Vào ngày 23/9, Tổng thống Mỹ Barack Obama khước từ dự luật cho phép gia đình các nạn nhân của vụ khủng bố 11/9 kiện Ả Rập Xê út, một quyết định có thể buộc Quốc hội Mỹ lần đầu tiên trong hai nhiệm kỳ của ông phải bác bỏ.

Tổng thống Obama cho biết, Dự luật Công lý Phòng chống Hành động Bảo trợ Khủng bố của Mỹ (JASTA), sẽ khiến an ninh Mỹ bị ảnh hưởng xấu, đồng thời gây tổn hại đến những đồng minh quan trọng của Mỹ và khiến các vấn đề liên quan đến khủng bố thuộc về tòa án thay vì những quan chức đề ra chiến lược.

Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng.

Đạo luật này được thông qua bởi Thượng viện và Hạ viện Mỹ sau khi xuất hiện những nghi vấn rằng những kẻ không tặc đã cướp 4 chiếc máy bay để thực hiện vụ khủng bố 11/9 được hậu thuẫn bởi chính phủ Ả Rập Xê út. Ả Rập Xê út đã một mực bác bỏ cáo buộc này.

Tổng thống Obama cho biết các nước khác trên thế giới có thể sẽ dùng dự luật này để làm cớ kiện các quan chức ngoại giao Mỹ, quân đội Mỹ, các công ty quốc phòng và thậm chí cả các tổ chức nước ngoài được Mỹ viện trợ.

“Việc tước bỏ quyền miễn tố đối với các chính phủ nước ngoài không được coi là quốc gia bảo trợ khủng bố, song bị cáo buộc dựa trên những nghi ngờ rằng họ có liên quan đến những vụ khủng bố xảy ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ, có thể khiến những quy tắc có từ lâu đời nhằm bảo vệ Hoa Kỳ, binh lính và các viên chức chính phủ bị đe dọa”, ông Obama phát biểu.

Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, một trong số những tác giả của dự luật này ngay lập tức nói rằng sẽ rất khó để quyết định này của ông Obama được giữ nguyên. Là người đại diện cho bang New York, nơi phần lớn các nạn nhân 11/9 sinh sống, ông phát biểu quyết định của Tổng thống Mỹ “sẽ nhanh chóng bị gạt bỏ”.

Cả hai ứng cử viên Tổng thống Mỹ là bà Hillary Clinton và ông Donald Trump đều phát biểu họ sẽ chấp thuận dự luật này nếu được ngồi vào ghế nóng.

Nếu hai phần ba nghị sĩ ở Quốc hội Mỹ bỏ phiếu bác bỏ quyết định của Tổng thống, đây sẽ là lần đầu tiên điều này xảy ra đối với ông Obama kể từ khi ông lên nhậm chức vào năm 2009. Bởi ông Obama sẽ rời nhiệm sở vào tháng 1 tới, đây có thể sẽ là lần cuối cùng quyết định của ông bị gạt bỏ.

Mặc dù phần lớn các quan chức Mỹ tin rằng quyết định của ông Obama sẽ bác bỏ, một số người vẫn còn tỏ ra hoài nghi về những bất lợi mà JASTA có thể mang lại. Chủ tịch của Ủy ban Lực lượng Vũ trang Hạ viện Mỹ Mac Thornberry cho biết ông phản đối áp dụng dự luật này.

“Mối lo ngại lớn nhất của tôi đó là dự luật này làm nguy cơ các binh lính, quan chức ngoại giao và những người phục vụ Hoa Kỳ trên khắp thế giới bị tổn thương tăng lên”, ông Thornberry viết trong một bức thư gửi đến những thành viên đảng Cộng hòa.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan cũng phát biểu, mặc dù quyết định của ông Obama có thể sẽ bị xóa bỏ, ông cho rằng “sẽ có những luật sư có thể trục lợi từ dự luật này”.

Tổ chức thân nhân của các nạn nhân và những người sống sót vụ khủng bố 11/9 đã gọi lời giải thích của ông Obama là “không thuyết phục và vô lý”. Chính phủ Ả Rập Xê út đã lên tiếng phản đối kịch liệt dự luật này, và cả Liên minh Châu Âu và các nước Vùng Vịnh cũng lên án JASTA.

Nội dung được thực hiện qua thảm khảo nguồn tin Reuters (Anh), một trong những hãng tin lớn nhất thế giới. Reuters cung cấp bài viết, hình ảnh, đồ họa và video cho rất nhiều tờ báo, đài phát thanh, đài truyền hình, Internet và các phương tiện truyền thông khác trên toàn thế giới.

Anh Tuấn (lược dịch)