Vào ngày 19/9, Trung Quốc đã lên án Nhật Bản gây mất cân bằng an ninh khu vực sau khi quốc hội Nhật thông qua đạo luật mở rộng hoạt động của quân đội Nhật Bản ở nước ngoài.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lễ mới đây đã tuyên bố, việc đạo luật trên được thông qua là một bước đi “chưa từng có” của nước Nhật Bản sau Thế chiến, đồng thời cho rằng hoạt động phát triển quân đội và thay đổi chính sách quân sự và an ninh của Nhật Bản “là đi ngược với xu hướng thời đại hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển”.

Đạo luật trên được thông qua một ngày sau khi Trung Quốc kỷ niệm 84 năm Vụ việc Mãn Châu xảy ra, châm ngòi cho việc Phát xít Nhật xâm lược các tỉnh miền Đông Bắc nước này.

Thượng viện Nhật Bản họp bàn về việc thông qua đạo luật an ninh mới, cho phép quân đội Nhật Bản có quyền triển khai quân để bảo vệ lãnh thổ nước khác.

Lực lượng Tự vệ Nhật Bản giờ đây được phép bảo vệ lãnh thổ Mỹ và các đồng minh khác trong trường hợp các nước này bị tấn công, điều mà các chính phủ Nhật Bản trước đây coi là vi phạm điều luật phòng chống chiến tranh của nước này.

Phát ngôn viên Trung Quốc cho biết sự thay đổi này khiến Trung Quốc và toàn thế giới tin rằng Nhật Bản sẽ từ bỏ chính sách quốc phòng chỉ bảo vệ lãnh thổ của mình mà nước này đã thực hiện kể từ sau Thế chiến II.

“Chúng tôi kêu gọi Nhật Bản hãy rút ra những bài học từ lịch sử, lắng nghe những ý kiến đúng đắn ở cả trong lẫn ngoài nước, hiểu rõ những lo ngại về an ninh của các nước châu Á lân cận, tiếp tục con đường phát triển hòa bình, hành động một cách thận trọng đối với những vấn đề quân sự và an ninh và nỗ lực hơn nữa để củng cố hòa bình và ổn định khu vực thay vì làm điều ngược lại”, ông Hồng Lễ phát biểu.

Mặc dù đảng đối lập và hàng ngàn người đã tập trung trước tòa nhà quốc hội Nhật Bản để biểu tình phản đối, thượng viện nước này đã chính thức thông qua đạo luật này vào sáng ngày 19/9 và trở thành một phần của hiến pháp.

Phe đối lập cho rằng đạo luật này đã vi phạm Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản thời hậu chiến và đất nước đang đối mặt với nguy cơ vướng vào những cuộc xung đột không mong muốn trên thế giới.

Lo ngại về những hiểm họa an ninh, bao gồm các hoạt động mạnh bạo của Trung Quốc trên các vùng biển lân cận, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tin rằng nới lỏng những rào cản trong hiến pháp thời hậu chiến đối với lực lượng vũ trang của nước này là điều phải làm.

Nhiều người dân Nhật Bản đã lên tiếng phản đối đạo luật mới.

Đồng minh quan trọng nhất của Nhật Bản là Mỹ, cùng vài nước khác trên thế giới đã hoan nghênh quyết định của ông Abe nhằm mở rộng hoạt động của quân đội nước này, và họ tin rằng điều này sẽ giúp củng cố hòa bình và an ninh trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và nhiều nơi khác.

Đạo luật này được thông qua vào thời điểm nhạy cảm đối với Trung Quốc, khi những ký ức về tội ác của phát xít Nhật trong quá khứ vẫn còn sâu đậm.

Một bài báo được đăng bởi hãng tin Tân Hoa Xã (Trung Quốc) nói rằng việc đạo luật được thông qua vào năm kỷ niệm 70 năm Thế chiến II kết thúc và 84 năm ngày phát xít Nhật tiến hành xâm lược Trung Quốc là một sự mỉa mai.

Trong bài diễn văn đánh dấu ngày Thế chiến II kết thúc, ông Abe nói rằng “Nhật Bản đã đi sai hướng và tự đưa mình vào một cuộc chiến tàn khốc” khi đã gây ra “Vụ việc Mãn Châu và rút khỏi Hội Quốc Liên (tiền thân của Liên Hợp Quốc)”.

Vào ngày 18/09/1931, binh lính Nhật Bản đã cho nổ một phần đường ray do nước này kiểm soát ở thành phố Mukden (nay là Thẩm Dương), và đổ lỗi cho quân nổi dậy Trung Quốc. Sự kiện này về sau được gọi là Vụ việc Mãn Châu.

Với việc thành lập chính phủ bù nhìn ở Đông Bắc Trung Quốc năm 1932, toàn bộ vùng Mãn Châu của Trung Quốc đều nằm trong tay của Nhật Bản cho đến khi Nhật đầu hàng vô điều kiện vào năm 1945.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin Nikkei Asian Review, ấn bản tiếng Anh chuyên về kinh tế - chính trị của tập đoàn truyền thông Nikkei của Nhật, ra đời từ năm 2013.

Anh Tuấn (lược dịch)