“Trùng độc chiến” và “lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn”

“Trùng độc chiến”, nói cách khác là “trong đánh ra, ngoài đánh vào”, là phương thức tác chiến của đồng chí Vương Thừa Vũ, khi đó là Khu trưởng Chiến khu 11 (Mặt trận Hà Nội) đề ra.

Quân và dân Hà Nội đã áp dụng thành công “trùng độc chiến” kết hợp với nghệ thuật tác chiến “lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn” trong 60 ngày đêm giam chân địch…

Nội, ngoại ô cùng đánh

Theo Đại tá, ThS. Dương Văn Thụy, Trưởng Ban Tổng kết lịch sử (Bộ Tổng tham mưu) thì trong những ngày toàn quốc kháng chiến, phương thức tác chiến “trùng độc chiến” đã hạn chế được ưu thế của địch và giúp Hà Nội cầm chân địch tới 60 ngày, vượt xa so với mục tiêu đề ra trước đó.

Theo chỉ thị của Thường vụ Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Tổng chỉ huy trực tiếp chỉ đạo Bộ chỉ huy Mặt trận Hà Nội nghiên cứu phương án tác chiến theo yêu cầu tiêu hao, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, giam chân chúng một thời gian ở Hà Nội, vừa chiến đấu vừa phát triển lực lượng. 

Theo đó, Bộ chỉ huy Mặt trận Hà Nội báo cáo chủ trương tác chiến: Các lực lượng vũ trang Hà Nội ở tư thế sẵn sàng chiến đấu cao, khi có lệnh lập tức nắm quyền chủ động tập kích tiêu hao, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch; tập trung lực lượng thích đáng đánh tiêu diệt một vài vị trí quan trọng của quân Pháp; tổ chức khu tác chiến dài ngày trong thành phố, lực lượng trụ lại sẽ thu hút và đánh địch ở đó. Ta vừa đánh địch ở nội đô, vừa đánh địch ở ngoại ô, tạo thế “trong đánh ra, ngoài đánh vào”, trong đánh ngoài vây, trong ngoài cùng đánh.

Cuộc họp của Trung đoàn Thủ đô ra quyết tâm và cách đánh bảo vệ nhà Xô va trên đường Trần Nhật Duật. Ảnh tư liệu. 

Theo phương án bố trí lực lượng, các tiểu đoàn của lực lượng vũ trang Hà Nội đóng chốt phân tán tại 65 vị trí lớn, nhỏ trong thành phố. Tự vệ và công an xung phong được bố trí phân tán khắp các phố. 13 đội quyết tử chuyên dùng bom ba càng đánh xe tăng, xe bọc thép của địch. 36 tổ du kích đặc biệt, mỗi tổ từ 3 đến 5 người ém sẵn ở các điểm, kiểm soát các ngã ba, ngã tư trọng yếu, chuyên làm nhiệm vụ quấy rối, nghi binh, bắn tỉa và cơ động phục kích.

Ngay trong đêm 19-12, khi có hiệu lệnh tấn công phát ra, cả Hà Nội vùng đứng lên, bừng bừng khí thế tiến công. Nhân dân Hà Nội đã huy động một lực lượng rất lớn sức người, sức của làm hầm hào, đào cắt ngang đường, chặt đổ cây cối, khuân giường tủ chất lên mặt phố, dùng xe kéo, xe bò chở đất từ bờ sông Hồng vào xây dựng chiến lũy, thực hiện khẩu hiệu “Mỗi nhà thành một pháo đài, mỗi phố là một chiến tuyến”. Công nhân hỏa xa, xe điện đẩy các toa tàu chặn các ngã tư, ngã năm. Chiến lũy mọc lên khắp các đường phố, nơi quân địch có thể đánh ra. Nông thôn ngoại thành nổi trống từ làng này sang làng khác. Dân quân ngoại thành tập trung hàng nghìn, hàng vạn người lập thành những đại đội tiếp ứng nội thành. Hà Nội đồng loạt tiến công địch ở nhiều nơi.

Theo TS Dương Văn Khoa, Phó Chủ nhiệm Khoa Lý luận chính trị, Đại học Sư phạm Hà Nội và ThS. Lê Minh Nam, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, khi cuộc chiến đấu ở Mặt trận Hà Nội bắt đầu, quân và dân một số địa phương như Hà Đông, Sơn Tây…vừa tổ chức lực lượng ở vòng ngoài, hình thành một vành đai vững chắc không cho địch đánh nống ra, vừa chi viện các đơn vị vũ trang bổ sung sức mạnh chiến đấu cho Mặt trận Hà Nội. Đầu tháng 12-1946, Tiểu đoàn 56 (Trung đoàn 11, Hà Đông) đưa 2 đại đội vào nội thành phối hợp chiến đấu với quân, dân Thủ đô. Đến ngày 21-12, Tiểu đoàn 56 tiếp tục đưa thêm 2 đại đội vào phối thuộc chiến đấu cùng quân, dân Hà Nội…Cùng lúc, các đơn vị tự vệ chiến đấu của các huyện Thanh Trì, Đan Phượng, Thanh Oai... tiến vào các cửa ô tham gia chặn đánh địch. Để tiếp tục giam chân địch ở Thủ đô, Bộ Tổng chỉ huy quyết định tăng cường cho Mặt trận Hà Nội Tiểu đoàn 45 (Trung đoàn 9, Sơn Tây) và Tiểu đoàn 64 (Trung đoàn 13, Hà Đông), đánh địch trên trục đường Kim Liên- Cống Vọng và khu vực Việt Nam học xá…

Thô sơ thắng hiện đại

Một trong những điều khiến Đại tá Nguyễn Trọng Hàm luôn tâm đắc đó là quân và dân Hà Nội đã vận dụng sáng tạo, hiệu quả nghệ thuật tác chiến “lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn, lấy thô sơ thắng hiện đại” trong những ngày đương đầu với quân Pháp giữa Thủ đô.

Ông kể: Chúng ta đã thành công trong việc dụ địch cơ động qua những lỗ khoét thông từ nhà này sang nhà khác. Ta đục tường sao chỉ để quân ta chui vừa, nên khi quân Pháp to lớn chui qua chúng phải đưa súng qua lỗ, đặt xuống đất, rồi thu người chui đầu qua trước. Quân ta phục sẵn, đòn gánh phang thẳng vào đầu thằng đi trước. Đội hình của chúng dồn ứ lại, lựu đạn trên gác ta quăng xuống, khiến địch chết như ngả rạ. Rõ ràng, ta đã lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn và đòn gánh thô sơ đã thắng súng ống hiện đại.

Với địa hình phố xá chằng chịt, đường cơ động được đục xuyên qua các bức tường, với lực lượng và vũ khí hiện có, các chiến sĩ của ta đã chọn hình thức tác chiến du kích nhỏ lẻ để đối phó với giặc Pháp. Đó là lối đánh có hiệu quả nhất trong hoàn cảnh và tương quan lực lượng lúc đó giữa ta và địch. Với lối đánh đó, chỉ với một vài tổ, ta đã trụ vững được ở cả một dãy phố.

 Chiến sĩ cảm tử Hà Nội trên đường phố chuẩn bị chặn đánh xe tăng địch. Ảnh tư liệu.

Càng về sau, với hình thức chiến tranh du kích trên đường phố, quân ta hoạt động ngày càng mạnh. Từng ô cửa, căn nhà, góc phố trong Liên khu I đều trở thành công sự chiến đấu của các chiến sĩ. Ban ngày quân địch luôn bị uy hiếp bởi các tay súng bắn tỉa rất chính xác của ta bất thần nổ từ một ô cửa nào đó. Ban đêm chúng lại bị quân ta bất ngờ đột kích chớp nhoáng bằng những chùm lựu đạn, có khi là một chiếc chăn bông tẩm dầu đốt lửa ném vào thiêu cháy cả bọn địch đang ngủ trong một căn gác. 

Ở phố Hàng Bún, phát hiện địch đóng trên một tầng gác, đồng chí Vũ Yên, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 102 (Trung đoàn Thủ đô) đã bí mật lợi dụng đêm tối đưa bom ba càng cải tiến thành mìn đặt ở dưới, giật nổ làm sập cả ngôi nhà, diệt gọn cả bọn giặc trên gác. Kinh nghiệm này đã được các tổ chiến đấu của Trung đoàn Thủ đô vận dụng tiêu diệt các vị trí giặc ở phố Hàng Hòm, Hàng Giày, bờ sông... Trong chiến đấu gian khổ, bộ đội ta ngày càng tìm ra nhiều cách đánh hay và táo bạo như: Ở khu vực Hàng Giấy, Hàng Khoai, có buổi tối địch bỏ trống vị trí, quân ta liền lợi dụng sang phục kích, sáng hôm sau địch vừa đưa quân ra liền bị ta bất ngờ tiến công. Tại khách sạn Hoa Nam nằm sát cầu xe lửa, lợi dụng khu nhà cao tầng, chiến sĩ ta đã đưa 1 khẩu trung liên lên sân thượng đón lõng các đoàn xe lửa của địch chạy từ Gia Lâm sang, phục kích tiêu diệt nhiều tên địch.

Theo Phạm Hoàng Hà/QĐND Online

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet