Dù nhiều lần lên tiếng chỉ trích Trung Quốc song Tổng thống đắc cử Donald Trump sẽ sớm nhận ra rằng ông cần phụ thuộc vào đối tác thương mại lớn nhất của mình để đưa công ăn việc làm trở về Mỹ.

Chủ tịch Hội đồng quốc gia về các mối quan hệ Mỹ - Trung (NCUSCR), ông Stephen Orlins cho rằng Trung Quốc nên thành lập quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng nhằm giảm mối quan ngại của Mỹ đối với vấn đề an ninh và việc làm. Đây cũng là cách giúp Bắc Kinh có thêm cơ hội tham gia vào kế hoạch cơ sở hạ tầng đầy tham vọng của Tổng thống đắc cử Donald Trump. 

"Hiện tại, vấn đề nhạy cảm tại Mỹ không phải là quốc tịch của các nhà đầu tư mà là quốc gia đó có tạo ra công ăn việc làm hay không", tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) dẫn lời ông Orlins phát biểu tại Bắc Kinh hôm 18/11. 

Người dân Mỹ xếp hàng nộp hồ sơ xin việc tại hội chợ việc làm. 

Tạo công ăn việc làm cho người dân Mỹ là một trong những lời hứa mà ông Trump đưa ra trong chiến dịch tranh cử. Đây là lý do mà kế hoạch chi tiêu cơ sở hạ tầng trị giá 500 tỷ USD sẽ ra đời. Ngoài ra, ông Trump còn tuyên bố ủng hộ chủ nghĩa bảo hộ. 

Tuy nhiên, theo ông Orlins, Mỹ sẽ vẫn hoan nghênh các khoản đầu tư cá nhân bao gồm vốn nước ngoài nhằm nới rộng khoản thâm hụt tài chính và khoản nợ 19,5 ngàn tỷ USD. Tiền lời từ quỹ cơ sở hạ tầng mà ông Trump đề xuất được dự đoán sẽ khá cao và tương đương 37% trong tổng số 3,1 ngàn tỷ USD dự trữ ngoại hối của Trung Quốc. 

Song theo nhiều người dân Trung Quốc, khoản quỹ cơ sở hạ tầng mà ông Trump đề xuất có thể dẫn tới bầu không khí xấu tại Mỹ. Bởi trong những năm gần đây, hàng loạt đơn sáp nhập của Trung Quốc đã bị Hội đồng Đầu tư nước ngoài tại Mỹ ngăn cản. 

"Một số người bạn tại Mỹ đã nói với chúng tôi rằng các nhà thầu Trung Quốc sẽ không nhận được giấy phép. Tất cả cơ sở hạ tầng sẽ do chính các công ty Mỹ đảm nhận xây dựng bởi cả Trung Quốc và Mỹ đều nhạy cảm với vấn đề an ninh", SCMP dẫn lời ông Zhang Yansheng, Tổng thư ký Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc. 

Mối quan ngại này sẽ còn gia tăng dưới thời lãnh đạo của chính quyền ông Trump. Điển hình hồi tuần trước, Ủy ban Giám sát An ninh và Kinh tế Mỹ - Trung nhấn mạnh các công ty quốc doanh Trung Quốc nên bị cấm mua lại các công ty của Mỹ. 

Những quan ngại của Mỹ đối với hoạt động đầu tư vào ngành sản xuất và khai thác mỏ của Trung Quốc càng khiến Bắc Kinh có ít cơ hội thâm nhập vào lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng vốn cần đông lực lượng lao động ngay cả khi khoản quỹ cơ sở hạ tầng chỉ duy trì trong thời gian ngắn", ông Yu Miaojie, Phó chủ nhiệm khoa Phát triển quốc gia tại Đại học Peking chia sẻ. 

"Để giảm bớt những lo ngại của chính phủ Mỹ và hiểu rõ hơn về thị trường địa phương, các công ty Trung Quốc cần chắc rằng ít nhất 90% việc làm sẽ do lao động Mỹ đảm nhận", ông Yu nói. 

Trong khi Trung Quốc phàn nàn vì bị phân biệt đối xử thì Mỹ dường như lại đang tìm kiếm cơ hội mở rộng sang các thị trường Trung Quốc. Và cơ sở hạ tầng có thể là nền tảng xây dựng lòng tin song phương giữa Trung Quốc và chính quyền Mỹ. Tuy nhiên, tiến trình này sẽ chưa thể thực hiện sau khi xuất hiện một danh sách dài hàng loạt lĩnh vực bị cấm đầu tư trong Hiệp ước đầu tư song phương giữa Mỹ và Trung Quốc. 

Trước đây, Mỹ và Trung Quốc cũng đã lên kế hoạch tổ chức các cuộc thảo luận tại Washington vào tháng này trước khi Tổng thống đắc cử Donald Trump thay đổi kế hoạch. 

Kể từ khi vượt qua Canada để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ hồi năm ngoái, Trung Quốc đang từng bước hướng tới đầu tư trực tiếp vào Mỹ. Theo nghiên cứu của NCUSCR và Rhodium Group, trong giai đoạn năm 1990 – 2015, Trung Quốc đã đầu tư 63,9 tỷ USD vào Mỹ. Con số này cao hơn rất nhiều so với giới chức hai nước công bố. 

Trong đó, 2/3 tiền đầu tư của Trung Quốc tới từ các nhà đầu tư tư nhân còn các công ty Trung Quốc đã tạo ra hơn 100.000 việc làm tại Mỹ. 

Minh Thu (lược dịch)