đã nói trong một cuộc họp giải trình về việc thành phố Ramadi thất thủ.

Người dân thành phố Ramadi chạy nạn về phía thủ đô Baghdad, Iraq.

Làm sao mà IS lại có thể khiến quốc gia hùng mạnh nhất thế giới phải chịu thất bại nhục nhã như vậy? Để hiểu được điều này, chúng ta cần phải có cái nhìn sâu sắc hơn về tổ chức này.

Kể từ khi IS bắt đầu xuất hiện vào năm 2013, chuyên gia quân sự và chính trị đều nói rằng tổ chức này đã thành công là nhờ hiểu rõ chiến lược của mình.

Cách làm của IS là xây dựng ảnh hưởng ở vùng nông thôn trước khi tiến đến các thành phố lớn. Cho đến bây giờ, việc phần lớn lãnh thổ mà IS có là những nơi thôn dã và thậm chí là sa mạc được coi là một điểm yếu lớn. Nhưng tại những quốc gia có xã hội rạn nứt như Syria và Iraq, “cơn bão cách mạng” sẽ khiến dân chúng lo sợ và có cảm giác bị “bao vây” bởi một thế lực không thể nhìn thấy.

IS cũng sử dụng tuyên truyền để có thể khủng bố tinh thần đối phương, và tổ chức khủng bố đã làm điều này rất hiệu quả. Nhiều cảnh sát Iraq đã kể lại rằng họ nhận được ảnh chụp những đồng nghiệp bị IS chặt đầu qua điện thoại.

IS còn thực hiện cả những hành động khủng bố thật sự để gây ra hỗn loạn. Nhiều năm nay các mục tiêu của IS đều bị phá hủy bằng xe gài bom và các cuộc tấn công nhỏ lẻ. Người dân ở thành phố Mosul từng nói họ muốn IS kiểm soát thành phố bởi các vụ khủng bố không còn nhiều như trước, bởi quân khủng bố thật sự đã nắm quyền rồi.

Và chỉ khi đối phương đã mềm yếu, rệu rã và phân tán, IS mới bắt đầu phô trương thanh thế, khiến đối phương không đoán được quân số của tổ chức này. Cuộc tấn công cuối cùng vào trung tâm thành phố Ramadi, nơi Iraq và IS đã giao tranh trong suốt gần 18 tháng qua mở màn bằng hơn 30 xe gài bom, gây ra những thiệt hại to lớn.

Sau cuộc chiến ở Tikrit, thành phố vẫn chưa thể trở lại bình thường.

Một trong những nguyên nhân IS lớn mạnh là bởi chính phủ Syria và Iraq đã không tạo được niềm tin đối với cộng đồng người Hồi giáo Sunni tại đất nước họ.

Bên cạnh đó, nhiều người cho rằng bản thân của các phong trào Hồi giáo cực đoan có sức hấp dẫn rất mạnh và với nhiều người, lý tưởng đó phải chiến thắng bằng trí tuệ và cảm xúc.

Tuy nhiên, chúng ta không thể chờ đợi chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan biến mất hoặc những người theo nó giác ngộ. Thay vào đó, phương Tây và những nước họ ủng hộ phải chứng minh rằng họ có thể khẳng định sức mạnh của mình và tạo ra một thế giới mới, một nơi mà người Iraq và Syria, đặc biệt là người Hồi giáo Sunni, sẵn sàng chiến đấu vì nó.

Tháng 3 vừa qua, liên quân gồm du kích người Hồi giáo Shia, quân chính phủ Iraq và máy bay Mỹ đã giành lại thành phố Tikrit. Nay nơi này vẫn còn đang trong đống đổ nát, người dân vẫn chưa trở về thành phố, còn những tay súng thì đang kiểm soát thành phố này.

Đó không phải là hình ảnh đẹp sau chiến thắng trước IS đối với người theo dòng Sunni. Nếu muốn chiến thắng trong cuộc chiến chống IS, điều đầu tiên cần phải làm là phải xác định rõ chiến thắng đối với Iraq và Syria là gì, và tại sao chỉ có chiến thắng mới có lợi cho họ.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ trang điện tử của tờ Telegraph (Anh), một nhật báo khổ rộng phát hành buổi sáng hàng ngày tại Vương quốc Anh và nhiều quốc gia khác.

Anh Tuấn (lược dịch)