Tránh súng đạn và bảo vệ tài sản gia đình, nhiều người dân miền đông Ukraine đã buộc phải sống dưới tầng hầm song chấn thương tâm lý là cái "giá đắt" mà họ phải trả khi bám trụ ở lại vùng chiến sự.

Tình trạng hết tiền, lo sợ nạn hôi của buộc nhiều người dân sinh sống ở vùng chiến sự miền đông Ukraine phải sống trong những căn hầm ngay dưới ngôi nhà của mình. Họ còn bị ảnh hưởng tâm lý nặng nề từ tiếng súng giao tranh liên miên. 

Bà Svetlana Alexandrovna (64 tuổi) đã phải trú ngụ trong căn hầm ở ngoại ô thành phố Donetsk trong vòng 12 tháng. Những rung chấn từ bom đạn khiến đầu óc muốn nổ tung và tình trạng thiếu không khí hít thở làm cuộc sống dưới lòng đất của bà Alexandrovna thật không hề dễ dàng. 

Người dân ở miền đông Ukraine đang phải sống dưới tầng hầm để tránh bom đạn và bảo vệ gia sản. 

Tuy nhiên, người phụ nữ này không còn sự lựa chọn nào khác bởi bà không có đủ tiền để bắt đầu gây dựng một cuộc sống mới. Thậm chí, bà Alexandrovna khẳng định kể cả có cơ hội rời bỏ Donetsk, bà cũng không thể sống xa ngôi nhà của mình. "Nơi đây là thiên đường nhỏ bé của tôi trên Trái đất", bà Alexandrovna chia sẻ với tờ Al Jazeera. 

Chính phủ Kiev đã đề nghị tạo dựng chỗ ở mới tại khu vực trung tâm thành phố Donetsk cho những trường hợp như bà Alexandrovna. Tuy nhiên, người con cả của bà Alexandrovna vẫn quyết định sống cùng mẹ trong căn hầm do lo ngại khi họ rời đi, toàn bộ gia tài sẽ bị kẻ cắp cuỗm sạch. Chỉ có cô con út của bà Alexandrovna là chuyển tới khu tái định cư. 

"Gần khu vực tiền tuyến, nhiều người thường đi rò la những ngôi nhà bị bỏ hoang để tìm kiếm của cải để lại sau đó bán đi lấy tiền. Tình trạng thất nghiệp ngày càng gia tăng trong khi giá lương thực không ngừng leo thang", bà Alexandrovna nói.  

Theo bà Alexandrovna, ngôi nhà của người hàng xóm đã bị cướp sạch chỉ sau đúng một ngày gia đình này rời khỏi. Bà khẳng định chính người dân địa phương là thủ phạm bởi họ biết rõ những người còn ở lại và rời khỏi thị trấn. 

Tuy nhiên những người quyết ở lại khu vực giao tranh để bảo vệ nhà cửa và của cải, cũng phải "trả cái giá rất đắt". Khi cuộc chiến ở miền đông Ukraine bùng phát vào tháng 4/2014, tổ chức "Bác sĩ không biên giới" (MSF) nhấn mạnh rằng khu vực này cần một lực lượng bác sĩ tâm lý đông đảo để hỗ trợ những người dân bị chấn thương tâm lý. 

Bác sĩ tâm lý Tatiana Nalesiova, người làm việc tại thành phố Donetsk trong vòng 10 tháng nhấn mạnh những ảnh hưởng tâm lý đối với người dân sinh sống ở vùng chiến sự là điều rất bình thường bởi cuộc sống hàng ngày của họ bị thay đổi liên tục. 

Điển hình, các bác sĩ thuộc tổ chức MSF đã tầng hầm trú ẩn của ông Sergei Petrovich và thăm khám cho vợ ông này. Ông Petrovich đã sống cùng vợ và con gái dưới tầng hầm trong vòng 7 tháng và chia sẻ nơi ở của mình với 8 gia đình khác. 

Ông Petrovich từng cho rằng người dân địa phương có thể vượt qua những chấn thương tâm lý trong suốt giai đoạn bùng nổ cuộc chiến ở miền đông Ukraine. Nhưng tiếng súng đạn liên miên đ làm ảnh hưởng lớn tới tâm lý của vợ ông Petrovich. "Bà ấy rơi vào tình trạng mất ngủ mấy tháng nay và thường xuyên gặp ác mộng", ông Petrovich chia sẻ. 

Sinh hoạt của những đứa trẻ dưới lòng đất cũng bị đảo lộn. "Con gái tôi từng có một cuộc sống vui vẻ nhưng giờ đây, nó chỉ có thể dành phần lớn thời gian ngồi trong nhà và số lần đi vệ sinh cũng nhiều hơn trước đây", ông Petrovich nói thêm. 

Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương do ảnh hưởng từ tiếng súng đạn liên miên ở miền đông Ukraine. 
Theo bác sĩ Nalesiova, khi càng phải sống lâu dưới hầm trú ẩn, trẻ em sẽ càng đối mặt với nhiều chứng rối loạn tâm lý. Thậm chí các bậc phụ huynh cũng không thể phát hiện những bất thường trong cách hành xử của con cái do tác động của chiến tranh.  

Trước đó, Bộ Quốc phòng Ukraine từng thừa nhận khoảng 136 vụ tự sát đã được ghi nhận kể từ khi cuộc xung đột giữa quân chính phủ và phe ly khai thân Nga tại miền đông Ukraine bùng phát. Song cho tới nay, việc các binh sĩ Ukraine mắc chứng trầm cảm và tự sát vẫn chưa được giới chức Kiev chính thức công nhận.

Trong khi đó, các tổ chức tình nguyện quốc tế chuyên chăm sóc sức khỏe cho các cựu binh Ukraine từng nhấn mạnh đến nay, quân đội nước này vẫn chưa có những biện pháp cụ thể để chẩn đoán tâm lý cũng như tái hòa nhập xã hội cho các binh sĩ.

Cuộc chiến tại miền đông Ukraine đã cướp đi sinh mạng của hơn 6.800 người. Dù đang trong thời gian thi hành thỏa thuận ngừng bắn Minsk 2 nhưng các cuộc giao tranh giữa quân chính phủ Kiev và phe ly khai miền đông vẫn không ngừng tái diễn.

Thậm chí, phát biểu trong buổi lễ diễu binh kỷ niệm Ngày Độc lập hôm 24/8, Tổng thống Petro Poroshenko cho rằng Nga đã đưa khoảng 50.000 binh sĩ tới khu vực biên giới giáp Ukraine và hỗ trợ cho phe ly khai miền đông 500 chiếc xe tăng cùng 400 khẩu pháo.  

Còn hôm 20/8, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Cộng hòa Nhân dân tự xưng Donetsk (DPR), ông Eduard Basurin cho hay quân đội Kiev đang có kế hoạch mở cuộc tấn công tổng lực quy mô lớn nhằm đánh chiếm Donetsk và Lugansk vào trước mùa mưa tháng Mười. 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Al Jazeera, một công ty truyền thông quốc tế đặt trụ sở tại Doha, Qatar. Al Jazeera, đã thu hút được sự chú ý từ quốc tế sau vụ khủng bố 11/ 9 nhờ một kênh truyền hình chuyên đưa tin trực tiếp từ chiến trường Afghanistan.

MINH THU (lược dịch)