Các bệnh viện tại TP.HCM đều lên tiếng về tình trạng số trẻ nhiễm mới HIV đang tăng một cách đáng báo động.
Trẻ nhiễm HIV được chăm sóc tại Trung tâm nuôi dưỡng bảo trợ trẻ em Linh Xuân

Gia tăng số trẻ nhiễm HIV mới

Chị Trương Ngọc Nhu, nhân viên xã hội thuộc Mạng lưới tư vấn, chăm sóc người nhiễm HIV TP.HCM cho biết, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã tiếp nhận một trường hợp thai phụ nhiễm HIV chuyển dạ nhưng không được dự phòng lây nhiễm từ mẹ sang con.

Trước đó, thai phụ này khám thai định kỳ tại một phòng khám tư nhân ở huyện Hóc Môn. Trong suốt thai kỳ, các bác sỹ tại phòng khám này không tư vấn cho thai phụ thực hiện xét nghiệm HIV, vì thế bản thân thai phụ không biết mình nhiễm bệnh.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa Nhiễm – thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết, những năm trước, mỗi năm đơn vị chỉ tiếp nhận 1-2 trường hợp trẻ nhiễm mới. Tuy nhiên, chín tháng năm nay số trẻ nhiễm mới mà khoa tiếp nhận đã lên đến con số 14 và chỉ trong khoảng 1 tháng, đã có 4 trẻ phát hiện bị nhiễm HIV từ mẹ.

Tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định thống kê sơ bộ từ đầu năm đến nay đã có 6 trẻ sinh ra bị nhiễm HIV từ mẹ, tại Bệnh viện Hùng Vương là 3 ca. Báo cáo của Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS TP.HCM, tám tháng của năm 2016 có 22 trẻ nhiễm HIV từ mẹ, tăng 4 ca so với năm 2015, trong đó 15 trường hợp đến từ các tỉnh khác. Đặc biệt, trong năm 2016 số trẻ tử vong vì nhiễm HIV gia tăng đột biến, có đến 11 trẻ tử vong.

Trong nửa đầu năm 2016, thanh phố đã xét nghiệm cho 618.500 thai phụ, phát hiện 563 thai phụ nhiễm HIV. Theo bác sĩ Trần Thị Đoan Trang, cán bộ phụ trách Chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS TP đang khẩn trương rà soát lại hệ thống dự phòng lây truyền từ mẹ sang con nhằm hạn chế tình trạng gia tăng này.

Nguy cơ “vỡ trận”

Các chuyên gia y tế cho biết, công tác dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con mặc dù đã được nói đến nhiều nhưng vẫn còn rất nhiều lỗ hổng.

Thực tế cho thấy, nhiều phòng khám tư nhân bỏ qua bước tư vấn xét nghiệm HIV cho phụ nữ mang thai, nhất là những khu vực tập trung nhiều nữ công nhân, những người ít có điều kiện đến các bệnh viện lớn khám thai. Vì thế, số lượng thai phụ không được tư vấn, tầm soát, xét nghiệm HIV vẫn còn khá lớn.

Bên cạnh những người không biết tình trạng nhiễm bệnh của mình vẫn có nhiều thai phụ nhiễm HIV chưa nhận thức được tầm quan trọng của công tác điều trị dự phòng khi mang thai. 

Tình trạng bỏ trị giữa chừng, uống thuốc không đều đặn trong những năm gần đây xuất hiện ngày càng nhiều. Điều này khiến cho tỉ lệ kháng thuốc ARV ngày càng cao, việc điều trị dự phòng cho thai phụ cũng trở nên khó khăn hơn. 

Bác sĩ Trương Hữu Khanh đề cập đến thực trạng tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, rất nhiều nữ công nhân có thai hoặc chuẩn bị có thai không được tiếp cận với dự phòng lây nhiễm HIV. 

Cùng với đó là tình trạng kỳ thị tại không ít tỉnh thành khiến người mắc bệnh không dám nói bị nhiễm HIV khi đi khám tại bệnh viện địa phương. 

Bên cạnh đó, một số không nhỏ bác sĩ nội khoa, nội nhi hiểu biết rất ít về HIV nên rất ngại làm công tác tham vấn trong khi trẻ sinh từ bà mẹ nhiễm HIV, nếu cả bà mẹ và trẻ đều được uống thuốc dự phòng, hầu hết trẻ sẽ không bị lây bệnh.

Ngoài ra, bác sĩ Khanh cũng lên tiếng cảnh báo về tình trạng trẻ vị thành niên và trẻ trưởng thành (sau 18 tuổi), nếu không làm tốt công tác tâm lý phòng hộ, bảo vệ trẻ trong quan hệ tình dục, quan hệ xã hội thì sẽ dẫn đến tình trạng trẻ bỏ thuốc, không tiếp tục điều trị, dẫn đến tình trạng kháng thuốc ARV và lây nhiễm gia tăng.

Trong tình hình các tổ chức quốc tế đang cắt dần nguồn viện trợ phòng chống HIV cho Việt Nam, các công tác như dự phòng lây nhiễm mẹ sang con, điều trị tâm lý… sẽ gặp không ít khó khăn, cùng với đó là có rất ít các tổ chức xã hội hỗ trợ cho bệnh nhi nhiễm HIV, các bác sĩ cảnh báo, nếu số trẻ lây nhiễm bệnh HIV từ mẹ gia tăng như hiện nay, mỗi năm sẽ phát hiện nhiều ca nhiễm mới. 

Những ca mới này sẽ là một trong những nguyên nhân gây kháng thuốc, vì trẻ được sinh ra từ bà mẹ bỏ điều trị thuốc ARV. Khi trẻ kháng thuốc thì trong cộng đồng sẽ bị lây chéo sự kháng thuốc này, làm tình trạng HIV càng nặng.

An Nhiên