Đứng trước thực tế và những diễn biến phức tạp luôn nảy sinh của tội phạm rửa tiền và tài trợ khủng bố khiến Việt Nam phải nhanh chóng xây dựng hành lang pháp lý nhằm ngăn chặn hoạt động rửa tiền ngày càng diễn ra tinh vi hiện nay.

Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống rửa tiền. Cụ thể:

Xây dựng hệ thống pháp luật về phòng, chống rửa tiền

Năm 1999, Quốc hội Việt Nam thông qua Bộ luật Hình sự, trong đó tại Điều 251 quy định về  “Tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có”. Tuy nhiên, đến năm 2009, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XII đã sửa đổi, bổ sung Điều 251 thành “Tội rửa tiền”. Hiện nay, Bộ luật Hình sự lại tiếp tục được bổ sung, sửa đổi và đang chờ Quốc hội thông qua để phù hợp với tình hình thực tế.

Ngoài quy định về Tội rửa tiền tại Bộ luật Hình sự, luật Các tổ chức tín dụng được Quốc hội thông qua ngày12/12/1997 và có hiệu lực ngày 01/10/1998 và được sửa đổi vào năm 2004 với nội dung quy định tổ chức, hoạt động của các tổ chức tín dụng và hoạt động ngân hàng của các tổ chức khác ở Việt Nam.

Tiếp đó, năm 2005, Nghị Định 74 của ChínhPhủ về phòng, chống rửa tiền được ban hành. Và luật Phòng, chống rửa tiền được Quốc Hội thông qua năm 2012 là một bước tiến lớn cho thấy quyết tâm thực hiện tốt công tác phòng, chống rửa tiền của Việt Nam.

Thành lập cơ quan chuyên trách về phòng, chống rửa tiền

Trung tâm thông tin phòng, chống rửa tiền (nay là Cục phòng, chống rửa tiền) thuộc Ngân hàng Nhà nước được thành lập ngày 08/07/2005 là đơn vị đầu mối giúp thực hiện nghĩa vụ thành viên của Việt Nam trong Nhóm châu Á – Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG). Và giúp chính phủ nâng cao hiệu quả chỉ đạo và điều phối hoạt động giữa các Bộ, ngành trong công tác phòng, chống rửa tiền trên lãnh thổ Việt Nam.

Cục Phòng, chống rửa tiền có nhiệm vụ chuẩn bị các báo cáo định kỳ, đột xuất theo nghĩa vụ thành viên; chuẩn bị nội dung đàm phán, ký kết các thỏa thuận quốc tế về phòng, chống rửa tiền theo quy định của pháp luật; tổ chức triển khai, hướng dẫn các đơn vị liên quan thực hiện các điều ước và cam kết quốc tế về phòng, chống rửa tiền mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia trong phạm vi chức năng, quyền hạn của NHNN; hướng dẫn, thực hiện việc trao đổi thông tin quốc tế về phòng, chống rửa tiền;

Tăng cường phối hợp phòng, chống rửa tiền giữa các cơ quan có liên quan

Ngày 13/4/2009, Việt Nam thành lập Ban Chỉ đạo Phòng, chống rửa tiền do Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng làm Trưởng ban.

Đến nay, Việt Nam đã ký Bản ghi nhớ (MOU) về trao đổi thông tin với các nước, gồm: Malaysia, Indonesia, Lào, Campuchia, Hàn Quốc, Thái Lan và Nhật Bản.

Hiện, các đơn vị, bộ, ngành có liên quan  đã tích cực, chủ động phối hợp thực hiện các nội dung trong Kế hoạch hành động mà Chính phủ Việt Nam đã cam kết với FATF về công tác phòng chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố.

Đồng thời, đã phối hợp với các quốc gia và các tổ chức quốc tế như: Cơ quan Phòng, chống tội phạm và ma túy của Liên hợp quốc (UNODC), Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB), Quỹ tiền tệ thế giới (IMF), Bộ Tài chính Hoa Kỳ, Bộ Tổng Chưởng lý Australia... triển khai các hoạt động về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố.

Nâng cao nhận thức của ngân hàng thương mại trong phòng, chống rửa tiền

Hệ thống ngân hàng, nhất là đối với các ngân hàng thương mại được coi là “cửa ngõ” quan trọng trong việc ngăn chặn hoạt động rửa tiền. Nhận thức được tầm quan trọng  này nên hiện hầu hết các ngân hàng thương mại đều ban hành qui định nội bộ về phòng, chống rửa tiền theo yêu cầu tại Nghị định 74 của Chính phủ ban hành năm 2005, và ở một số ngân hàng hàng lớn như: Vietcombank, Vietinbank đã thành lập bộ phận chuyên trách về phòng, chống rửa tiền.

Để nâng cao nhận thức về hoạt động phòng, chống rửa tiền, NHNN cũng đã tổ chức nhiều buổi tọa đàm cho các lãnh đạo ngân hàng thương mại. Đối với các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, hầu hết đã có các chương trình đào tạo nhân viên về công tác phòng, chống rửa tiền.

Hợp tác quốc tế trong công tác phòng, chống rửa tiền

Ngày 4/5/2007, Việt Nam đã được kết nạp làm thành viên thứ 33 của Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về phòng, chống rửa tiền (APG), tiến tới thực hiện đầy đủ các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền. Hiện Việt Nam đã được APG đánh giá đa phương lần thứ nhất vào năm 2009.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã tích cực tìm kiếm các đối tác hỗ trợ Việt Nam trong công tác phòng, chống rửa tiền. Qua đó, Ngân hàng Nhà nước và một số cơ quan chức năng khác đã nhận được sự hỗ trợ của WB, IMF, ADB, UNODC.... cho các dự án về phòng, chống rửa tiền.

Đến nay, hoạt động phòng, chống rửa tiền ở Việt Nam được sự hỗ trợ của nhiều tổ chức quốc tế đặc biệt là WB, IMF, ADB.

Nguyễn Hải