Bắc Kinh đang hướng đến một chính sách ngoại giao cởi mở và thiên về hợp tác kinh tế với Trung Đông, chấm dứt hàng thập kỷ không liên quan trực tiếp. Thế nhưng, Trung Quốc đã phải nhận không ít trở ngại cho kế hoạch này.

Mặc dù trước kia Trung Quốc chỉ coi Trung Đông như một địa chỉ cung cấp nguồn năng lượng dồi dào nhưng giờ đây Bắc Kinh đã phát triển một chính sách mới, qua đó có thể đẩy mạnh hợp tác. Tháng 1 vừa qua, Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố bản chính sách đối với Trung Đông và tiếp tục tìm kiếm các phương thức hợp tác mới.

Nhà phân tích Umut Ergunsü, chuyên gia về mối quan hệ Trung Quốc-Thổ Nhĩ Kỳ, nhận định: “Trong bản chính sách này, khung quan hệ được giải thích bằng cụm từ “đối tác hợp tác 1+2+3”, trong đó hợp tác năng lượng là nòng cốt, xây dựng cơ sở hạ tầng, thương mại và đầu tư là cánh thứ 2; năng lượng hạt nhân, vệ tinh vũ trụ và nguồn năng lượng mới là yếu tố quan trọng thứ 3”.

Chính sách hướng tới Trung Đông của Trung Quốc gặp không ít khó khăn. Nguồn: AP

Trung Quốc mới đây đã xuất khẩu nhiều loại hàng hóa tiêu dùng sang các quốc gia Trung Đông và đang thúc đẩy hợp tác năng lượng hạt nhân với Jordan. Tuy nhiên, nỗ lực “hòa mình” vào chính sách gây tranh cãi ở Trung Đông của Bắc Kinh chưa đem lại mấy kết quả.

Lý do là bởi vì Trung Quốc vẫn tránh đưa ra một vị thế cụ thể của mình ở Trung Đông, và những đối đầu ngày càng tăng ở khu vưc này càng khiến các bước ngoại giao trở nên “lung lay”.

Trung Quốc mới đây đã nỗ lực đứng ra tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình ở Syria, tuyên bố không hỗ trợ Bashar Assad. Bắc Kinh ủng hộ lập trường của Ả Rập Saudi về vấn đề Yemen trước Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc song cùng lúc đó lại hủy chuyến thăm tới Riyadh để tránh căng thẳng với Iran.

Theo ông Gal Luft, đồng giám đốc Viện Phân tích an ninh toàn cầu, các bước đi của Trung Quốc có thể là phản ứng “tát nước theo mưa” khi vai trò của Mỹ ở khu vực giảm sút và Nga can thiệp vào Syria.

Dù bước chuyển đổi trong chính sách đó của Bắc Kinh có thể hiểu được nhưng việc không thể hiện rõ ràng lập trường cũng như không thể hiện sự thân thiện với tất cả những người chơi khác có thể sẽ khiến Trung Quốc gánh nhiều rắc rối. Cụ thể, Bắc Kinh có thể gặp phải nguy cơ bị những đối tác thân thiết xa lánh đồng thời không thể cải thiện được quan hệ với những người bạn mới ví dụ như Ả Rập Saudi.

“Việc Trung Quốc có thể chứng minh rằng nước này có khả năng trở thành nhà trung gian hiệu quả ở Trung Đông hay không còn phụ thuộc vào việc Bắc Kinh sẵn sàng can thiệp vào các vấn đề ở đây đến mức độ nào?”, Vasily Kashin, nhà phân tích thuộc Trung tâm Phân tích chiến lược và công nghệ, kết luận.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Sputnik, hãng thông tấn mới của Nga khai trương ngày 10/11/2014, có quy mô toàn cầu để cạnh tranh trên thị trường truyền thông thế giới. Sputnik thay thế các dịch vụ truyền thông tiếng nước ngoài của hãng thông tấn RIA Novosti và đài phát thanh Tiếng nói nước Nga.

Tuệ Minh (lược dịch)