Hôm qua (23/2), trong buổi họp báo chung tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ, Ngoại trưởng John Kerry và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị đã đề cập đến một loại vấn đề từ đồng thuận đến bất đồng, từ tên lửa phòng vệ ở Hàn Quốc đến tranh chấp Biển Đông.

Tuy còn bất đồng trong nhiều vấn đề song ông Kerry cũng chỉ ra một số tiến bộ đạt được giữa hai bên, đó là việc thỏa thuận về một nghị quyết trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đối với các vụ thử hạt nhân của Triều Tiên. Ông Kerry cũng lên tiếng bảo vệ ý tưởng triển khai hệ thống tên lửa tiên tiến THAAD tới Hàn Quốc và kêu gọi Bắc Kinh giảm căng thăng với các quốc gia láng giềng về vấn đề chủ quyền các đảo ở biển Hoa Đông và Biển Đông.

Cuộc gặp gỡ giữa ông Kerry và ông Vương Nghị cho thấy mối quan hệ “ngượng nghịu” giữa Mỹ và Trung Quốc khi cả hai vừa muốn hợp tác nhưng vẫn không thể tránh khỏi đối đầu. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới này cùng thảo luận về các vấn đề có tiếng nói chung như chương trình hạt nhân Iran, cuộc nội chiến ở Syria và biến đổi khí hậu nhưng lại xung đột về tin tặc, tham vọng hạt nhân của Triều Tiên, tên lửa phòng vệ ở Hàn Quốc và làm cách nào để giải quyết các mâu thuẫn ở các vùng biển châu Á.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc họp báo chung tại Bộ Ngoại giao Mỹ. Nguồn: AP

Ngoại trưởng John Kerry phát biểu: “Chúng tôi có thể hợp tác ở các lĩnh vực mà hai bên đều có lợi ích và giá trị chung bất chấp sự thật rằng Mỹ-Trung còn tồn tại rất nhiều khác biệt. Hai nước cần phải khiến chiếc bánh lợi ích chung ngày càng lớn hơn”.

Điều này cho thấy Washington đã thừa nhận rằng quan hệ Mỹ - Trung là một mối quan hệ rất đa dạng và phức tạp.

Trong cuộc họp báo ngày hôm qua, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ đề cập đến việc Bắc Kinh lắp đặt các trạm radar ở quần đảo Trường Sa, cho biết: “Chúng tôi đã nói rất rõ ràng rằng điều quan trọng đối với tất cả các quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Philippines, Việt Nam và các nước khác, đó là không thực hiện những hành động đơn phương như tuyên bố chủ quyền, xây dựng cơ sở vật chất và quân sự hóa ở Biển Đông. Điều này chỉ khiến cho căng thẳng leo thang trong khi Mỹ lại đang cố gắng để  phá vỡ những xung đột đó”.

Bắc Kinh đã bác bỏ việc nước này đang quân sự hóa các hòn đảo trên Biển Đông nhưng phát biểu của ông Kerry đã khiến ông Vương Nghị “nóng mặt” đáp lại. Dù không trực tiếp đề cập đến Mỹ nhưng ông Vương cũng nhắc đến hoạt động của các chuyến bay và tàu chiến Mỹ tới gần các đảo nhân tạo của nước này.

Ông Vương nói: “Tôi hy vọng giới truyền thông không chỉ nhìn thấy các trạm radar mà quan trọng hơn là hàng ngày các loại vũ khí, trang thiết bị hiện đại cũng “lởn vởn” quanh Biển Đông, như các loại máy bay ném bom chiến lược hay tàu khu trục tên lửa. Tại sao mọi người lại không để ý và bỏ qua những hành động như vậy?”.

Tuy bất đồng về vấn đề Biển Đông nhưng Ngoại trưởng Mỹ cũng thừa nhận Mỹ - Trung đã gần đạt được thỏa thuận về một nghị quyết trừng phạt Triều Tiên. Bắc Kinh là đối tác chính của Bình Nhưỡng và từng từ chối tham gia lệnh cấm vận gần đây của Mỹ đối với Triều Tiên, cho rằng Washington đã làm “phức tạp thêm tình hình”.

Nhưng hôm qua, ông Kerry cho biết hai bên đã “đồng ý hoàn toàn rằng hành động của Triều Tiên cần phải bị trừng phạt đích đáng thông qua Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc” và thỏa thuận này cần phải sớm được thông qua.

Song Ngoại trưởng John Kerry vẫn khẳng định kế hoạch triển khai hệ thống tên lửa phòng vệ tới Hàn Quốc. “Nga và Trung Quốc hiển nhiên là bày tỏ quan ngại về THAAD. Nhưng chúng tôi cần phải nói rõ rằng Mỹ không vội, không lo lắng hay tìm kiếm một cơ hội nhanh chóng để triển khai THAAD. Lý do duy nhất khiến Mỹ cân nhắc lắp đặt THAAD là bởi vì mối đe dọa từ chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên”, ông Kerry nói.

Ông kết luận: “THAAD chỉ đơn thuần là vũ khí phòng vệ, có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo và dùng để bảo vệ nước Mỹ. Nếu chúng ta có thể đạt được thỏa thuận về việc phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên thì không cần phải triển khai THAAD nữa”.

Bài viết được tham khảo nguồn tin CNN, một kênh truyền hình nổi tiếng của Mỹ, thuộc sở hữu tập đoàn Time Warner. CNN là một trong những kênh thông tin uy tín nhất thế giới.

Tuệ Minh (lược dịch)