Máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát (AEW & C) là phương tiện tác chiến đường không có vị thế quan trọng trong các lực lượng vũ trang hiện đại và lực lượng an ninh quốc gia.

Truyền thông trong nước và thế giới cho biết: Việt Nam sẽ mua ít nhất hai máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát đường không C-295 AEW&C nhằm nâng cao khả năng kiểm soát không phận Biển Đông và cung cấp thông tin trinh sát, cảnh báo sớm phục vụ nhiệm vụ kiểm soát bầu trời, sẵn sàng chiến đấu.

C-295 AEW&C

Ngày 21/6/2011, Công ty Airbus Defence and Space và công ty công nghiệp quốc phòng giới thiệu hệ thống Cảnh báo sớm và kiểm soát đường không AEW&C được thiết kế và lắp đặt trên máy bay vận tải hạng trung Casa C-295 của hãng Airbus Military.

Máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát (AEW & C)  là phương tiện tác chiến đường không có vị thế quan trọng trong các lực lượng vũ trang hiện đại và lực lượng an ninh quốc gia.  

Các đơn vị không quân sử dụng các máy bay AEW& C nhằm chiếm ưu thế  thông tin tình báo khi triển khai lực lượng không quân trên một khu vực không gian cụ thể.

Hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát đường không (AEW & C) là một hệ thống radar được lắp đặt trên máy bay, có nhiệm vụ chính là phát hiện từ xa mục tiêu trên không. Hơn thế nữa, hệ thống AEW&C trên không có khả năng ngăn chặn các máy bay kẻ thù tiềm năng xâm nhập vào một vùng không gian cụ thể thuộc chủ quyền

Hệ thống AEW & C có vị trí quan trọng trong các hoạt động quân sự đường không  do AEW&C cung cấp cho bộ máy tham mưu và chỉ huy tác chiến các thông tin trinh sát tình báo, các thông tin cảnh báo sớm quan trọng, cho phép cơ quan tham mưu đưa ra quyết định nhanh chóng đảm bảo giành được ưu thế trên không trong trường hợp có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia và xung đột vũ trang.

Hệ thống AEW & C được sử dụng trong các nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, cung cấp khả năng giám sát đường không đối với các loại phương tiện bay tầm thấp, có thể liên quan đến các hoạt động bất hợp pháp như buôn lậu, buôn bán ma túy, vận chuyển hàng phi pháp và khủng bố.

Ngoài ra, AEW&C có thể thực hiện nhiệm vụ tuần tra trên biển, theo dõi, kiểm soát các hoạt động của các phương tiện trên biển hỗ trợ lực lượng Hải quân và cảnh sát biển, hoặc tham gia các hoạt động giám sát không phận biên giới cũng như những nhiệm vụ đặc biệt khác.

Công ty Airbus Defence & Space ký kết một thỏa thuận với công ty IAI / ELTA của Israel vào tháng 6. 2011 tại Le Bourget Airshow. Theo thỏa thuận này IAI / ELTA sẽ cung cấp cho các cảm biến cho hệ thống AEW & C, radar quét mạng pha điện tử chủ động (AESA) tích hợp IFF (radar phân biệt bạn - thù) . Radar thế hệ 4 này được lắp vào một rotodome có đường kính 6 mét gắn trên máy bay C- 295.

Các công ty đồng công bố sự hợp tác trong Biên bản ghi nhớ (MOU) được ký tại  Paris Air Show 2011. Mỗi bên sẽ đầu tư hàng chục triệu Euro cho chương trình, kỳ vọng về vị thế hấp dẫn của hai công ty hướng đến việc giải quyết các nhiệm vụ đặc biệt trên thị trường AEW & C.

Chiếc máy bay vận tải hạng trung C-295 được lắp đặt một rotodome, trang bị Radar quét mạng pha điện tử chủ động thế hệ 4 (AESA), đây là sự kết hợp linh hoạt hiệu quả của AESA hiện đại gắn kết với một giá xoay có trọng lượng thấp.

Chiếc CN - 295 AEW & C được giới thiệu tại Paris Airshow. Radar được công ty của Israel Elta Systemsis, chuyên sâu trong lĩnh vực phát triển radar cho máy bay, Ban lãnh đạo công ty nhận định rằng đây là một giải pháp hợp lý để thực hiện nhiệm vụ giám sát trên không trong lĩnh vực quân sự, an ninh quốc gia và kiểm soát khu vực đặc quyền kinh tế EEZ. Ảnh: Tamir Eshel, Defense-Update

Máy bay CN-295 AEW&C. Photo: IAI

Chiếc máy bay C295 AEW&C lắp đặt giá radar rotodome  đưa ra triển lãm đã thực hiện các chuyến bay thử nghiệm trên sân bay cơ sở Seville Airbus kể từ ngày 08.06.2011. Những kết luận ban đầu cho thấy máy bay với hình dáng khí động học rất tốt này là nền tảng cơ sở tuyệt vời cho mục đích phát triển hệ thống AEW&C.

Công ty Elta Systems và Aibus Military tiến hành nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật nhằm tích hợp các chức năng nhiệm vụ, bao gồm radar AESA, radar tìm kiếm trên biển, IFF (hệ thống nhận biết bạn & thù), ESM (hệ thống cứu hộ khẩn cấp) và các bộ cảm biến khác vào máy bay.

Hệ thống mới sẽ mở rộng vị thế của IAI trên thị trường mới, đặc biệt là áp dụng với các loại máy bay cơ sở nền tảng động cơ tua bin phản lực cánh quạt turboprop, nhỏ và có hiệu quả kinh tế cao, loại máy bay vận tải này đang hình thành một thị trường đầy hứa hẹn trên toàn thế giới.

Các máy bay CN295  AEW & C mới sẽ có ba radar - một radar giám sát trên không AESA, một radar tìm kiếm trên biển và mặt đất có tích hợp IFF (hệ thống nhận biết bạn & thù) lắp đặt trên vòm xoay. Ảnh: Tamir Eshel, Defense-Update

 Domingo Urena-Raso, Giám đốc điều hành Airbus Military và Nissim Hadas, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị IAI, chủ tịch Elta Systems tại lễ ký kết thỏa thuận. Ảnh: Tamir Eshel, Defense-Update.

Các C295 AEW & C được thiết kế để cung cấp khả năng giám sát với chất lượng cao 360 độ, cung cấp hình cảnh trong thời gian thực tích hợp tình huống  trên không, trên mặt biển và mệnh lệnh điện tử cho trận chiến.

Hệ thống AEW & C có thể chia sẻ hình ảnh không gian toàn cảnh  được với các lực lượng thân thiện qua đường truyền cơ sở dữ liệu không gian mạng. Chiếc máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát đường không của công ty Airbus Military và Systems Elta cạnh tranh trực tiếp với hệ thống AEW của Thụy Điển SaaB Erieye, dựa vào ưu thế có chi phí thấp nhất dành cho hệ thống AEW & C.

Theo Elta, hệ thống  thế hệ AEW & C thế hệ thứ 4 được phát triển dành cho máy bay C - 295 có nguồn bức xạ điện từ trường lớn hơn gấp bốn lần, công suất phát xung radars mạnh hơn, linh hoạt hơn và cung cấp hiệu suất tổng thể tốt hơn, hệ thống anten radar đã khẳng định được khả năng phủ sóng tốt nhất trên một khu vực nhất định có góc mở là 120 độ hoặc 360 độ bán cầu.

  Ngoài khả năng kiểm soát, cảnh giới và theo dõi trên không, hệ thống này được trang bị một radar kiểm soát bề mặt và radar hàng hải, cung cấp khả năng trinh sát, tuần thám và kiểm soát hàng hải cho lực lượng hải quân, phát triển bởi công ty Synthetic Aperture Radar (SAR) và Ground Moving Target Indicator (GMTI).

Ngoài ra, hệ thống này được trang bị thêm thiết bị hỗ trợ điện tử (ESM) thiết lập "một con mắt mới trên bầu trời '. Sự kết hợp giữa rotodome và AESA cho phép có tốc độ rà quét cao, hệ thống có thể nhanh chóng theo dõi các mục tiêu nghi ngờ trong vài giây, bất kể cấu trúc hình dáng mục tiêu.

Không có nhiều thông tin về hệ thống AEW&C lắp đặt trên C-295, theo các nguồn thông tin khác nhau thì radar AESA cho tầm quan sát và phát hiện mục tiêu trên khoảng cách 470 km khi máy bay bay ở độ cao 6 - 7 km. Thời gian hoạt động liên tục là 8 giờ. 

Domingo Urena-Raso, Giám đốc điều hành công ty Airbus Military cho biết: "Năm ngoái tại Farnborough, công ty đã giới thiệu phiên bản chống ngầm C- 295 cho Chile và năm nay chúng tôi đang mở một thị trường mới, cung cấp các máy bay AEW & C với giá cạnh tranh.

Chúng tôi hài lòng với những kết quả thu được các thử nghiệm mà chúng tôi đã thực hiện từ trước đến nay. Đáp ứng đúng với nhu cầu của quân đội và an ninh biên giới hải đảo, mức giá hợp lý, chi phí cho vòng đời hoạt động của tranh thiết bị thấp, công suất hoạt động và hiệu quả cao, chúng tôi dường như đang đi đúng hướng ", ông nói thêm.

Theo Nissim Hadas, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị IAI và là chủ tịch công ty  Elta Systems , phản ứng nhận được từ những khách hàng đầu tiên rất đáng khích lệ, Hadas cho biết ông tin tưởng rằng nhu cầu đối với các máy bay loại mới sẽ rất cao.

Theo Viettimes.vn