Vịnh Hạ Long “oằn mình” hứng rác và nước thải từ du khách

Nguyễn Tuân

Với hàng triệu du khách mỗi năm, thành phố Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) đang phải đối mặt với vấn đề nan giải là thu gom và xử lý rác, nước thải từ các tàu du lịch hoạt động trên vịnh Hạ Long và các cư sở lưu trú trên bờ.

Theo ông Lê Minh Tân, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Quảng Ninh, hiện có 505 tàu du lịch hoạt động trên vịnh Hạ Long thuộc thẩm quyền quản lý của UBND thành phố Hạ Long. Có hai loại chất thải cơ bản từ tàu du lịch gồm dầu thải và chất thải do con người tạo ra. Theo quy định hiện nay, các chủ tàu buộc phải trang bị hệ thống phân ly dầu nước. Toàn bộ chất thải sẽ được đưa vào bờ để Công ty Môi trường đô thị tỉnh Quảng Ninh xử lý, nếu tàu nào bị phát hiện xả thải ra biển hay để du khách ném rác xuống biển sẽ bị phạt theo quy định.

Tuy nhiên, ông Lê Minh Tân thừa nhận việc này gây tốn kém cho các chủ tàu, do đó họ sẵn sàng xả thải thẳng ra vịnh để tiết kiệm chi phí nếu không quản lý chặt.

“Nếu quản lý không chặt thì kiểu gì người ta cũng đổ xuống biển thôi. Chính vì thế Ban Quản lý vịnh Hạ Long phải quản lý chặt, toàn bộ rác phải gom về bờ. Nếu tàu nào bị phát hiện xả thải ra biển hay để du khách ném rác xuống biển sẽ bị phạt rất nặng,” ông Lê Minh Tân cho hay.

Ông Lê Minh Tân, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Quảng Ninh.

Cũng theo ông Lê Minh Tân, tỉnh Quảng Ninh đang phát triển du lịch theo hai hướng, du lịch cộng đồng do người dân trực tiếp làm, và du lịch hiện đại. Với hướng phát triển thứ hai, tỉnh ưu tiên chọn những nhà đầu tư lớn để có thể giải quyết những vấn đề phát sinh, trong đó có xử lý chất thải.

“Quan điểm của tỉnh Quảng Ninh là để phát triển du lịch cần có hai hướng, một là phát triển du lịch cộng đồng, hai là để phát triển du lịch hiện đại cần có những nhà đầu tư lớn mới giải quyết được tất cả những vấn đề để thu hút được du khách cho chi tiêu cao. Những nhà đầu tư có tiềm lực kinh tế mới xử lý được vấn đề về môi trường, trong khi nếu đưa nhà đầu tư nhỏ vào những vị trí địa lợi thì rất khó để họ có thể xử lý được vấn đề môi trường,” ông Lê Minh Tân nói về việc hiện có nhiều “đại gia” đầu tư lớn vào việc xây dựng hạ tầng du lịch tại Hạ Long.

Hiện nay tỉnh Quảng Ninh đang thực hiện dự án thu gom nước thải trên vịnh Hạ Long do tổ chức Jica (Nhật Bản) tài trợ. Toàn bộ nước thải từ các tàu được đưa về các trạm xử lý trước khi đưa ra môi trường. Bên cạnh đó còn có hệ thống quan trắc tự động do Sở TN&MT và Ban Quản lý vịnh Hạ Long quản lý. Phía Jica cũng đang thực hiện chương trình gắn nhãn “Cánh buồm xanh” cho các tàu du lịch đạt tiêu chuẩn bảo vệ môi trường. Tuy nhiên dự án này vẫn đang chờ UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt.

Theo ông Hồ Quang Huy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hạ Long, đơn vị quản lý trực tiếp các tàu du lịch, để được gắn nhãn “Cánh buồm xanh” doanh nghiệp cần đạt được 37 tiêu chí. Hiện cơ quan này đang xây dựng quy trình thẩm định, đánh giá.

“Trước mắt chúng tôi khuyến khích nhưng tiến tới sẽ bắt buộc, các tàu du lịch khi đã đạt được 10 nhóm tiêu chí mà UBND thành phố Hạ Long quy định hiện nay là đã cơ bản đáp ứng được trên 20 tiêu chí của nhóm 37 tiêu chí”, ông Hồ Quang Huy nói.

Ông Huy cũng tiết lộ về khoản kinh phí 154 triệu USD đối với dự án xử lý nước thải trên vịnh Hạ Long, trong đó thành phố chi ra 29 triệu USD, số còn lại là vốn vay ODA.

Tàu du lịch neo đậu tại cảng Tuần Châu.

Tuy nhiên, theo ông Kai Marcus Schroter, Giám đốc Công ty HTM (đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn lữ hành), ngành du lịch có tác động cả tích cực lẫn tiêu cực đối với vịnh Hạ Long, đặc biệt là những hoạt động của tàu du lịch trên vịnh có ảnh hưởng đến khu dự trữ sinh quyển và môi trường vịnh Hạ Long.

“Năm 2016 chúng tôi có nghiên cứu chi tiết về mặt chi phí để có thể giải quyết vấn đề rác thải trên vịnh Hạ Long. Các công ty khai thác tàu nói họ không thải trực tiếp nước thải dầu máy ra vịnh, nhưng theo quan sát của chúng tôi là có. Hiện vẫn chưa có bộ tiêu chuẩn bắt buộc phải xử lý nước thải ngay tại tàu, do đó cần có quy định pháp lý chặt chẽ hơn, việc gắn nhãn “cánh buồm xanh” cho các tàu chỉ là mang tính tự nguyện”, ông Kai Marcus Schroter nói.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Duy Phú, Chủ tịch HĐQT Công ty Du thuyền Pelican, cho biết một tàu chuyên dụng có thể hút được 10 lần nước thải/ngày từ các tàu du lịch. Để đáp ứng nhu cầu của 500 tàu du lịch cần phải có 50 tàu hút hoạt động liên tục mỗi này. Bên cạnh đó cần có trung tâm xử lý rác thải cứng và chất thải độc hại mới có thể tập kết vào bờ với chi phí hàng chục triệu USD. Việc này là cực kỳ khó khăn và mạo hiểm, kể cả bằng chính sách của nhà nước hỗ trợ hay sự tài trợ của các tổ chức quốc tế. Do đó cần có sự bảo hộ của nhà nước và nguồn vốn vay ưu đãi.

“Việc các chủ tàu phải đóng góp thêm phí quản lý môi trường sẽ dẫn đến giá thành bị đội lên, giá tour cao hơn sẽ không duy trì được sự cạnh tranh của ngành du lịch với các nước trong khu vực. Không phải cứ có tiền là chúng ta làm được, mà phải thật nhiều tiền và tiền đó phải được xem xét tài trợ hoặc cho vay không lấy lãi,” ông Nguyễn Duy Phú nói.

PGS – TS Phạm Trương Hoàng, Trưởng Khoa Du lịch Khách sạn Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

Theo PGS – TS Phạm Trương Hoàng, Trưởng Khoa Du lịch Khách sạn Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, không chỉ du lịch mới gây nên tác động đến môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Cần tăng cường vai trò của khối tư nhân để chính họ cùng tham gia vào quá trình phát triển bền vững, chính họ cùng với các bên tạo ra sáng kiến phát triển bền vững.

“Cơ sở hạ tầng để phục vụ du lịch ở Hạ Long phát triển khá nhanh, điều này là cần thiết để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch. Tôi nghĩ Quảng Ninh cũng tính đến vấn đề này từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp để làm sao vẫn đảm bảo phát triển du lịch nhưng vẫn đảm bảo sự phát triển bền vững về môi trường. Nhìn vào thực tế, có một số công trình chúng ta mong muốn hoàn thiện hơn, một quá trình phát triển thì không thể đòi hỏi phải tốt ngay được, do đó rất cần sự tham gia của nhiều bên từ đó có những khắc phục,” PGS-TS. Phạm Trương Hoàng bày tỏ quan điểm.

Theo ông Jake Brunner, quyền Trưởng đại diện IUCN Việt Nam, giá trị nổi bật toàn cầu là luận cứ mạnh mẽ để Hạ Long được Unesco công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới. Vấn đề xử lý nước thải và chất thải rắn là vấn đề cấp quốc gia, trong đó khó khăn nhất vẫn là xử lý chất thải rắn, nên vai trò của Chính phủ là vô cùng quan trọng.

Theo ông Phạm Thanh Tùng, Giám đốc cảng Tuần Châu (Hạ Long), từ đầu năm 2016 toàn bộ tàu du lịch từ cảng Bãi Cháy chuyển về neo đậu tại cảng Tuần Châu. Trong năm 2017, cảng Tuần Châu đón hơn 3 triệu lượt khách thăm quan vịnh Hạ Long với khoảng 10.000 lượt khách mỗi ngày.

Số thu từ tiền vé thăm quan vịnh Hạ Long qua cảng Tuần Châu trong năm 2017 đạt hơn 1.000 tỷ đồng trong năm 2017. Số tiền này do Ban Quản lý vịnh Hạ Long thu và nộp về ngân sách nhà nước. Cảng Tuần Châu thu phí ra vào và neo đậu của các tàu du lịch. Một chuyến tàu ra vào thu khoảng 40.000-50.000 đồng/chuyến, phí neo đậu hơn 1 triệu đồng/tháng. Ngoài ra phía cảng thu vé qua cảng (tích hợp với vé thăm quan thắng cảnh).

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet