Tờ Lenta dẫn tuyên bố của Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko trên kênh truyền hình "112 Ukraine" hôm thứ sáu (11/9) cho biết, lần đầu tiên sau một năm rưỡi, tại khu vực xung đột ở miền Đông Ukraine (Donbass) cả ngày không hề có tiếng súng.
Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko

"Các cuộc hội đàm gần đây trong khuôn khổ nhóm "Bộ tứ Normandy" diễn ra cách đây hai ngày đã làm gia tăng cảm xúc của tôi về sự lạc quan bị dồn nén. Thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực gần hai tuần và đây không phải là một giấc mơ. (...). Hôm nay là ngày đầu tiên sau một năm rưỡi, khi mà trong suốt 24 giờ, chúng ta không hề có người chết và tiếng súng. Tôi xin chúc mừng các bạn nhân những ngày hòa bình", ông Poroshenko nhấn mạnh trong lễ khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Kiev.

Ngày 8/9 vừa qua, phát ngôn của Tổng thống Nga, ông Dmitry Peskov cho biết việc cải thiện tình hình ở miền Đông Ukraine có liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, đại diện điện Kremlin quan tâm đến việc thực hiện các quy định quan trọng khác trong thỏa thuận Minsk về vấn đề pháp lý, đặc xá và chủ đề bầu cử.

Ngày 1/9, Donbass bắt đầu thực thi chế độ ngừng bắn. Tuy nhiên, cùng ngày, Phó chỉ huy Lực lượng ly khai nước Cộng hoà nhân dân Donetsk tự xưng, Eduard Basurin lưu ý rằng, Lực lượng vũ trang Ukraine đang gây dựng lực lượng ẩn dưới vỏ bọc ngừng bắn. Theo dữ liệu tình báo của Cộng hoà nhân dân Donetsk tự xưng, tại vùng ngoại ô phía bắc ngôi làng Peska (nằm phía tây bắc Donetsk) đã phát hiện một trung đội xe tăng và nhiều hệ thống pháo phản lực "Grad".

Vào cuối tháng 8, trong khuôn khổ cuộc gặp của nhóm xúc tiến giải quyết cuộc xung đột ở Donbass được tổ chức tại Minsk, các bên đã nhất trí về một thỏa thuận ngừng bắn từng bước trên đường phân giới cắm mốc trước ngày 1 tháng 9.

Theo các thỏa thuận Minsk đạt được vào giữa tháng 2 năm 2015 sau nỗ lực đàm phán của nhà lãnh đạo các quốc gia là thành viên của nhóm "Bộ tứ Normandy" (Nga, Pháp, Đức, Ukraine), lệnh ngừng bắn đang có hiệu lực tại Donbass. Mặc dù vậy, các bên xung đột vẫn thường xuyên cáo buộc lẫn nhau trong việc tiến hành các hoạt động quân sự. Tình hình bắt đầu xấu đi vào đêm 10/8, khi mà tại khu vực Horlivka và nhiều khu dân cư khác tiếp tục tái diễn các trận pháo kích.

Ngoài chế độ ngừng bắn, thỏa thuận cũng xem xét việc thu hồi các loại vũ khí hạng nặng khỏi khu vực xung đột, tiến hành cải cách hiến pháp, áp dụng luật pháp thường xuyên về tình trạng/quy chế đặc biệt tại một số khu vực thuộc tỉnh Donetsk và Lugansk, giải phóng và trao đổi tất cả con tin và người bị giam giữ bất hợp pháp dựa trên nguyên tắc "tất cả vì mọi người".

Kể từ tháng 4/2014, Kiev tiến hành hoạt động quân sự chống lại các lực lượng nổi dậy của Cộng hòa nhân dân Donetsk tự xưng và Cộng hòa nhân dân Lugansk tự xưng. Theo thống kê của Liên Hợp Quốc, số nạn nhân trong cuộc xung đột đã lên đến gần 8.000 người.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin Lenta, trang chuyên đưa tin về tình hình kinh tế, chính trị, quân sự và các thông tin liên quan đến tình hình các nước trong không gian hậu Xô Viết.

Đức Dũng (lược dịch)