Mỹ đã chuyển số thiết bị quân sự phi sát thương trị giá hơn 260 triệu USD cho quân đội Kiev chiến đấu chống lại phe nổi dậy ở miền đông. Song, không ít số vũ khí mà Mỹ viện trợ cho quân đội Ukraine chẳng khác gì "đống phế liệu".

Theo Washington Post, tại khu vực ngoại ô thành phố Donetsk, nơi đang thuộc sự kiểm soát của phe ly khai, một đơn vị đặc nhiệm của Ukraine hiện đang sử dụng các xe bọc thép Humvee do Mỹ cung cấp. Tuy nhiên, dựa theo số seri xe, những chiếc xe này lại được sản xuất từ cuối thập niên 80 và đầu thập niên 90. 

Cụ thể, phần cửa xe và cửa kính của 3 chiếc Humvee được làm bằng chất liệu nhựa và dường như không có khả năng bảo vệ binh sĩ. Trong khi đó, lốp xe của một trong 3 chiếc xe này cũng đã bị thủng khi mới chỉ di chuyển vài trăm kilomet. Theo một nhân viên kỹ thuật, sự cố này là do chiếc xe đã được cất trong kho một thời gian dài. 

Chiếc xe Humvee đời cũ được Mỹ chuyển giao cho quân đội Ukraine đã bị nổ lốp. 

Ngoài xe bọc thép Humvee, Lầu Năm Góc còn cung cấp áo chống đạn cho một đơn vị lục quân Ukraine với khoảng 120 quân nhân. Song đây là kiểu áo mà quân đội Mỹ đã dừng sử dụng trong chiến đấu giữa những năm 2000. 

"Nếu như Mỹ có ý định chuyển thiết bị quân sự cho chúng tôi, thì cũng đừng chuyển số thiết bị đã qua sử dụng", một sĩ quan Ukraine giấu tên chia sẻ. 

Còn theo binh sĩ chính phủ Ukraine, số vũ khí tồi tàn mà chính phủ Mỹ cung cấp cho quân nhân tiền tuyến đã làm ảnh hưởng tới lòng tin và sự trung thành trong hàng ngũ quân đội. Giới chuyên gia nhận định chất lượng vũ khí kém cũng đặt ra câu hỏi về độ chân thực trong những cam kết mà chính phủ Mỹ đưa ra nhằm giúp chấm dứt cuộc chiến ở miền đông vốn đã kéo dài sang năm thứ hai trong khi phe ly khai vẫn đang nhận được sự hỗ trợ và thiết bị vũ khí từ Nga. 

Trong những tuần gần đây, các cuộc tấn công ở khu vực miền đông Ukraine đang có dấu hiệu căng thẳng trở lại. Cụ thể, quân chính phủ Ukraine báo cáo thương vong hàng ngày. Hồi tháng trước, họ còn thông báo chỉ trong 1 ngày, 5 quân nhân chính phủ đã thiệt mạng. "Khác với suy nghĩ của mọi người, chiến tranh vẫn đang tiếp diễn", một lính đặc nhiệm Ukraine nói.

Vũ khí chỉ là đống phế liệu

Hồi đầu năm nay, Mỹ đã chuyển gần 100 chiếc xe bọc thép chở quân Humvee cho Ukraine. Theo Washington Post, phát ngôn viên Lầu Năm Góc, Thiếu tá Joe Sowers chưa đưa ra lời bình luận trực tiếp liên quan tới chất lượng số thiết bị chuyển giao cho Ukraine. Tuy nhiên, ông này nhấn mạnh Mỹ sẽ vẫn tiếp tục chuyển thiết bị quân sự và hỗ trợ đào tạo nhằm "giúp quân đội Ukraine kiểm soát cũng như bảo vệ an ninh tốt hơn ở khu vực biên giới, đồng thời tăng khả năng chiến đấu hiệu quả hơn cũng như duy trì sự hợp nhất và toàn vẹn lãnh thổ". 

Còn theo giới chức Mỹ, sự hiện diện của các thiết bị quân sự Mỹ vốn đã xuống cấp ở chiến trường miền đông Ukraine là do Washington muốn gấp rút đáp ứng lời kêu gọi viện trợ vũ khí của chính phủ Kiev ngay từ thời điểm cuộc chiến ở miền đông bắt đầu. 

Ngoài số xe lỗi thời, Mỹ cũng đã chuyển thêm các xe bọc thép Humvee hiện đại cho chính phủ Kiev. 

Ngay cả một quan chức cấp cao thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ cũng nhấn mạnh Mỹ hoàn toàn không chuẩn bị trước cho sự can thiệp của Nga trong cuộc chiến ở miền đông Ukraine, do đó, số tiền tài trợ và vũ khí chỉ được chuyển theo yêu cầu của chính phủ Ukraine. 

"Chúng tôi muốn chuyển thiết bị càng nhanh càng tốt và cũng không có sẵn khoản quỹ chi cho cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Dĩ nhiên mọi thứ không phải là hoàn hảo", quan chức Mỹ giấu tên nói. 

Cho tới nay không rõ Mỹ đã chuyển cho Ukrine bao nhiêu vũ khí đã qua sử dụng và bao nhiêu loại đã lỗi thời. Song, chính phủ Mỹ cũng đã gửi một số thiết bị quân sự hiện đại cho Kiev như thiết bị quan sát ban đêm, bộ dụng cụ cứu thương, pháo binh, pháo cối và thiết bị truyền thông. Ngoài số xe quân sự lỗi thời, khoảng 100 chiếc Humvee đời mới cũng đã được Mỹ phê chuẩn chuyển giao cho quân chính phủ Ukraine. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các xe Humvee được cung cấp linh kiện riêng lẻ. 

Thiếu tá Andrei, viên tướng chỉ huy đơn vị quân đội Ukraine nhận xe Humvee của Mỹ cho biết họ hy vọng nhận được những chiếc xe còn tốt để hoạt động chứ không phải là từng bộ phận riêng lẻ. Bởi chi phí mua lốp xe Humvee ở Ukraine là khoảng 1.000 USD. Trong khi đó, với số tiền mua 2 chiếc lốp Humvee đã có thể mua một chiếc SUV qua sử dụng. "Tại sao tôi phải thay lốp xe trong khi tôi có thể mua luôn một chiếc ô tô?", ông Andrei chia sẻ.

Ngoài cung cấp vũ khí, Lầu Năm Góc còn cho thành lập các đơn vị quân sự chịu trách nhiệm đào tạo để hỗ trợ cam kết bảo vệ và tăng cường năng lực cho quân đội Ukraine. Nhưng trên thực tế, số vũ khí cũ kỹ mà Mỹ chuyển giao cho quân đội Ukraine phần nào phản ánh chính sách của Mỹ đã phát huy quá ít hiệu quả trong việc hỗ trợ cho chính phủ Kiev. 

Còn tại Mỹ, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mac Thornberry cho biết nhiều nghị sĩ trong Quốc hội nước này bày tỏ mong muốn giúp đỡ Ukraine. Theo ông Thornberry, vấn đề duy nhất hiện nay là "thuyết phục Tổng thống Obama thông qua" khi Đạo luật ủy quyền quốc phòng quốc gia đã đồng ý tài trợ khoản chi 300 triệu USD cùng vũ khí sát thương cho Ukraine. 

Khi được hỏi về mục tiêu của chính quyền Tổng thống Obama, phát ngôn viên Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ đã từ chối đưa ra lời bình luận. Theo cựu phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đặc trách các vấn đề Nga, Ukraina và Á-Âu, bà Evelyn Farkas, chính quyền Tổng thống Obama muốn "hỗ trợ quân sự vừa đủ để đảm bảo binh sĩ Ukraine có thể bảo vệ chủ quyền quốc gia". Song bà Farkas nói thêm trong tương lai, chính phủ Mỹ có thể làm nhiều việc hơn nữa để ngăn chặn các cuộc tấn công ở Ukraine. 

Theo bà Farkas, giải pháp ngoại giao để giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị ở Ukraine có thể đạt được thông qua những cam kết mạnh mẽ hơn thay vì dưới danh nghĩa vận chuyển vũ khí tới Ukraine. Song Nhà Trắng đã phản đối chuyển vũ khí sát thương tới Ukraine trước quan ngại làm xung đột thêm leo thang. 

"Đây là quyền lợi của công dân Ukraine để bầu cử ra một chính phủ của riêng mình và bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ. Chúng tôi phải giữ vững quan điểm của mình cũng như đảm bảo chắc chắn rằng Ukraine giành phần thắng", bà Farkas nói. 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ The Washington Post, nhật báo lớn nhất và là lâu đời nhất tại Washington D.C, Mỹ. Bên cạnh những tờ báo lớn khác như The New York Times, The Wall Street Journal và Los Angeles Times, The Washington Post thường đăng tải các phóng sự về Nhà Trắng, Quốc hội và những khía cạnh khác của chính phủ Mỹ.

MINH THU (lược dịch)