Mới đây, bài viết được đăng trên một kênh thông tin của Trung Quốc cho biết, Bắc Kinh đang phát triển một dòng tên lửa hành trình được trang bị công nghệ trí thông minh nhân tạo (AI).

Có thể thấy rằng, Trung Quốc đang tìm kiếm cách thức để giúp các tên lửa chiến lược của họ có thể tự tìm mục tiêu trên chiến trường. Bài viết này nói rằng, công nghệ này sẽ cho phép các tướng chỉ huy của Trung Quốc có thêm nhiều lựa chọn tùy vào tình hình cụ thể.

Trung Quốc đang chế tạo tên lửa thông minh?

Dù vậy, bài viết này không nói rõ thêm chi tiết về loại tên lửa này. Quân đội Trung Quốc cũng giữ kín về kế hoạch trang bị công nghệ AI cho các tên lửa hành trình. Trong khi đó, nước này không ngại tuyên bố rằng họ đang nỗ lực chế tạo một loại tên lửa tầm xa có khả năng thay đổi mục tiêu sau khi phóng đi giống như tên lửa Tomahawk Block IV của Mỹ.

Trên lý thuyết, AI là một công nghệ cho phép các thiết bị quân sự có thể thực hiện những hoạt động đơn giản, cho phép người điều khiển có thêm thời gian để tập trung vào thực hiện những công việc phức tạp hơn. Vào thời điểm hiện tại, AI mới chỉ dừng lại ở việc giúp tên lửa hành trình chọn lựa một trong số nhiều mục tiêu quan trọng.

Tuy nhiên, lực lượng hải quân của các cường quốc trên thế giới tỏ ra nghi ngại trước việc phát triển một loại vũ khí có thể tự động xác định mục tiêu và phóng đi. Quyết định phóng tên lửa hiện vẫn chỉ dành riêng cho hạm trưởng của một tàu quân sự, và cần phải được xem xét kỹ càng trước khi hành động.

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu về công nghệ, giúp cho các loại vũ khí ngày nay ngày càng trở nên chính xác hơn, ví dụ như các thiết bị cảm biến, thiết bị định vị qua vệ tinh và hệ thống dẫn đường qua quán tính (INS), cả Trung Quốc và Mỹ vẫn chưa đầu tư mạnh vào việc phát triển những thiết bị có trí thông minh nhân tạo giúp nó có thể tự xác định hiểm họa và phóng đến mục tiêu.

Nguyên nhân là bởi, dù công nghệ AI có thể thay đổi hoàn toàn hoạt động quân sự trên biển, nhiều chỉ huy quân sự vẫn không muốn sử dụng các loại vũ khí tự động này trên chiến trường. Hiện đang có những tranh cãi về tính nhân văn của loại khí tài quân sự này khi chúng là những loại vũ khí vô tri giác lại có thể tự quyết định cướp đi mạng sống của người khác.

Tranh cãi nổ ra bởi luật nhân đạo quốc tế về những hành động tấn công con người trong thời chiến tranh không có những điều luật cụ thể đề cập đến khí tài có công nghệ AI. Tuy nhiên, Công ước Geneva năm 1949 về ứng xử trong chiến tranh ghi rằng bất kỳ cuộc tấn công nào phải thỏa mãn ba tiêu chí: cần thiết về chiến lược, phân biệt giữa binh lính và dân thường, và đảm bảo thiệt hại ngoài dự kiến ở mức tối thiểu. Như vậy, vũ khí có công nghệ AI sẽ khó có thể thỏa mãn những tiêu chí này.

Theo các chuyên gia quân sự, việc phát triển tên lửa hành trình thông minh dường như là một cách Bắc Kinh thể hiện tham vọng nhằm hiện đại hóa lực lượng quân đội và cũng đánh đòn tâm lý đối với các đối thủ của mình. 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo Tạp chí National Interest. National Interest được thành lập vào năm 1985. Tạp chí thường tập trung vào vấn đề chính sách đối ngoại và những lợi ích quốc gia của Mỹ.

Anh Tuấn (lược dịch)