Theo tôi mức án tối đa 20 năm tù với tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm là khả thi và không quá nặng. Bởi hành vi đưa chất cấm vào sử dụng trong sản xuất, chế biến, bảo quản thực phẩm ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống xã hội.

Đó là ý kiến của luật sư Trương Quốc Hòe – Văn phòng luật sư Interla, Đoàn luật sư TP Hà Nội nêu quan điểm về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, hành vi đưa chất cấm vào sử dụng trong sản xuất, chế biến, bảo quản thực phẩm ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống xã hội.

Có tình trạng người thu hoạch cứ thu hoạch, người trồng thì cứ phun thuốc trừ sâu.

PV: Chế tài phạt hiện nay chủ yếu phạt hành chính, không có quy định rõ ràng về xử lý hình sự, có phải vì thế mà người người trồng rau, nhà nhà nuôi lợn... dùng chất cấm để kiếm lời không?

Luật sư Trương Quốc Hòe: Hiện nay, việc sử dụng chất cấm trong trồng trọt, chăn nuôi, chế biến thực phẩm,… xảy ra một cách tràn lan, không thể kiểm soát. Cứ mỗi ngày thức dậy, chúng ta lại được nghe thêm thông tin về việc sử dụng các chất cấm để bảo quản thực phẩm, sử dụng thuốc kích thích để rau mọc nhanh chỉ trong một đêm, dùng chất cấm để kích lợn siêu nạc trong thời gian ngắn,…

Chế tài để xử lý đối với hành vi vi phạm này chủ yếu mới chỉ là xử phạt hành chính mà chưa có chế tài xử lý về hình sự. Trong khi đó, việc sử dụng chất cấm, chất kích thích trong chăn nuôi, trồng trọt, thực phẩm đem lại lợi nhuận rất cao. Chính vì thế mà họ sẵn sàng chịu xử phạt và tiếp tục thực hiện hành vi của mình.

Tuy nhiên Bộ Luật hình sự năm 2015 được ban hành và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2016 đã có quy định xử lý hình sự về tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm (Điều 317 BLHS) với mức phạt cao nhất lên đến 20 năm tù giam. Như vậy, trong thời gian tới sẽ có thêm chế tài xử lý về hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm. Việc làm này sẽ làm tăng tính nghiêm minh, răn đê đối với các hành vi, hạn chế nguồn thực phẩm không đảm bảo vệ sinh lưu thông trên thị trường.

Luật sư Trương Quốc Hòe trao đổi với PV Infonet.

PV:  Mới đây, tại Bình Dương, 2 cơ sở sử dụng chất cấm, bơm thuốc ngủ cho lợn thì chỉ bị phạt 20 triệu đến 200 triệu đồng. Theo Luật sư cần thu thập những chứng cứ gì để buộc tội những người "đầu độc" cộng đồng bằng thực phẩm bẩn này?

Luật sư Trương Quốc Hòe: Theo thông tin được biết, hai cơ sở chăn nuôi này đã dùng chất tạo nạc trong nuôi heo. Theo ông Trần Hà Hải – Phó Chi cục trưởng Chi cục thú y, Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Bình Dương, các cơ sở chăn nuôi heo này đã dùng chất cấm vượt ngưỡng hàng trăm lần, cao nhất từ trước đến nay. Theo quy định của pháp luật hiện hành, chế tài xử lý đối với hành vi này mới chỉ dừng lại ở mức phạt hành chính. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, đến ngày 01/07/2016, Bộ luật hình sự năm 2015 sẽ có hiệu lực. Theo đó, đối với những hành vi vi phạm này sẽ có thêm chế tài xử lý về hình sự.

Căn cứ theo Điều 317 quy định về tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, hành vi vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm bao gồm: Sử dụng chất cấm trong sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản thực phẩm có sử dụng chất cấm; sử dụng hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm vào sử dụng trong trồng trọt, chăn nuôi… vượt ngưỡng cho phép trong sản phẩm; sử dụng các loại hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, chất xử lý cải tạo môi trường ngoài danh mục được phép sử dụng, không rõ nguồn gốc xuất xứ…

Tạo ra dư lượng vượt ngưỡng cho phép; chế biến, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà biết rõ là thực phẩm không đảm bảo quy chuẩn kĩ thuật, sử dụng hóa chất, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến ngoài danh mục được phép sử dụng. Gây tổn hại sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ thương tổn cơ thể từ 31% trở lên; tổn hại sức khỏe của 02 người trở lên tổng tỷ lệ thương tổn cơ thể từ 31% trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên.

Theo đó, khi có một trong những hành vi kể trên, người vi phạm sẽ bị khởi tố hình sự về tội vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317. Đối với hành vi vi phạm của chủ 2 cơ sở nêu trên, cơ quan điều tra cần phải thu thập các chứng cứ chất cấm mà họ sử dụng, nồng độ, hàm lượng mà họ sử dụng so với mức cho phép, thiệt hại gây ra (nếu có), số tiền mà họ thu lợi bất chính (nếu có) để xem xét hành vi của họ có đủ yếu tố cấu thành tội phạm quy định tại Điều 317 hay không.

PV: Mức án tối đa 20 năm tù, có khả thi không và liệu quá nặng không thưa luật sư?

Luật sư Trương Quốc Hòe: Theo tôi mức án tối đa 20 năm tù với tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm là khả thi và không quá nặng. Bởi hành vi đưa chất cấm vào sử dụng trong sản xuất, chế biến, bảo quản thực phẩm ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống xã hội.

Việc sử dụng thực phẩm có chứa chất cấm gây ra hậu quả nghiêm trong về sức khỏe đối với người tiêu dùng, hàng loạt các hệ lụy như tiêu chảy, lâu dần dẫn đến ung thư đối với người dân. Sức khỏe của cộng đồng bị đe dọa.

Với những hậu quả như trên mức án 20 năm tù có lẽ còn quá nhẹ để răn đe những hành vi nguy hiểm. Người dân mới chỉ nhận thấy lợi nhuận trước mắt mà không nhận thức được hậu quả của hành vi với những hệ lụy nghiêm trọng cho cả xã hội. 

PV: Cơ quan chức năng như Cục an toàn thực phẩm, bộ nông nghiệp, cục trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ thực vật.... có trách nhiệm gì khi để nguồn thuốc độc (như thuốc trừ sâu độc hại, thuốc kích thích mọc rau, thuốc hóa chất tạo nạc...) tràn lan trên thị trường? Họ có bị coi là người gián tiếp gây ra nạn thực phẩm bẩn không và có chế tài gì xử lý đối với hành vi của họ hay không?

Luật sư Trương Quốc Hòe: Căn cứ theo quy định tại khoản 4 Điều 52 Luật an toàn thực phẩm năm 2010 thì:” Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Công thương tổ chức thực hiện chương trình giám sát, phòng ngừa, ngăn chặn sự cố an toàn thực phẩm; tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn đối với những sự cố về an toàn thực phẩm ở nước ngoài có nguy cơ ảnh hưởng đến Việt Nam thuộc lĩnh vực được phân công quản lý”.

Như vậy theo quy định trên cơ quan chức năng trong hoạt động đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm có chức năng kiểm tra, giám sát, phòng ngừa sự cố an toàn thực phẩm, đảm bảo an toàn vệ sinh cho người dân. Việc để nguồn thuốc độc như thuốc trừ sâu độc hại, thuốc kích thích mọc rau, hóa chất tạo nạc…là thiếu sót, là quá trình quản lý buông lỏng của cơ quan có thẩm quyền.

Cần tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ lượng chất cấm, chất tạo nạc lưu thông trên thị trường, tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm minh những hành vi đưa chất cấm vào sử dụng. Kịp thời tiêu hủy số lượng thực phẩm phát hiện có chất cấm không đưa vào tiêu dùng.

Tiến Dũng