Voọc đầu trắng – một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất trên thế giới, hiện sinh sống tại Vườn quốc gia Cát Bà đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do nạn chặt phá rừng và buôn bán cây cảnh.

Việt Nam: Voọc đầu trắng tuyệt chủng vì nạn... săn cây cảnh

Voọc đầu trắng – một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất trên thế giới, hiện sinh sống tại Vườn quốc gia Cát Bà đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do nạn chặt phá rừng và buôn bán cây cảnh.

Báo Mỹ lên án quan niệm mù quáng về mật gấu ở Việt Nam

Việt Nam: Voọc đầu trắng tuyệt chủng vì nạn... săn cây cảnh

Voọc đầu trắng trên một vách đá vôi thuộc Vườn quốc gia Cát Bà

Vườn quốc gia Cát Bà là vùng phân bố các dạng sinh cảnh tự nhiên rộng lớn, bao gồm các rạn san hô, các bãi cỏ biển, rừng ngập mặn và trên các đảo có địa hình rừng núi đá vôi. Do địa hình núi đá vôi hiểm trở nên nơi đây còn lưu giữ một thảm rừng mưa nhiệt đới xanh đặc trưng của miền bắc.

Các nhà khoa học đã phát hiện được 199 loài thực vật nổi, 89 loài động vật nổi, 75 loài cỏ biển thuộc vùng đảo Cát Bà. Theo kết quả nghiên cứu hiện tại Cát Bà có khoảng 32 loài thú, 69 loài chim và 20 loài bò sát và lưỡng cư.

Voọc đầu trắng hay còn gọi là voọc Cát Bà, vọoc đầu vàng, khỉ đen… với tên khoa học Trachypithecus poliocephalus - loài đặc hữu tại Vườn quốc gia Cát Bà, được liệt vào danh sách những loài cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ thế giới và Sách Đỏ Việt Nam. Nó cũng là loài linh trưởng đặc hữu, không có ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới ngoài đảo Cát Bà.

Hiện tại, Khu Bảo tồn Voọc Cát Bà chỉ còn khoảng 70 cá thể voọc đầu trắng. Nhưng cũng giống như nhiều loại động vật quý hiếm khác, nạn săn bắt đã đẩy số lượng loài giảm nhanh chóng và có nguy cơ tuyệt chủng. Song hiện tại, mối đe dọa thường trực tới sự sống còn của loài voọc quý hiếm này chính là nạn "săn" cây cảnh trong khu vực bảo tồn.

Điển hình là số lượng cây sung với tên khoa học Ficus benjamica đang giảm một cách nhanh chóng. Cây sung là loài cây khá quen thuộc với những người dân sinh sống trong khu vực Đông Nam Á, nhưng lại là mặt hàng được nhiều người trồng cây cảnh yêu thích.

Những cây sung nhỏ thường bị đào xới lấy tận gốc, hoặc bị chặt lấy thân để bán cho các chủ vườn ươm với giá lên tới 1.000 USD. Sau đó, những thân cây này sẽ được trồng trong các chậu cảnh và uốn tùy theo hình dáng mong muốn của người trồng rồi được bày bán trên thị trường. Trong khi đó những cây sung nhiều năm tuổi là đối tượng săn đón đặc biệt của ngành công nghiệp cây cảnh.

Ông Nguyễn Công Chí – một nghệ nhân cây cảnh chia sẻ không biết bằng cách nào mà nhiều cây sung quý tại vườn quốc gia Cát Bà lại có thể được đưa vào đất liền để buôn bán.

Hiện tại, ông Chí đang chăm sóc khoảng 700 cây cảnh trong một vườn ươm tại Hà Nội. Một số cây đã có tuổi thọ lên tới 150 năm, và nhiều cây có giá bán tới 350.000 USD.

Ông Đỗ Phương – chủ tịch Hiệp hội Vẻ đẹp truyền thống và thiên nhiên Việt Nam cho biết: “Chúng tôi nghiêm cấm các thành viên trong hiệp hội tham gia buôn bán cây cảnh nằm trong khu bảo tồn, và nếu như bất cứ thành viên nào vi phạm cũng sẽ bị đuổi khỏi tổ chức”.

Tuy nhiên, chính những người dân nghèo sinh sống gần Vườn quốc gia Cát Bà mới là thủ phạm buôn bán cây cảnh nhiều nhất tại khu vực này. Họ chỉ mất khoảng vài giờ đồng hồ đi bộ vào trong rừng và vận chuyển cây ra bên ngoài. Trong khi, tái trồng rừng sẽ phải mất từ 30 – 40 năm.

Nhân viên bảo tồn tại Vườn quốc gia Cát Bà, ông Phạm Văn Tuyên nói: “Nạn săn bắn trái phép ngày càng giảm do các loài động vật phát triển hiếm hơn, do đó người dân địa phương đã chuyển sang đốn chặt cây để kinh doanh”.

Dự án Bảo tồn voọc Cát Bà được thành lập vào năm 2000 với sự giúp đỡ của Vườn thú Muenster cùng Hiệp hội Bảo tồn loài và quần thể của Đức. Vào thời điểm đó, các nhà khoa học thông báo loài voọc đầu trắng quý hiếm chỉ còn chưa tới 60 cá thể.

Mục đích của dự án nhằm tuyển dụng chính những người dân địa phương tham gia công cuộc bảo tồn thay vì săn bắn trái phép gây suy giảm số lượng loài, cũng như phổ biến kiến thức về tầm quan trọng của loài voọc đầu trắng cho những người dân sống xung quanh khu bảo tồn.

Tuy nhiên theo ông Rick Passaro – trưởng dự án bảo tồn, thì trái với mục tiêu ban đầu của dựa án, ngày càng có nhiều người dân vào rừng để chặt cây, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ sinh thái mong manh, cũng như tạo cơ hội thuận tiện cho những kẻ tham lam khai thác rừng nhiều hơn.

Ông Passaro nhận định: “Đảo Cát Bà vốn là vùng đất đa dạng sinh học. Mới đây, các nhân viên kiểm lâm đã phát hiện một loài rắn mới chưa từng được ghi nhận trong danh sách sinh vật trên đảo cũng như loài dơi và tắc kè đặc biệt, song phần lớn các loài động vật vẫn đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng vì nạn săn bắn trái phép”.

Trong thời gian tới, nếu tốc độ chặt phá rừng tiếp tục gia tăng, thì không chỉ các loài động vật trên đảo sẽ biến mất mà ngay cả cây xanh cũng sẽ không còn.

minh thu