Trung Quốc sẽ "làm lành" với châu Á trong tương lai (Phần 1)

MINH THU (lược dịch)

Chính sách ngoại giao của Trung Quốc đang có những thay đổi lớn và bất ngờ khi Bắc Kinh thắt chặt quan hệ với các nước láng giềng châu Á nhưng hạ nhiệt quan hệ với Mỹ và một số nước lớn trên thế giới.

Theo The Diplomat, trong Hội nghị Công tác trung ương về các mối quan hệ ngoại giao, Trung Quốc đã quyết định chú trọng nâng cao quan hệ với các nước láng giềng thay vì Mỹ và một số cường quốc khác. Đây chính là bước dịch chuyển lớn trong chính sách ngoại giao của Bắc Kinh.

Những thay đổi trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc sẽ buộc Mỹ thắt chặt thêm mối quan hệ đồng minh với các nước trong khu vực châu Á.

Động thái này cho thấy theo thời gian, Trung Quốc sẽ không còn tỏ ra nhân nhượng trước hành động can thiệp của phương Tây và Bắc Kinh sẽ ngày một tự tin hơn trong việc tăng cường quyền kiểm soát những lợi ích cốt lõi và nhấn mạnh những yêu cầu cải cách trật tự quốc tế. 

Chính sách mới của Trung Quốc sẽ khiến Washington thắt chặt hợp tác với các đối tác tại châu Á nhằm kiềm chế thái độ của Bắc Kinh thay vì tỏ thái độ thách thức.

Khuôn khổ chung cho các mối quan hệ ngoại giao

Trong Hội nghị Công tác trung ương, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã thay đổi khuôn khổ chung về các mối quan hệ ngoại giao. Theo đó, mối quan hệ với các nước đứng hàng đầu danh sách được hiểu là có tầm ảnh hưởng lớn tới triển vọng của Trung Quốc hơn nhiều so với những nước ở cuối danh sách.

Nó còn đưa ra đường lối xây dựng chính sách đối ngoại của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tuy nhiên, khung ngoại giao lại khá đơn giản và nói rất ít về cách thức tiến hành các chính sách ngoại giao nhưng lại đầy tính quyết đoán và liệt kê chi tiết danh sách các nước mà Bắc Kinh quan hệ.

Khuôn khổ này đã đưa ra tất cả các phân tích, tư liệu, cũng như chỉ thị, chính sách liên quan đến ngoại giao trên tiêu chí đơn giản, dễ hiểu nhằm giúp các cán bộ thực hiện công việc ưu tiên ngoại giao và tiếp nhận chỉ thị từ lãnh đạo trung ương.

Trật tự khuôn khổ ngoại giao của Trung Quốc vẫn luôn được duy trì và chỉ trải qua vài lần thay đổi kể từ khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời. Dưới thời cố chủ tịch Mao Trạch Đông, Trung Quốc đã thi hành khuôn khổ ngoại giao chia làm 3 phần "thế giới thứ nhất, thế giới thứ hai và thế giới thứ ba", tương ứng với các nước theo chủ nghĩa tư bản, cộng sản và các nước đang phát triển.

Đại diện thường trực của Trung Quốc, ông Liu Jieyi trong cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hôm 22/12.

Sau thời kỳ cải cách và mở cửa, ông Đặng Tiểu Bình đã chia lại khuôn khổ ngoại giao thành "các cường quốc, các nước láng giềng và các nước đang phát triển". Đây là những hạng mục được bổ sung và thay đổi duy nhất kể từ năm 1979. Tiếp đó, trong phiên họp Đại hội Đảng lần thứ 16 vào năm 2002, cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân đã thêm danh mục "các tổ chức đa phương" vào danh sách ngoại giao. Trong hội nghị đảng lần thứ 18, ông Hồ Cẩm Đào còn đưa thêm thuật ngữ "ngoại giao nhân dân" vào danh sách này.

Trong khi, khuôn khổ ngoại giao chung năm 2012 của Trung Quốc đã định rõ: các cường quốc (ám chỉ Mỹ, EU, Nhật Bản và Nga); các nước ngoại vi (những nước dọc khu vực biên giới Trung Quốc); các nước đang phát triển (những nước có mức thu nhập thấp hơn mức trung bình trên thế giới bao gồm cả Trung Quốc); các tổ chức đa phương (UN, APEC, ASEAN, v.v...) và ngoại giao nhân dân.

Tuy nhiên, khung ngoại giao đơn giản này đã gặp phải một số bất cập khi một vài quốc gia lại bị liệt vào nhiều hơn một danh mục. Điển hình, những quốc gia nghèo tại châu Á như Campuchia vừa được xếp vào mục "các nước ngoại vi" vừa nằm trong mục "các nước đang phát triển". Tuy nhiên, khuôn khổ ngoại giao này vẫn đang được sử dụng rộng rãi.

Trong đại hội đảng lần thứ 18, giới chức Trung Quốc đã kêu gọi xây dựng "mối quan hệ vững mạnh, ổn định và lâu dài với các cường quốc". Đối với mối quan hệ ngoại giao ngoại vi, Trung Quốc cần "củng cố mạnh mẽ quan hệ bạn bè và hàng xóm". Đối với các nước đang phát triển, đại hội đảng lần thứ 18 kêu gọi Trung Quốc ủng hộ "tiếng nói và đại diện" của họ trong những vấn đề mang tính quốc tế.

Liên quan tới chính sách ngoại giao đối với các tổ chức đa phương, Trung Quốc chú trọng "thúc đẩy sự phát triển của hệ thống và trật tự thế giới theo đường hướng phù hợp". Còn đối với ngoại giao nhân dân, Trung Quốc cần "thúc đẩy sự giao lưu giữa người dân cũng như bảo vệ quyền lợi và lợi ích của công dân ở nước ngoài".

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin The Diplomat, một tạp chí có trụ sở ở Tokyo, chuyên về chính trị, văn hóa và xã hội tại khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. 

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet