Mỹ có thể tìm kiếm một sự thỏa hiệp với Trung Quốc liên quan tới những tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông bởi Washington cần sự trợ giúp của Bắc Kinh để duy trì nền hòa bình tại Afghanistan.

Tờ Nihon Keizai Shimbun của Nhật Bản nhận định do tất cả thành viên thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đều có mối quan hệ kinh tế mật thiết với Trung Quốc kể cả Philippines, quốc gia đang phản đối mạnh mẽ nhất hành động xâm chiếm Biển Đông mà Bắc Kinh đang thi hành. Do đó, các nước ASEAN không mong muốn giao tranh bùng nổ giữa Mỹ - Trung vì tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông. 

Want China Times đưa tin khi tham dự Đối thoại Shangri-La 2015 ở Singapore, Đô đốc Tô Kiến Quốc, Phó Tổng tham mưu trưởng quân đội Trung Quốc đã tuyên bố rằng Bắc Kinh sẽ cố gắng duy trì mối quan hệ hòa bình và hữu nghị với các quốc gia Đông Nam Á. 

Đô đốc Tô Kiến Quốc, Phó Tổng tham mưu trưởng quân đội Trung Quốc tham dự Đối thoại Shangri-La 2015 ở Singapore. 

Nhằm ngăn chặn các quốc gia Đông Nam Á thiết lập mối quan hệ đồng minh quân sự với Mỹ, Bắc Kinh đã cho thành lập Ngân hàng Phát triển Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB). Tuy nhiên, Trung Quốc còn mong muốn mở rộng mối quan hệ với Mỹ thông qua sự ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh ở khu vực Trung Đông và Trung Á với sáng kiến "Một vành đai, một con đường". Điển hình, trong các cuộc đàm phán với chính quyền Afghanistan và Taliban hôm 3/5, giới chức Trung Quốc đã cùng hiện diện với những người đồng cấp Mỹ. 

Tờ báo Nhật Bản nhấn mạnh để giành lấy sự hỗ trợ duy trì nền hòa bình và ổn định tại Trung Á, Mỹ có thể nhượng bộ trước các hành động xâm chiếm Biển Đông trái phép mà Trung Quốc đang thi hành. Nói cách khác, Trung Quốc đang tận dụng điểm yếu của Mỹ để giành lợi thế trước các nước Đông Nam Á. 

Đây cũng chính là lý do khiến chính phủ Nhật Bản lo ngại về khả năng Mỹ sẽ thay đổi thái độ bênh vực Tokyo trong cuộc chiến chủ quyền với Bắc Kinh liên quan tới quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông. 

Theo thông tin bên lề Hội thảo Xiangshan lần thứ 6 tại Bắc Kinh, phát biểu trong hội nghị Đối thoại Shangri-La, Đô đốc Tôn Kiến Quốc tuyên bố Trung Quốc sẽ chủ trì Cuộc họp đặc biệt giữa các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN – Trung Quốc, được tổ chức vào tháng 10 năm nay tại Bắc Kinh. 

Hội thảo Xiangshan là một trong những sự kiện giúp Bắc Kinh thúc đẩy khái niệm mới về chiến lược an ninh "châu Á vì người dân châu Á". Theo một số chuyên gia, Hội thảo Xiangshan còn xem là lời đối đáp của Trung Quốc trước Đối thoại Shangri-La. 

"Trung Quốc sẵn sàng thảo luận với các nước về việc thiết lập mối quan hệ hợp tác quốc phòng và an ninh", Đô đốc Tôn nhấn mạnh trong Đối thoại Shangri-La. 

Theo The Diplomat, ý tưởng tổ chức cuộc họp Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN tại Bắc Kinh được ra đời lần đâu tiên trong "khuôn khổ hợp tác 2 + 7" diễn ra hồi tháng 10/2013. Đây là một phần trong chiến lược thắt chặt quan hệ với các nước ASEAN của Trung Quốc.  

Ngay cả trong Cuộc họp chính thức của các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN – Trung Quốc tại Myanmar hồi năm ngoái, Trung Quốc đã nhắc lại mong muốn hội tụ các Bộ trưởng Quốc phòng Đông Nam Á tại Bắc Kinh và đưa ra hàng loạt đề xuất nhằm thắt chặt quan hệ hợp tác quốc phòng và an ninh giữa ASEAN với Trung Quốc. Kế hoạch này là một phần trong chiến lược cạnh tranh tầm ảnh hưởng của Trung Quốc với Mỹ trong khu vực. 

Trước đó, trong phiên Đối thoại Shangri-La 2013, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lúc bấy giờ là ông Chuck Hagel đã công khai mời các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN tới tham dự một cuộc họp chính thức tại Hawaii. Trong năm nay, cuộc họp này đã diễn ra từ ngày 1 - 3/4. Đây là lần đầu tiên các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN nhóm họp tại Mỹ. Do đó, Cuộc họp đặc biệt của các Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc – ASEAN tại Bắc Kinh vào tháng 10 năm nay, cũng sẽ lần đầu tiên giới chức quân sự ASEAN tụ hội tại thủ đô của Trung Quốc. 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ tờ Want China Times của Đài Loan và tạp chí The Diplomat đặt trụ sở ở Tokyo. 

MINH THU (lược dịch)