Ngay sau khi giải phóng Đà Nẵng, Trung đoàn Pháo phòng không 284 nằm trong đội hình chiến đấu binh chủng hợp thành của Quân đoàn 2 tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Ngày 7/4/1975, Trung đoàn được lệnh xuất phát từ Thành phố Đà Nẵng bảo vệ đội hình Sư đoàn bộ binh 325 và Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203 tiến công giải phóng thị xã Phan Rang và các vùng phụ cận. Ngay sau khi giải phóng Phan Rang, đêm 7/4, toàn Trung đoàn tiếp tục hành quân về phía nam, đến ngầm Phan Rí, Trung đoàn triển khai đội hình chiến đấu quanh khu vực ngầm bảo vệ cho bộ binh tiến công giải phóng thị xã Phan Thiết.


Đại đội 12, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 284 tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Sau khi đánh chiếm thị xã Phan Thiết, sáng 9/4, các đơn vị trong Trung đoàn vừa làm công tác chuẩn bị chiến đấu xong thì có hai tốp máy bay địch lao đến đánh phá đội hình Trung đoàn. Tiểu đoàn 7 và Tiểu đoàn 15 đã hiệp đồng chặt chẽ, đồng loạt nổ súng đánh trả quyết liệt, bắn rơi một chiếc C-119 và một F-5. Cùng lúc đó, Tiểu đoàn 120 đã tiến công vào đội hình địch co cụm ở điểm cao 90 phía Tây Nam thị xã Phan Thiết, diệt hơn 50 tên địch, số còn lại tháo chạy toán loạn.

Ngày 20/4, sau khi giải phóng Xuân Lộc, Trung đoàn được lệnh tiếp tục hành quân. 8 giờ sáng ngày 21/4, khi Trung đoàn hành quân đến ngầm Bình Tuy thì phát hiện có một chiếc máy bay C-130 đang hoạt động trong tầm bắn, Trung đoàn ra lệnh cho Tiểu đoàn 15 dừng lại đánh địch. Vốn có kinh nghiệm trong cách đánh hành tiến, Tiểu đoàn 15 nhanh chóng triển khai, đồng loạt nổ súng mãnh liệt, chiếc C-130 vội vàng cắt bom rồi tháo chạy. Đội hình hành quân của binh chủng hợp thành vượt ngầm an toàn.

Đêm 21/4, Trung đoàn hành quân vào đến Long Thành. Tại đây, Trung đoàn được giao nhiệm vụ bảo vệ Sở chỉ huy Quân đoàn 2, Sở chỉ huy Sư đoàn 673 và hậu phương chiến dịch, sẵn sàng cơ động chiến đấu trong đội hình binh chủng hợp thành thọc sâu tiến vào Dinh Độc Lập. Tiểu đoàn 120 phối thuộc chiến đấu với Sư đoàn bộ binh 325, trực tiếp bảo vệ đội hình tiến công của Trung đoàn 101 và Trung đoàn pháo binh 84. Tiểu đoàn 7 phối thuộc chiến đấu với Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203 bảo vệ đội hình thọc sâu chủ yếu của Quân đoàn.

Ngày 26/4, một tốp máy bay địch đánh vào khu vực Sư đoàn 325. Tiểu đoàn 120 đã cùng với các đơn vị bạn nổ súng đánh địch, bắn rơi 4 máy bay cường kích của địch. Ngay sau đó, Tiểu đoàn 120 đã cùng đơn vị bạn nổ súng vào tốp máy bay địch bảo vệ đội hình tiến công của Trung đoàn 101 đánh chiếm thị xã Long Thành, lập công xuất sắc, bắn rơi tại chỗ ba máy bay địch. Ngày 28/4, Tiểu đoàn 120 được giao nhiệm vụ cơ động về Phước Lộc, Phước Thiềng bảo vệ đội hình chiến đấu của Lữ đoàn pháo binh 164. Ngay sau đó, Tiểu đoàn cùng các đơn vị bạn tập trung đánh máy bay địch, bắn rơi hai chiếc F-5 và một chiếc trực thăng.

  Ban chấp hành Đảng bộ Trung đoàn 284 năm tháng 3/1975

Sáng ngày 30/4, toàn bộ lực lượng của Trung đoàn nằm trong đội hình binh chủng hợp thành tiến công vào Sài Gòn. Tiểu đoàn 7 khi tiến công vào Thủ Đức, đã hạ nòng pháo nổ súng mãnh liệt vào các ổ hỏa lực của địch, tiêu diệt hàng trăm tên địch. Đến 9 giờ 30 phút, khi đến khu vực cầu Sài Gòn, Tiểu đoàn 7 đã kịp thời nổ súng vào tốp máy bay địch khi chúng đang chi viện cho bộ binh, xe tăng ngăn chặn ta tiến công vào thành phố.

Trưa ngày 30/4, Tiểu đoàn 7 cùng với đội hình đột kích mạnh của Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203 đã chiếm được Dinh Độc Lập. Cũng trong thời gian này, các đơn vị của Trung đoàn 284 đã cùng lực lượng khác tiến vào giải phóng Sài Gòn - Gia Định, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

(Ghi theo tư liệu lịch sử Trung đoàn 284)

Lương Kiên Cường