Thảo luận về dự thảo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi) tại phiên họp ngày 23/11, nhiều đại biểu Quốc hội vẫn băn khoăn với việc “nâng” tuổi trẻ em từ 16 lên dưới 18 tuổi trong dự thảo.

Đại biểu Tôn Thị Ngọc Hạnh - Đắk Nông cho rằng việc “nâng” độ tuổi trong dự thảo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi) là nội dung cơ bản cần phải thảo luận, đắn đo, suy nghĩ thật kỹ vì chính từ nội dung này mà kéo theo rất nhiều nội dung khác trong dự thảo cũng như liên quan đến nhiều nội dung của các bộ luật khác. 

“Theo tôi, chúng ta không ngại thay đổi kể cả thay đổi trong nếp nghĩ, thay đổi trong cách làm, nếu sự thay đổi đó cấp bách phù hợp với trào lưu chung. Nghiên cứu các báo cáo trong hồ sơ trình Quốc hội lần này cho thấy những nội dung sửa đổi của dự thảo Luật được nghiên cứu công phu có căn cứ, có cơ sở thực hiện”- đại biểu Hạnh nói.

Theo bà Hạnh thì tính đồng bộ của các nội dung thuộc quy phạm pháp luật cũng cần phải được xem xét, cân nhắc, nhất là những nội dung của luật này có liên quan đến luật khác, tính đồng bộ cần được đặc biệt coi trọng. Cụ thể, việc nâng độ tuổi trẻ em từ 16 lên 18 tuổi theo nội dung dự thảo Luật sửa đổi sẽ dẫn đến những xung đột, với những quy định với nhiều bộ luật khác. 

Bà Hạnh đưa ra ví dụ: “Ví dụ như Luật lao động, Luật thanh niên và Luật hình sự, Luật dân sự sắp tới sẽ được biểu quyết thông qua. Cũng cần nói thêm khái niệm và cách xác định trẻ em của bộ luật vừa được nêu trên cũng có nhiều bất cập không thống nhất. Hiện nay, trẻ em được xác định ở tuổi nào thì mỗi luật lại quy định khác nhau. 

Bộ luật lao động quy định người lao động là người ít nhất đủ 15 tuổi. Luật thanh niên quy định thanh niên từ 16 đến 30 tuổi. Bộ luật dân sự quy định 18 tuổi trở lên mới là người thành niên. 

Bộ luật hình sự quy định người 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi hành vi phạm tội. Người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến 16 tuổi thì phạm tội giao cấu với trẻ em. Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em chưa đủ 13 tuổi thì phạm tội hiếm dâm trẻ em".

Nhiều đại biểu không đồng tình việc "nâng" độ tuổi trẻ em

Đối với việc “nâng” độ tuổi trong dự thảo Luật này, đại biểu Nguyễn Xuân Trường - TP Hải Phòng cho rằng, Ban soạn thảo cần xem xét thêm đối với các mâu thuẫn trong Luật lao động. Đại biểu nêu ra dẫn chứng về sự mâu thuẫn: “Đặc biệt tôi thấy có một số luật như Luật nghĩa vụ quân sự thì đăng ký ở tuổi 17, vậy trẻ em có đăng ký tham gia nghĩa vụ quân sự ở tuổi 17 không? Đối với Luật thanh niên thì trẻ em có kết nạp vào đoàn trong độ tuổi trẻ em không? Vậy góc độ đó chúng ta cần phải làm rõ, đề nghị Ban soạn thảo làm rõ vấn đề này”.

Đại biểu Triệu Thị Thu Phương - Bắc Kạn cũng tỏ ra băn khoăn về việc thay đổi độ tuổi.  Đại biểu cho biết: “Về độ tuổi trẻ em, dự thảo luật quy định trẻ em dưới 18 tuổi. Theo giải thích như Tờ trình của Chính phủ việc nâng độ tuổi của trẻ em lên dưới 18, thay vì luật hiện hành trẻ em dưới 16 là để phù hợp với công ước quốc tế về quyền trẻ em, phù hợp Hiến pháp năm 2013 và các đạo luật khác có liên quan. Tôi không nhất trí với quy định này”.

Theo đại biểu Phương, so với Công ước quốc tế, dự kiến trên là không trái. Theo Điều 1 Công ước trẻ em là người dưới 18 tuổi trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi trưởng thành sớm hơn. Tuy nhiên, quy định này hoàn toàn mở, không bó buộc.

Đại biểu Phương cũng cho rằng, quy định đổ tuổi trẻ em ở các văn bản pháp luật hiện hành đều có độ vênh, quy định độ tuổi khác nhau dẫn tới việc hiểu khái niệm trẻ em rất khó. Cụ thể, Điều 37 Hiến pháp năm 2013 cũng không quy định độ tuổi của trẻ em mà chỉ quy định quyền của trẻ em là trẻ em được nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, được tham gia vào các vấn đề về trẻ em, nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em. 

Bộ luật lao động quy định người từ đủ 15 tuổi trở lên được ký kết hợp đồng lao động, Luật thanh niên quy định thanh niên là công dân từ đủ 16 đến 30 tuổi thì khi nào gọi là thanh niên và khi nào gọi là trẻ em nếu người đó từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi. 

Luật hôn nhân và gia đình đã hạ độ tuổi phải hỏi ý kiến trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên thay vì luật cũ là từ đủ 9 tuổi trở lên. Tuổi kết hôn của nữ là 18 tuổi nếu trẻ em là người dưới 18 tuổi thì chưa phù hợp với trẻ em gái do vừa hết quyền trẻ em đã phải làm người lớn, làm vợ, làm mẹ.

Bà Phương cũng đưa ra ý kiến: “Mặt khác, những người phạm tội hiếp dâm, giao cấu, cưỡng dâm với đối tượng là người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi lại không coi là hiếp dâm trẻ em. Bộ luật hình sự (sửa đổi) quy định cụ thể các tội danh mà người chưa thành niên là từ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự. 

Hơn nữa, đối tượng phạm tội ở tuổi vị thành niên có xu hướng gia tăng, việc tăng độ tuổi cho trẻ em lên dưới 18 là không nên, nếu đưa người ở độ tuổi từ dưới 16 lên dưới 18 tuổi vào nhóm trẻ em thì các em sẽ được ưu đãi nhiều hơn của pháp luật, việc xử phạt theo quy định của pháp luật hiện hành sẽ không có tính răn đe đối với loại tội phạm ở lứa tuổi này. 

Với điều kiện kinh tế ngày càng phát triển, trẻ em được giao tiếp nhiều hơn nên tư duy nhận thức xã hội nhanh, đầy đủ hơn. Trong khi đó sự gắn kết các mối quan hệ gia đình, xã hội và nhà trường chưa được tốt, nhiều gia đình đẩy con em cho xã hội chịu trách nhiệm còn xã hội thì phải phụ thuộc vào gia đình là chính. Chính vì vậy, tội phạm xảy ra ở tuổi vị thành niên gia tăng và mức độ ngày càng nghiêm trọng, nhiều vụ bạo lực học đường vi phạm pháp luật xảy ra ngay tại trường học, đối tượng phạm tội là những học sinh lớp 7, lớp 8 thậm chí có em giết người dã man với thái độ lại rất dửng dưng, nếu đưa tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi thì tôi e rằng mức độ phạm tội ở độ tuổi vị thành niên sẽ gia tăng, không tốt cho vấn đề quản lý xã hội”.

Đại biểu Phương cũng nêu thêm một thực trạng khác: “Ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số thì độ tuổi từ 16 đến dưới 18 tuổi đã kết hôn và sinh con mặc dù luật pháp không cho phép, khi sinh con trong bệnh viện phụ sản thì cả hai mẹ con đều là trẻ em, xuất phát từ thực tiễn trên. Tôi đề nghị giữ nguyên độ tuổi trẻ em như  luật hiện hành  nếu còn nhiều ý kiến khác nhau thì tôi đề nghị Quốc hội lấy phiếu xin ý kiến các vị đại biểu Quốc hội”.

P. Hoàng